10:18 - 24/03/2026

Xu hướng thị trường qua cuộc khảo sát HVNCLC 2026

Trong giai đoạn mới, cạnh tranh không còn là giá hay quy mô, mà là cạnh tranh về niềm tin và sự bền vững

Sáng 24/3/2026, tại TP.HCM, Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) đã tổ chức họp báo công bố kết quả khảo sát người tiêu dùng bình chọn HVNCLC 2026, đồng thời công bố kết quả khảo sát tiêu dùng xanh 2025, giới thiệu Lễ công bố – trao chứng nhận HVNCLC 2026 và chuỗi hoạt động kỷ niệm 30 năm của chương trình. Tham dự họp báo có hơn 40 phóng viên các cơ quan báo đài Trung ương, TP.HCM và các tỉnh thành cùng đại diện nhiều doanh nghiệp HVNCLC 2026.

Các dữ liệu được công bố không chỉ phản ánh kết quả một cuộc bình chọn thường niên, mà còn cho thấy một bức tranh rõ nét về sự thay đổi của thị trường tiêu dùng Việt Nam: người tiêu dùng thận trọng hơn, yêu cầu cao hơn, và cạnh tranh doanh nghiệp đang dịch chuyển từ quy mô sang niềm tin và chuẩn mực.

Từ “phiếu cắt báo” đến một chuẩn mực thị trường kéo dài 30 năm

Trình bày tại họp báo, ông Nguyễn Văn Phượng – Trưởng ban Điều tra Người tiêu dùng của Hiệp hội – nhắc lại hành trình khởi đầu của chương trình từ năm 1996, khi người tiêu dùng trực tiếp cắt phiếu bình chọn trên báo Sài Gòn Tiếp Thị.

“Chương trình không phải là một danh hiệu do cơ quan quản lý cấp phát, mà do chính người tiêu dùng quyết định. Chính điều đó tạo nên giá trị cốt lõi – niềm tin thị trường,” ông Phượng nói.

Qua ba thập kỷ, phương pháp khảo sát liên tục được cập nhật để phù hợp với bối cảnh mới: từ ghi nhận trực tiếp tại hội chợ cuối thập niên 1990, đến khảo sát qua thư tín, nhật ký tiêu dùng, và gần đây là tích hợp khảo sát trực tuyến trên phạm vi toàn quốc.

Theo ông Phượng, sự thay đổi này không chỉ là kỹ thuật thu thập dữ liệu, mà phản ánh một nguyên tắc xuyên suốt: dữ liệu phải bám sát hành vi tiêu dùng thực tế, không lệ thuộc vào truyền thông hay quảng bá.

“Ba mươi năm, mỗi năm một lần bình chọn, cũng là ba mươi lần doanh nghiệp phải soi lại mình,” ông nói.

Ông Nguyễn Văn Phượng – Trưởng ban Điều tra Người tiêu dùng của Hiệp hội DN HVNCLC – trình bày kết quả cuộc khảo sát

Khảo sát 2026: Quy mô lớn nhất từ trước đến nay

Cuộc khảo sát HVNCLC 2026 được triển khai trong hơn 4 tháng, từ tháng 9/2025 đến tháng 1/2026, với sự tham gia của hơn 170 phỏng vấn viên và 35 giám sát vùng trên toàn quốc .

Dữ liệu ghi nhận cho thấy quy mô lớn và độ phủ rộng:

21.952 người tiêu dùng tham gia khảo sát
4.080 điểm bán lẻ được ghi nhận
155.266 lượt bình chọn
4.439 doanh nghiệp được người tiêu dùng nhắc tên

Sau vòng sơ bộ với 659 doanh nghiệp được bình chọn, chương trình bước sang giai đoạn xác minh. Các doanh nghiệp phải minh bạch hồ sơ, đồng thời được đối chiếu với ý kiến từ 39 sở ngành tại 23 địa phương, cùng thông tin từ báo chí và người tiêu dùng.

Kết quả cuối cùng xác định: 581 doanh nghiệp chính thức đạt nhãn hiệu HVNCLC 2026, trong đó có 42 doanh nghiệp lần đầu đạt danh hiệu và 28 doanh nghiệp duy trì liên tiếp suốt 30 năm .

“Đây là một quy trình nhiều lớp, không chỉ dựa vào bình chọn mà còn có đối chiếu quản lý nhà nước và phản hồi xã hội,” ông Phượng nhấn mạnh.

Cấu trúc doanh nghiệp: Niềm tin không phụ thuộc quy mô

Báo cáo cho thấy ngành thực phẩm chế biến và hàng tiêu dùng nhanh tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong danh sách doanh nghiệp đạt danh hiệu. Khu vực Đông Nam Bộ vẫn là vùng có số lượng doanh nghiệp cao nhất, chiếm hơn một nửa tổng số doanh nghiệp đạt chuẩn .

Tuy nhiên, theo ông Phượng, điều đáng chú ý nằm ở sự đa dạng của doanh nghiệp tham gia.

“Không chỉ doanh nghiệp lớn, nhiều doanh nghiệp địa phương quy mô nhỏ vẫn đạt danh hiệu nhờ xây dựng được uy tín thị trường,” ông nói.

Điều này cho thấy một xu hướng rõ: niềm tin của người tiêu dùng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào quy mô, mà dựa nhiều hơn vào trải nghiệm sản phẩm và mức độ ổn định trong chất lượng.

Một điểm đáng lưu ý khác là mức độ phủ thị trường. Báo cáo cho thấy chỉ khoảng 60,9% doanh nghiệp đạt HVNCLC có độ phủ toàn quốc, trong khi gần 40% vẫn hoạt động theo chiến lược vùng. Điều này phản ánh dư địa mở rộng thị trường nội địa vẫn còn lớn, đặc biệt ở các khu vực ngoài trung tâm kinh tế.

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội DN HVNCLC giới thiệu Lễ công bố HVNCLC 2026 và Chuỗi hoạt động hướng đến Lễ kỷ niệm 30 năm HVNCLC

Hai thế hệ doanh nghiệp: Bền bỉ và đổi mới

Trong số 581 doanh nghiệp đạt HVNCLC 2026, nhóm 28 doanh nghiệp duy trì danh hiệu suốt 30 năm được xem là biểu tượng của năng lực nội sinh của khu vực sản xuất Việt Nam.

Theo phân tích từ báo cáo, các doanh nghiệp này có một số đặc điểm chung: chất lượng sản phẩm ổn định, thương hiệu gắn bó nhiều thế hệ, thị trường nội địa vững chắc và từng bước mở rộng ra quốc tế. Nhiều doanh nghiệp đã xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.

“Đây là những doanh nghiệp đã đi qua nhiều chu kỳ kinh tế, nhưng vẫn giữ được niềm tin người tiêu dùng,” ông Phượng nhận định.

Ở chiều ngược lại, 42 doanh nghiệp lần đầu đạt danh hiệu phản ánh một thế hệ mới. Họ tập trung vào sản phẩm hữu cơ, sinh học, tích hợp ESG, đầu tư vận hành đa kênh và minh bạch thông tin.

Sự xuất hiện của nhóm này cho thấy một xu hướng chuyên nghiệp hóa mạnh mẽ của doanh nghiệp Việt, trong đó niềm tin thị trường trở thành một yếu tố cạnh tranh không kém năng lực sản xuất.

Người tiêu dùng 2026: Thận trọng, đa kênh và “ưu tiên sự an tâm”

Một trong những điểm nổi bật của khảo sát là sự thay đổi rõ rệt trong hành vi tiêu dùng.

Trong ngành thực phẩm, các yếu tố được ưu tiên hàng đầu là an toàn, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận chất lượng. Người tiêu dùng không còn chỉ quan tâm đến giá rẻ, mà chuyển sang lựa chọn dựa trên “giá trị thực và sự an tâm” .

Ở nhóm phi thực phẩm, tiêu chí lựa chọn là an toàn, hiệu quả và độ bền. Điều này cho thấy người tiêu dùng ngày càng thực tế hơn trong quyết định mua sắm.

Nguồn thông tin cũng có sự thay đổi đáng kể. Niềm tin cá nhân và khuyến nghị từ người thân hiện có ảnh hưởng lớn hơn quảng cáo đại chúng, trong khi các kênh online ngày càng trở thành kênh tham khảo quan trọng.

Đáng chú ý, thị trường bán lẻ đang chuyển dịch rõ rệt sang mô hình đa kênh. Siêu thị và trung tâm thương mại chiếm tỷ trọng lớn nhất, trong khi thương mại điện tử đã đạt mức hơn 24% và tiếp tục tăng trưởng. Người tiêu dùng ngày càng linh hoạt trong việc lựa chọn kênh mua, kết hợp giữa online và offline tùy theo nhu cầu.

Ba nhóm người tiêu dùng và một thị trường “tăng trưởng theo chiều sâu”

Khảo sát phân loại người tiêu dùng thành ba nhóm rõ rệt.

Nhóm “phòng thủ”, chiếm khoảng 40%, nhạy cảm với giá và có xu hướng cắt giảm chi tiêu không thiết yếu.

Nhóm “cân bằng”, chiếm khoảng 45%, cân nhắc giữa giá và chất lượng, ưu tiên thương hiệu quen thuộc.

Nhóm “nâng cấp”, chiếm khoảng 15%, ưu tiên sức khỏe, sản phẩm xanh và ít nhạy cảm với giá .

Theo ông Phượng, sự phân hóa này cho thấy thị trường không còn tăng trưởng theo chiều rộng, mà đang dịch chuyển sang chiều sâu – nơi giá trị, tiêu chuẩn và niềm tin đóng vai trò quyết định.

Tiêu dùng xanh: Nhận thức cao nhưng hành vi còn “có điều kiện”

Khảo sát tiêu dùng xanh năm 2025 tiếp tục ghi nhận một thực tế đáng chú ý: nhận thức của người tiêu dùng đã ở mức cao, nhưng hành vi thực tế chưa theo kịp.

Hơn 80% người tiêu dùng cho biết họ hiểu hoặc biết về tiêu dùng xanh, nhưng mức độ sử dụng thực tế chỉ đạt trung bình 2,6 trên thang điểm 5 .

Khoảng cách này, theo phân tích, đến từ ba rào cản chính: giá cao, khó tìm sản phẩm và thiếu thông tin minh bạch.

“Người tiêu dùng có quan tâm đến môi trường, nhưng khi quyết định mua sắm, họ vẫn cân nhắc rất thực tế,” ông Phượng nói.

Đáng chú ý, phần lớn người tiêu dùng chỉ chấp nhận trả thêm 5–10% cho sản phẩm xanh. Điều này cho thấy tiêu dùng xanh tại Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn “thiện chí” sang giai đoạn “cân nhắc có điều kiện”, và cần các can thiệp mang tính hệ thống từ phía thị trường và chính sách để thúc đẩy.

AI Digital Twin: Bước tiếp theo của nghiên cứu thị trường

Một nội dung mới được giới thiệu tại họp báo là dự án AI Digital Twin – bản sao kỹ thuật số của người tiêu dùng.

Mô hình này cho phép mô phỏng hành vi, cảm xúc và quyết định mua sắm dựa trên dữ liệu thực, từ đó giúp doanh nghiệp kiểm thử thông điệp tiếp thị, phát triển sản phẩm và dự báo xu hướng tiêu dùng.

Theo ông Phượng, mô hình hiện đạt độ chính xác khoảng 70% và đang được tối ưu để nâng lên mức 80–90% trước khi triển khai rộng rãi.

Đông đảo phóng viên báo đài dự họp báo

Một chu kỳ cạnh tranh mới: cạnh tranh bằng niềm tin

Từ toàn bộ dữ liệu khảo sát, một thông điệp được rút ra rõ ràng: thị trường tiêu dùng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới.

Người tiêu dùng ngày càng thận trọng, yêu cầu cao hơn về minh bạch và chất lượng. Điều này buộc doanh nghiệp không chỉ cải thiện sản phẩm, mà còn phải chuẩn hóa quy trình, minh bạch thông tin và xây dựng niềm tin dài hạn.

“Trong giai đoạn mới, cạnh tranh không còn là giá hay quy mô, mà là cạnh tranh về niềm tin và sự bền vững,” ông Phượng nhấn mạnh.