Từ xây dựng thương hiệu đến ứng dụng AI, ESG: Hiệp hội HVNCLC đẩy mạnh chương trình hỗ trợ doanh nghiệp thực chiến

Mở đầu phần trình bày, bà Chi kể lại câu chuyện một doanh nghiệp tại TP.HCM từng chi “mấy trăm triệu đồng” để làm ESG rating, nhưng sau một năm “không có khách hàng nào hỏi đến”. Từ tình huống này, bà đặt lại vấn đề: doanh nghiệp không nên hỏi “phải bắt đầu từ đâu cho đúng phong trào”, mà cần hỏi “nếu không làm thì mình mất gì, và khách hàng thật sự yêu cầu điều gì”.

Theo bà Chi, nhiều doanh nghiệp đang hiểu ESG theo hướng nặng về chứng chỉ, xếp hạng, hồ sơ đánh giá hoặc các khoản đầu tư lớn. Trong khi đó, kết quả rà soát của MCG trên hơn 135 tập đoàn đa quốc gia như Apple, Samsung, Unilever, Nestlé, HSBC, Toyota… cho thấy các chứng chỉ bền vững có chi phí cao hiếm khi là điều kiện bắt buộc khi lựa chọn nhà cung cấp. Chẳng hạn, yêu cầu về Travelife, GSTC, Green Key/EarthCheck chỉ ở mức khoảng 3%; EcoVadis bắt buộc khoảng 8%; kiểm toán SMETA/Sedex khoảng 6%.

Điều các tập đoàn thường yêu cầu lại là những nền tảng quản trị cơ bản: chính sách phòng chống hối lộ và quà tặng, không thu phí tuyển dụng, không sử dụng lao động cưỡng bức, có kênh phản ánh ẩn danh, tuân thủ lương tối thiểu, quản lý nước – chất thải – nhựa, và kiểm kê khí nhà kính hằng năm. “Nếu chưa có tiền làm chứng chỉ thì hãy làm những cái này trước”, bà Chi nói.

Từ đó, bà nhấn mạnh một điểm đáng chú ý: doanh nghiệp nhỏ không nhất thiết phải bắt đầu bằng một dự án lớn. Có thể bắt đầu từ việc theo dõi tiền điện, tiền nước, rà soát phụ phẩm, thiết lập nội quy lao động, xây dựng bộ quy tắc ứng xử, hoặc tạo một kênh phản ánh nội bộ. Những việc này gần như không phát sinh chi phí lớn, nhưng lại là bằng chứng đầu tiên cho thấy doanh nghiệp có kỷ luật quản trị.

Bà Chi dẫn nhiều ví dụ trong nước để cho thấy phát triển bền vững không phải chuyện xa lạ. Trang trại chuối Huy Long An tận dụng chuối loại làm thức ăn cho bò, rồi dùng phân bò bón lại cho vườn chuối. G.C Food và Nắng Gió dùng vỏ nha đam ủ phân, trái lỗi làm thức ăn cho bò, cừu. Hợp tác xã Bản Luông tận dụng bã dong riềng để nuôi ruồi lính đen, tạo phân hữu cơ. Công ty TPH ở TP.HCM khai thác xương cá hồi để sản xuất dầu omega… Theo bà, nhiều doanh nghiệp Việt “đã làm phát triển bền vững từ lâu, chỉ là chưa gọi tên nó”.

Tuy nhiên, bà lưu ý, chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện môi trường hay phát thải khí nhà kính. Đó còn là chuyển đổi công bằng, liên quan đến lao động, điều kiện làm việc, bảo hiểm, nội quy, minh chứng thực thi. “Chúng ta có thể có một mô hình rất tuần hoàn, nhưng nếu không có điều kiện bảo vệ người lao động thì cũng không xuất khẩu được”, bà Chi cho hay.

Với các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, áp lực xanh đang đi từ các tập đoàn lớn xuống nhà cung cấp. Khi một doanh nghiệp công bố lộ trình Net Zero, các nhà cung cấp nằm trong Scope 3 cũng phải cung cấp dữ liệu, giảm phát thải và chứng minh năng lực quản trị. Điều này không chỉ diễn ra trong xuất khẩu, mà cả trong thị trường nội địa khi doanh nghiệp lớn, trung tâm thương mại, hệ thống phân phối cũng bắt đầu xanh hóa tiêu chuẩn lựa chọn đối tác.

Theo bà Chi, doanh nghiệp nhỏ có hai lợi thế: người ra quyết định thường có mặt ngay tại doanh nghiệp, và kết quả cải thiện có thể đi thẳng vào hoạt động kinh doanh. Nếu làm đúng, doanh nghiệp có thể vào danh sách nhà cung cấp, có hồ sơ vay vốn xanh thuận lợi hơn, hoặc tạo thêm dòng doanh thu từ phụ phẩm.

Bà đề xuất doanh nghiệp bắt đầu bằng “quick win” – những việc nhỏ nhưng có hiệu quả sớm. Đó có thể là tiết kiệm điện, quản lý nước thải, tận dụng phụ phẩm, giảm lãng phí trong sản xuất, hoặc sắp xếp lại nhân sự để tránh lãng phí chất xám. “Đừng hỏi bắt đầu từ đâu, mà hãy hỏi ngoài kia người ta đã làm gì và mình bắt đầu như thế nào cho vừa sức để có lợi nhất”, bà Chi nói.

Ngoài ra, bà Nguyễn Cẩm Chi dành nhiều thời gian phân tích các cơ chế thị trường mới liên quan đến chuyển đổi xanh, đặc biệt là thị trường tín chỉ carbon và các quy định thuế carbon của châu Âu. Theo bà, việc Liên minh châu Âu triển khai cơ chế CBAM (Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon) đang tạo ra áp lực lớn đối với các ngành xuất khẩu như thép, nhôm, phân bón… khi doanh nghiệp phải kê khai lượng phát thải trong quá trình sản xuất. “Nếu không kiểm kê khí nhà kính và không có dữ liệu phát thải, doanh nghiệp sẽ rất khó tham gia thị trường quốc tế”, bà Chi cho biết.

Bà Chi cho biết nhiều doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã bắt đầu kiểm kê khí nhà kính và tham gia thị trường tín chỉ carbon từ nhiều năm trước. Không chỉ các dự án năng lượng tái tạo, nhiều mô hình xã hội hoặc tiết kiệm năng lượng cũng có thể tạo ra tín chỉ carbon nếu chứng minh được lượng phát thải cắt giảm. Theo bà, đây sẽ là một nguồn doanh thu mới mà doanh nghiệp nhỏ có thể tham gia nếu hiểu đúng cơ chế và có dữ liệu minh bạch.

Liên quan đến nguồn lực tài chính, bà cho rằng hiện nay nhiều quỹ đầu tư, ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm đang ưu tiên dòng vốn cho các dự án xanh. Một số ngân hàng như BIDV đã triển khai các gói tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp đầu tư xử lý chất thải, tiết kiệm năng lượng hoặc điện mặt trời. Trong khi đó, các tập đoàn bảo hiểm quốc tế cũng đang cam kết chỉ đầu tư vào các dự án phát triển bền vững, nhưng thực tế tại Việt Nam lại thiếu các dự án đủ tiêu chuẩn để giải ngân. Theo bà Chi, đây là cơ hội để doanh nghiệp nhỏ chủ động tiếp cận vốn xanh nếu sớm xây dựng được mô hình vận hành minh bạch và đáp ứng các yêu cầu cơ bản về quản trị, môi trường.

Ý kiến của bạn về bài viết

Không có chức năng bình luận cho bài viết này