13:51 - 27/03/2026

Tiêu dùng xanh: Nhận thức đã đi trước, nhưng hành vi còn… “có điều kiện”

Trong nhóm người được khảo sát, hơn 80% cho biết họ đã biết hoặc hiểu về tiêu dùng xanh. Nhưng khi đứng trước kệ hàng, quyết định mua vẫn quay về những câu hỏi rất thực: giá bao nhiêu, có dễ mua không, có đáng tin không. Khoảng cách giữa “biết” và “làm” đang trở thành điểm nghẽn lớn nhất của tiêu dùng xanh tại Việt Nam.

Từ một khảo sát xã hội học đến bức tranh thị trường

Tại buổi họp báo công bố kết quả khảo sát HVNCLC 2026, Hiệp hội DN HVNCLC đồng thời công bố kết quả khảo sát “Nhận thức và hành vi tiêu dùng xanh 2025”. Đây là lần khảo sát thứ hai được thực hiện theo phương pháp xã hội học, nhằm theo dõi sự thay đổi trong nhận thức và hành vi tiêu dùng.

Khảo sát được triển khai từ tháng 10 đến tháng 12/2025, với hơn 80 phỏng vấn viên, thực hiện trực tiếp trên 384 hộ gia đình tại bốn đô thị lớn: Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM và Cần Thơ.

Không chỉ dừng ở việc đo lường mức độ quan tâm, nghiên cứu lần này đi sâu vào những yếu tố thúc đẩy và cản trở hành vi tiêu dùng xanh trong đời sống hàng ngày, qua đó cung cấp một bộ dữ liệu có giá trị cho doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách.

Nhận thức đã cao, nhưng hành vi chưa theo kịp

Một trong những kết quả nổi bật của khảo sát là mức độ nhận thức về tiêu dùng xanh đã tăng rõ rệt.

Phần lớn người tham gia khảo sát đều cho rằng tiêu dùng xanh gắn với các tiêu chí cụ thể như:

Sản phẩm an toàn cho sức khỏe
Thân thiện môi trường
Có nguồn gốc rõ ràng
Được sản xuất theo quy trình bền vững

Điều này cho thấy tiêu dùng xanh không còn là khái niệm trừu tượng, mà đã bắt đầu gắn với những tiêu chí cụ thể trong lựa chọn hàng ngày.

Tuy nhiên, khi đi vào hành vi thực tế, mức độ sử dụng sản phẩm xanh chỉ đạt trung bình khoảng 2,6/5 điểm – một con số cho thấy khoảng cách đáng kể giữa nhận thức và hành động.

Nói cách khác, người tiêu dùng đã “hiểu”, nhưng chưa “làm” tương xứng.

Ba rào cản chính: Giá – độ phủ – thông tin

Phân tích dữ liệu khảo sát cho thấy ba rào cản lớn nhất đang kìm hãm tiêu dùng xanh:

Giá thành cao: yếu tố được nhắc đến nhiều nhất
Khó tìm sản phẩm xanh: độ phủ thị trường còn hạn chế
Thiếu thông tin minh bạch: người tiêu dùng thiếu cơ sở để nhận diện và so sánh

Bên cạnh đó, một bộ phận người tiêu dùng vẫn còn nhầm lẫn giữa các khái niệm như “hữu cơ”, “sạch”, “an toàn” và “thân thiện môi trường”, cho thấy nhu cầu về thông tin rõ ràng và chuẩn hóa vẫn còn rất lớn.

Theo ông Nguyễn Văn Phượng, điều này phản ánh một thực tế:
“Người tiêu dùng có quan tâm đến môi trường, nhưng khi quyết định mua sắm, họ vẫn cân nhắc rất thực tế.”

Người tiêu dùng sẵn sàng chi thêm – nhưng trong giới hạn

Một tín hiệu tích cực là tiêu dùng xanh không còn là lựa chọn của một nhóm nhỏ.

Khoảng 2/3 người tiêu dùng cho biết sẽ tăng sử dụng sản phẩm xanh
86% sẵn sàng chi thêm, nhưng chủ yếu ở mức 5–10%
Chỉ một tỷ lệ nhỏ chấp nhận mức tăng cao hơn

Điều này cho thấy tiêu dùng xanh tại Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn mới:
không còn là “thiện chí”, mà là “cân nhắc có điều kiện”.

Người tiêu dùng sẵn sàng thay đổi, nhưng chỉ khi sản phẩm:

Đủ đáng tin
Đủ dễ tiếp cận
Và “đáng tiền” so với lựa chọn thông thường

Sức khỏe – động lực lớn nhất của tiêu dùng xanh

Dữ liệu khảo sát cũng cho thấy động lực quan trọng nhất thúc đẩy tiêu dùng xanh không phải là môi trường, mà là sức khỏe và an toàn.

Các yếu tố như:

Bảo vệ sức khỏe cá nhân và gia đình
An toàn thực phẩm
Chất lượng sống

Được đánh giá cao hơn so với các yếu tố mang tính “lý tưởng” như bảo vệ môi trường hay biến đổi khí hậu.

Điều này gợi mở một hướng tiếp cận rõ ràng cho doanh nghiệp: muốn thúc đẩy tiêu dùng xanh, cần bắt đầu từ lợi ích cá nhân trước khi nói đến lợi ích xã hội.

Tiêu dùng xanh đang dần trở thành một tiêu chuẩn mới

Dù còn nhiều rào cản, xu hướng tiêu dùng xanh vẫn đang hình thành rõ nét.

Khảo sát cho thấy:

Hơn 60% người tiêu dùng dự kiến gia tăng sử dụng sản phẩm xanh
Nhu cầu về sản phẩm an toàn, minh bạch, thân thiện môi trường ngày càng rõ
Yếu tố “xanh” bắt đầu trở thành một tiêu chí trong quyết định mua, thay vì chỉ là yếu tố cộng thêm

Điều này cho thấy tiêu dùng xanh đang dịch chuyển từ vị trí “lựa chọn bổ sung” sang một tiêu chuẩn mới của thị trường.

Không chỉ là câu chuyện của người tiêu dùng

Từ dữ liệu khảo sát, có thể thấy tiêu dùng xanh không còn là bài toán thay đổi thói quen cá nhân.

Đây là một bài toán hệ thống, liên quan đến:

Sản xuất: tối ưu chi phí để giảm giá thành
Phân phối: mở rộng độ phủ sản phẩm
Truyền thông: minh bạch thông tin, chuẩn hóa khái niệm
Chính sách: tạo điều kiện và khuyến khích tiêu dùng xanh

Khảo sát vì vậy không chỉ phản ánh hành vi tiêu dùng, mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu để doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược và cơ quan quản lý xây dựng chính sách phù hợp.

Một thị trường đang “chuyển trạng thái”

Nhìn tổng thể, tiêu dùng xanh tại Việt Nam đang ở một điểm chuyển quan trọng:

Nhận thức đã hình thành
Nhu cầu đã xuất hiện
Nhưng hành vi vẫn cần điều kiện để bứt lên

Khoảng cách giữa “hiểu” và “làm” không còn là vấn đề của người tiêu dùng, mà là thước đo năng lực của thị trường trong việc cung cấp những sản phẩm xanh đủ tốt, đủ rõ ràng và đủ tiếp cận.