10:39 - 31/01/2025

Thuê đất để làm hột lúa hữu cơ

Năm 2022, Tấn Đạt có được trong tay ba tiêu chuẩn hữu cơ nghiêm ngặt của Nhật Bản, châu Âu và Canada. Trước đó, năm 2019, là chứng nhận hữu cơ đầu tiên của USDA, Mỹ. Tính ra, khởi đầu làm lúa hữu cơ từ năm 2010, Tấn Đạt mất cả thảy 12 năm – một chặng quá dài cho những ai không “chánh niệm” với lúa hữu cơ.

Ông Đoàn Văn Tài cùng TS Nguyễn Văn Kiền, Mekong Organic thăm cánh đồng organic của HTX Tấn Đạt. Ảnh: Tấn Đạt.

Lúc khởi sự năm 2010, Chín Vui – Đoàn Văn Tài, Giám đốc HTX Sản xuất dịch vụ nông nghiệp Tấn Đạt, ở ấp Kinh, xã Trung Ngãi, huyện Vũng Liêm, Vĩnh Long, chọn sản xuất lúa hữu cơ trên ruộng nhà. Bấy giờ, ông nhìn chung quanh, mô hình hữu cơ như ông đếm được trên đầu ngón tay. Trải qua nhiều khó khăn thất bại, đến năm 2014 mới sản xuất thành công. Đến 2015, một số nông dân cùng tập hợp lại sản xuất thì thất bại. Từ đó, ông mới nghĩ đến chuyện thuê đất của nông dân để sản xuất.

Vượt cạn để đẻ ra HTX Tấn Đạt

Trăn trở dữ lắm, đến năm 2017, Chín Vui mạnh dạn vận động thành lập HTX. Do HTX có quy trình sản xuất riêng nên hồi đó bên cạnh luật HTX 2012, ông xây dựng quy chế riêng. Thành viên có thể góp vốn, góp đất, lao động, máy móc. Góp đất thì phải làm theo cùng một quy trình sản xuất. Có vậy, HTX mới có thể đạt được những tiêu chuẩn đề ra.

Từ 15 thành viên – diện tích sản xuất 11,5 ha ban đầu – đến năm 2019 HTX đã có hơn 100 thành viên – diện tích sản xuất đã lên 100 hecta. Sau đó, ông vận động thành lập liên hiệp HTX, quy mô liên kết thêm 50 ha, đang chuyển đổi để sản xuất hữu cơ.

Từ 2011-2014, làm lúa chỉ nghĩ đến sức khỏe cộng đồng. Năm 2015, không chỉ Việt Nam mà cả thế giới nổi lên chuyện sản xuất hữu cơ. Theo đó, từ 2015-2019, HTX định hướng hột lúa đến tay khách hàng phải đạt chuẩn hữu cơ do cơ quan quốc tế chứng nhận.

Tính toán để thuê đất

Cơ sở tính toán của Tấn Đạt: nếu để nông dân tự sản xuất trên đất của mình, lo lắng lời lỗ từng vụ mà không thấy những vận hội lớn hơn sẽ rất khó. Chỉ còn cách là thuê đất của họ bằng cách chứng minh cho họ thấy: khi sản xuất như lâu nay nếu mưa thuận gió hòa thì 1 công đất (1.000m²) trừ chi phí sẽ thu được tối đa 1,5 triệu đồng, còn cho thuê đất, HTX sẽ trả 2 triệu đồng/công. Nhà nào có nhân công rảnh rỗi, làm thuê cho HTX ăn công nhật. Công nhật nữ 180.000 đồng, nam 200.000. Những nông dân góp vốn cuối năm được hưởng lợi nhuận từ vốn góp vào HTX.

Tấn Đạt tính toán tiếp: vốn HTX mỏng, chi phí sản xuất hữu cơ rất cao, chỉ còn nước liên kết với doanh nông cho đầu ra. Trước kỳ xuống giống 5-10 ngày, doanh nghiệp ứng trước 50% vốn – 10 triệu/ha để mua vật tư, và trả công lao động. Cuối vụ, trừ lại chi phí này. Còn phía mình, HTX bảo đảm làm ra hột lúa đúng chuẩn. Lúc này chỉ là tiêu thụ nội địa.

Bước ra chợ thế giới

Năm 2018, Nguyễn Hoàng Khang, sáng lập và điều hành startup Foodo, thành viên của Mekong Organic, gặp Chín Vui ở Food Expo. Hai tầm nhìn gặp nhau. Rồi Khang lo sale và marketing cho Tấn Đạt. Lúc này HTX đang hoàn thiện quy trình sản xuất. Hai chú cháu đi tìm giải pháp cho sản phẩm organic. Đầu tiên là mối liên hệ với Mekong Organic, nhờ vào những kết nối này mà có những đơn hàng. Thông qua Mekong Organic, có những chuyên gia tới chia sẻ.

Năm 2024, lần đầu tiên có sinh viên người Đức tới HTX. Khi có chuyên gia, sinh viên nước ngoài tới HTX, cơ hội sẽ mở ra nhiều lĩnh vực. Thông qua kết nối sẽ tìm được người có thể làm việc gì đó giúp giải quyết những vấn đề mình gặp phải.

Bài học Khang nhận được từ cầu nối tương tác với các chuyên gia nông nghiệp hữu cơ Úc là họ nghiên cứu quốc tế, suy nghĩ toàn cầu và hành động địa phương. Khi cùng họ đi thực tế ở Vĩnh Long, họ đặt vấn đề là quốc tế đã nghiên cứu chưa? Có ai làm chưa? Có thể đề xuất được giải pháp gì? Mặc dù chưa hoàn hảo nhưng họ sẵn sàng lắng nghe người dân địa phương nói. Hiểu vấn đề đang xảy ra ở thế giới và khi hành động thì bắt đầu từ địa phương, từ người nông dân, từ văn hóa, khí hậu, đặc điểm thổ nhưỡng tại địa phương. Điều Khang học được là khả năng thấu hiểu người địa phương và cách làm việc của họ.

Chú Chín Vui cũng đã sang Úc cùng với Khang, TS Nguyễn Văn Kiền, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm trồng lúa hữu cơ theo chuẩn quốc tế của Tấn Đạt với các chuyên gia sản xuất hữu cơ ở nhiều bang của Úc.