Thị trường đang đổi luật chơi: Người Việt không còn “mua rẻ”, mà mua “niềm tin”

Tại buổi Họp báo Lễ công bố HVNCLC 2026 và Chuỗi hoạt động kỷ niệm 30 HVNCLC diễn ra ngày 24/3 tại TP.HCM, ông Nguyễn Văn Phượng – Trưởng ban Điều tra Người tiêu dùng của Hiệp hội DN HVNCLC – đã chia sẻ các dữ liệu đáng chú ý về thị trường tiêu dùng Việt Nam. Cuộc khảo sát được triển khai trong hơn 4 tháng, kết hợp khảo sát trực tiếp tại 8 tỉnh, thành và khảo sát trực tuyến trên phạm vi toàn quốc, với quy mô 21.952 người tiêu dùng và 4.080 điểm bán lẻ.

Theo ông Phượng, đây không chỉ là một hoạt động bình chọn thường niên, mà còn là nguồn dữ liệu phản ánh những chuyển động quan trọng của thị trường, cho thấy xu hướng tiêu dùng đang dịch chuyển theo hướng coi trọng chất lượng, niềm tin và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Thị trường tiêu dùng Việt đang chuyển dịch: Từ “giá rẻ” sang “niềm tin và giá trị thực”

Không chỉ danh sách doanh nghiệp đạt chứng nhận, mà những dữ liệu thị trường từ khảo sát HVNCLC 2026 mới là điều đáng chú ý.

Những con số năm nay cho thấy một chuyển động rõ rệt: người tiêu dùng Việt đang thay đổi cách lựa chọn sản phẩm, kéo theo sự thay đổi trong cách doanh nghiệp cạnh tranh.

Ba nhóm người tiêu dùng – ba cách vận hành thị trường

Khảo sát phân loại người tiêu dùng thành ba nhóm rõ rệt:

Nhóm “phòng thủ” (40%): nhạy cảm với giá, ưu tiên khuyến mãi, cắt giảm chi tiêu không thiết yếu

Nhóm “cân bằng” (45%): cân nhắc giữa giá và chất lượng, ưu tiên thương hiệu quen thuộc

Nhóm “nâng cấp” (15%): ưu tiên sức khỏe, sản phẩm xanh, ít nhạy cảm với giá

Cấu trúc này cho thấy thị trường không còn tăng trưởng theo kiểu mở rộng số lượng tiêu dùng, mà đang chuyển sang giai đoạn tăng trưởng theo chiều sâu, nơi mỗi quyết định mua hàng gắn với niềm tin, trải nghiệm và giá trị sử dụng.

Người tiêu dùng đang “mua sự an tâm”, không chỉ mua sản phẩm

Ở nhóm thực phẩm – đồ uống, hành vi lựa chọn thể hiện rõ ba tầng:

Tầng 1: Vị ngon – yếu tố dẫn dắt ban đầu

Tầng 2: An toàn – điều kiện duy trì lựa chọn

Tầng 3: Minh bạch thông tin, chứng nhận – yếu tố tạo lòng trung thành

Các chỉ số cho thấy yếu tố “an toàn” và “truy xuất nguồn gốc” ngày càng có ảnh hưởng mạnh đến quyết định mua.

Ở nhóm phi thực phẩm, công thức lựa chọn lại khác:

– Ưu tiên độ bền, chất liệu, an toàn sử dụng

– Sau đó đến công năng, chứng nhận chất lượng, thương hiệu

– Giá cả vẫn quan trọng, nhưng không còn là yếu tố quyết định duy nhất

Điểm chung ở cả hai nhóm: người tiêu dùng đang dịch chuyển từ “giá rẻ” sang “giá trị thực và sự an tâm”.

Niềm tin cá nhân và “truyền miệng” đang lấn át quảng cáo

Một thay đổi đáng chú ý khác nằm ở nguồn thông tin ảnh hưởng đến quyết định mua:

Kinh nghiệm bản thân và người thân/bạn bè là nguồn tham khảo quan trọng nhất

Người bán hàng và điểm bán có vai trò lớn trong việc tạo niềm tin

Kênh online (mạng xã hội, TMĐT) tăng mạnh, đặc biệt ở người trẻ

Các kênh truyền thống như TV, báo in giảm dần ảnh hưởng

Điều này cho thấy một thực tế: niềm tin xã hội và trải nghiệm thực tế đang quan trọng hơn truyền thông đại chúng.

Ông Nguyễn Văn Phượng – Trưởng ban Điều tra Người tiêu dùng của Hiệp hội DN HVNCLC – trình bày kết quả cuộc khảo sát

Thị trường bán lẻ bước vào giai đoạn đa kênh

Kết quả khảo sát cho thấy hành vi mua sắm đã chuyển sang mô hình tích hợp:

– Siêu thị/TTTM vẫn là kênh chủ đạo (đặc biệt với thực phẩm)

– Cửa hàng chuyên ngành giữ vai trò quan trọng ở nhóm phi thực phẩm

– Thương mại điện tử đạt khoảng 24%, trở thành một cấu phần đáng kể

– Chợ truyền thống và tạp hóa nhỏ lẻ đang giảm dần vai trò

Người tiêu dùng hiện nay có xu hướng:

– Tìm hiểu online

– Trải nghiệm offline

– Và linh hoạt chuyển đổi giữa các kênh

Đây là dấu hiệu rõ ràng của mô hình tiêu dùng đa kênh (omnichannel) đang hình thành.

Doanh nghiệp buộc phải thay đổi: cạnh tranh bằng chuẩn mực, không chỉ quy mô

Những thay đổi trong hành vi tiêu dùng đang tạo áp lực ngược trở lại doanh nghiệp.

Dữ liệu khảo sát cho thấy:

– Tỷ lệ doanh nghiệp thực hành sản xuất xanh đạt mức cao (84,9% – 87,5%)

– Nhiều doanh nghiệp ngay từ đầu đã tích hợp yếu tố bền vững vào chiến lược

– Không chỉ doanh nghiệp lớn, các doanh nghiệp nhỏ địa phương cũng xuất hiện trong danh sách

Đáng chú ý, chỉ khoảng 60,9% doanh nghiệp có độ phủ toàn quốc, phần còn lại vẫn phát triển theo chiến lược vùng. Điều này cho thấy thị trường nội địa vẫn còn dư địa mở rộng, đặc biệt ở miền Bắc và Tây Nguyên.

Ở chiều quốc tế, một số doanh nghiệp đã xuất khẩu sang các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật, cho thấy năng lực đáp ứng tiêu chuẩn đang được nâng lên, dù số lượng chưa nhiều.

Từ dữ liệu khảo sát đến bức tranh thị trường

Tổng thể, khảo sát HVNCLC 2026 cho thấy một thị trường đang chuyển trạng thái:

– Người tiêu dùng thận trọng hơn, nhưng yêu cầu cao hơn

– Niềm tin trở thành yếu tố trung tâm

– Doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng chất lượng thực và minh bạch

– Kênh phân phối chuyển sang đa nền tảng

– Xu hướng tiêu dùng xanh bắt đầu định hình rõ

Nói cách khác, thị trường Việt Nam đang bước vào giai đoạn mà “niềm tin” trở thành đơn vị đo giá trị.

Các dữ liệu trên được công bố tại buổi họp báo ngày 24/3/2026 tại TP.HCM do Hiệp hội DN HVNCLC tổ chức, với sự tham dự của hơn 40 cơ quan báo chí và nhiều doanh nghiệp.

Khảo sát năm nay được triển khai trong hơn 4 tháng, với quy mô 21.952 người tiêu dùng và 4.080 điểm bán lẻ trên toàn quốc, kết hợp giữa khảo sát trực tiếp và trực tuyến.

Kết quả ghi nhận 155.266 lượt bình chọn cho 4.439 doanh nghiệp; sau quá trình thẩm định đa chiều, 581 doanh nghiệp chính thức đạt danh hiệu HVNCLC 2026, trong đó có 28 doanh nghiệp đạt liên tiếp 30 năm và 42 doanh nghiệp lần đầu đạt.

Ý kiến của bạn về bài viết

Không có chức năng bình luận cho bài viết này