10:38 - 06/03/2019

TCVN cho nước mắm phục vụ ai?

Dự thảo tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về quy phạm thực hành sản xuất nước mắm đe doạ nặng nề đến nghề sản xuất nước mắm, trong đó có số đông người làm truyền thống, sản phẩm ra đời và tồn tại hàng ngàn năm nay tại Việt Nam.

Nhiều loại nước mắm chế biến tại Phú Quốc, nhưng không phải là nước mắm truyền thống Phú Quốc, không được gắn logo nước mắm truyền thống Phú Quốc trên sản phẩm. Ảnh: Tuấn Anh.

Lịch sử của nó không kém cạnh gì lịch sử rượu vang truyền thống, đang được nhiều nhà nước bảo hộ.

Dự thảo do cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản, bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn (NN-PTNT) biên soạn, theo câu lạc bộ (CLB) Nước mắm truyền thống và một số hiệp hội có liên quan, “chưa hề nhận được yêu cầu góp ý kiến cho dự thảo này, trong khi chúng tôi là các tổ chức hiệp hội khác nhau, có thể nói là đại diện cho hàng ngàn hộ trực tiếp sản xuất kinh doanh sản phẩm nước mắm ở khắp các địa phương trên cả nước. Các cơ sở sản xuất kinh doanh nước mắm chúng tôi là đơn vị sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi các điều khoảnquy định trong tiêu chuẩn này”.

TS Trần Thị Dung, một chuyên gia uy tín trong lĩnh vực nước mắm, sau khi nghiên cứu về tiêu chuẩn TCVN 12607:2019 cho rằng, có quá nhiều nội dung dự thảo, phạm vi áp dụng, tài liệu viện dẫn, các chỉ tiêu kim loại, vi sinh, nhà xưởng, ngôn từ, chuyển ngữ… đều không phù hợp.

Nhiều chuyên gia lên tiếng về sự “đánh đồng” của dự thảo đối với các loại nước mắm. Chuyên gia thực phẩm Vũ Thế Thành kiến nghị: không gọi các sản phẩm có dùng chất bảo quản, hương liệu, phẩm màu là “nước mắm”, mà là “nước mắm công nghiệp” hoặc “nước mắm pha chế”, “nước chấm” tuỳ theo độ đạm, để không nhập nhèm với nước mắm truyền thống.

Bà Đỗ Thị Kim Thọ, phó chủ tịch hội Nước mắm Nha Trang, đề nghị cần đưa khái niệm nước mắm pha chế, để phân biệt rõ với nước mắm truyền thống. Và nội dung về QCVN 02-16:2012/BNNPTNT, phải được đưa vào tài liệu viện dẫn, vì phải căn cứ vào văn bản này để xây dựng tiêu chuẩn.

Phó chủ tịch thường trực hội Lương thực, thực phẩm TP.HCM (FFA) Trương Tiến Dũng đồng kiến nghị: “Nên có tiêu chuẩn riêng cho nước mắm/nước chấm công nghiệp, không để người tiêu dùng lẫn lộn giữa nước mắm thật sự là nước mắm truyền thống, và nước chấm hay nước mắm công nghiệp”.

Nói đến tiêu chuẩn về histamin trong nước mắm, ông Nguyễn Hoài Sơn, chủ hãng nước mắm Châu Sơn, Nha Trang cho rằng, người tiêu dùng ăn nước mắm hàng ngàn năm không bị nguy hại đến sức khoẻ vì histamin, nên phải xem xét việc đưa chỉ tiêu này vào các tiêuchuẩn. Bởi nếu đưa các quy định như thế thì nghề nước mắm cổ truyền không còn cơ hội phát triển.

Nhìn dưới góc độ cơ quan quản lý về tiêu chuẩn, ông Lê Văn Giang, cục phó cục An toàn thực phẩm, bộ Y tế, nêu khuyến nghị: khi các doanh nghiệp đề nghị phân biệt thành những loại nước mắm, thì nên đề nghị cơ quan có thẩm quyền xây dựng tiêu chuẩn, quy phạm riêng cho những loại nước mắm khác nhau. Khi chưa có căn cứ khoa học về độ an toàn, trong khi thực tế cho thấy không mất an toàn, tại sao đưa vào tiêu chuẩn quốc gia để làm rào cản cho sự phát triển của nghề nước mắm.

Tựu trung, theo nhiều đại biểu trong hội thảo đóng góp ý kiến cho dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về quy phạm thực hành sản xuất nước mắm, do CLB Nước mắm truyền thống thuộc hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao tổ chức, các doanh nghiệp đồng lòng kiến nghị bộ Khoa học và công nghệ tạm dừng ban hành tiêu chuẩn này. Bà Hồ Kim Liên, chủ tịch hội Nước mắm Phú Quốc, nói: “Cụ thể hơn, ngay như CLB Nước mắm truyền thống đã xây dựng tiêu chuẩn cho nước mắm truyền thống, nhưng cũng không được tham khảo để đưa vào TCVN 5107:2018”, bà Liên nói.

Bà đặt câu hỏi: “Như vậy, các nhà quản lý xây dựng TCVN phục vụ ai?”.

Trần Quỳnh – Nguyên Thu (theo TGTT)