15:51 - 30/10/2018

Tăng lương tối thiểu đang làm mất lợi thế nhân công giá rẻ ở Đông Nam Á

Trong nỗ lực nâng cao đời sống của người lao động, chính phủ các nước ở Đông Nam Á đã tăng mạnh mức lương tối thiểu, nhưng xu hướng này lại làm chậm quá trình thu hút đầu tư nước ngoài do đánh mất lợi thế nhân công giá rẻ.

Mức lương tối thiểu của công nhân may mặc tại Campuchia đã tăng mạnh trong những năm gần đây

Tại Campuchia, nơi mà sản phẩm may mặc chiếm tới 60% hàng xuất khẩu, nhà sản xuất tóc giả Nhật Bản Artnature sau ba năm hoạt động đã bán nhà máy của mình cho một doanh nghiệp Hồng Kông vào năm ngoái. Chi phí lao động gia tăng là yếu tố chính dẫn đến quyết định này.

Mức lương tối thiểu hàng tháng áp dụng cho các công nhân ngành may là 170 đôla trong năm nay, tăng 11,1% so với năm ngoái và gần gấp ba lần mức năm 2012. Đảng Nhân dân Campuchia của Thủ tướng Hun Sen, vốn chiếm đa số quốc hội sau cuộc bầu cử vào tháng Hai và tháng Bảy, đang thúc đẩy việc tăng lương tối thiểu để dành được sự ủng hộ của công chúng. Mức lương tối thiểu ở Campuchia dự kiến sẽ tăng lên 250 đôla mỗi tháng vào năm 2023, và sẽ vượt mức lương hiện tại ở Malaysia, một trong những nền kinh tế phát triển hơn ở Đông Nam Á.

Mức lương tối thiểu của Myanmar đã tăng 33% kể từ tháng Năm lên khoảng 3 đô la mỗi ngày làm việc tám giờ. Lao động chiếm 70% đến 80% chi phí hoạt động may gia công cho các thương hiệu may mặc ở nước ngoài. Ông Myint Soe, Chủ tịch Hiệp hội sản xuất hàng may mặc Myanmar, cho biết khoảng 10 trong số 550 nhà máy may mặc của nước này đã đóng cửa vì nhiều lý do bao gồm cả chi phí cao.

Trong bối cảnh Liên minh Quốc gia vì Dân chủ do Cố vấn Nhà nước Aung San Suu Kyi đứng đầu chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử đầu tiên vào năm 2020, chính phủ đang nỗ lực nâng cao mức sống, đôi khi theo một cách khá nặng nề. Bà Myint bày tỏ mối quan tâm về năng suất thấp tại các nhà máy, cảnh báo rằng việc tăng lương liên tục sẽ làm giảm khả năng cạnh tranh của Myanmar như một trung tâm sản xuất.

Mức lương tối thiểu cao hơn làm tăng sức mua của người tiêu dùng, nhưng việc tăng thu nhập vượt quá mức tăng trưởng kinh tế và giá cả có thể gây sức ép lên các doanh nghiệp hoạt động ở những quốc gia này, làm gián đoạn quá trình mở rộng đầu tư.

Trong một cuộc khảo sát của Jetro về các công ty Nhật Bản hoạt động ở Châu Á và Châu Đại Dương, 40% số người được hỏi cho rằng khó đạt được mức lợi nhuận dự kiến trong năm 2018 do chi phí nhân công không ổn định.

Một số quốc gia trong khu vực đã tìm cách giữ cho việc tăng lương phù hợp với xu hướng năng suất. Xuất khẩu của Việt Nam đã vượt qua Indonesia vào năm 2015 khi quốc gia này phát triển thành một trung tâm sản xuất toàn cầu.

Mức lương tối thiểu đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2011, và luôn giữ mức tăng gấp đôi mỗi năm cho đến năm 2016, làm xói mòn lợi thế chi phí của đất nước so với các đối thủ như Trung Quốc. Tuy nhiên, tốc độ tăng hiện đã chậm lại, với mức tăng dự kiến cho năm tới là 5,3%.

Lãi suất tăng ở Mỹ làm suy yếu tiền tệ của các nền kinh tế mới nổi, người dân ở các nước phụ thuộc vào nhập khẩu như Myanmar đang yêu cầu trả lương cao hơn do chi phí hàng hoá thiết yếu ngày càng đắt đỏ.

Lào, một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, cũng đang phải đối mặt với một tình huống tương tự. Quốc gia này đã tăng lương tối thiểu lên 22% khoảng 130 đôla một tháng trong năm nay, gấp ba lần mức năm 2012, khi đồng tiền yếu hơn đẩy giá các sản phẩm nhập khẩu tăng lên. Mặc dù Lào là quốc gia theo một đảng, chính phủ vẫn muốn giữ cho người dân có một cuộc sống hạnh phúc, tránh trường hợp di dân sang các nước có mức thu nhập cao hơn.

Malaysia sẽ tăng lương tối thiểu trên toàn quốc vào tháng Giêng, giữ đúng lời hứa trong chiến dịch tranh cử của Thủ tướng Mahathir Mohamad. Nếu chính phủ tuân theo đúng kế hoạch đặt ra trong tuyên bố của liên minh cầm quyền, mức lương sẽ đạt mức tăng 43% trong vòng 5 năm.

Koji Kobayashi thuộc Viện nghiên cứu Mizuho cho biết: “Đầu tư vào các lĩnh vực thâm dụng lao động sẽ dần dần chấm dứt”.

Ngân Giang (theo MTG/Nikkei)