09:57 - 24/12/2022

Sri Lanka vỡ nợ, phải chờ Trung Quốc mở khóa gói cứu trợ 2,9 tỷ USD

Sri Lanka vốn đã phải chiến đấu với lạm phát lương thực tràn lan và tình trạng thiếu nhiên liệu và thuốc men nghiêm trọng, lại càng phải đối mặt với tình trạng khốn khổ hơn khi tiến độ thực hiện gói cứu trợ 2,9 tỷ USD của Quỹ Tiền tệ Quốc tế đang chững lại.

Sri Lanka cần sự đảm bảo về tài chính từ ba chủ nợ song phương lớn nhất của nước này là Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ.

Khủng hoảng và suy thoái

Colombo đã đạt được thỏa thuận với IMF vào tháng 9, tuân theo các điều kiện như cải cách thuế và thay đổi cách định giá điện, để mang lại sức sống cho nền kinh tế đang chịu cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ khi độc lập và quay cuồng với vụ vỡ nợ lịch sử năm nay.

Nhưng gói cứu trợ vẫn đang chờ sự chấp thuận của hội đồng quản trị IMF vì Sri Lanka cần sự đảm bảo về tài chính từ ba chủ nợ song phương lớn nhất của nước này. Trung Quốc nắm giữ phần nợ chính phủ nước ngoài lớn nhất, với 19,6% trong tổng số 37,6 tỷ USD tính đến cuối năm ngoái, tiếp theo là Nhật Bản với 9% và Ấn Độ với 2%.

Theo thống đốc ngân hàng trung ương Sri Lanka, thời hạn tự áp đặt vào tháng 12 để nhận được sự chấp thuận từ IMF về việc giải ngân các quỹ cứu trợ hiện đã được lùi lại sang 2023..

Trong khi đó, nền kinh tế đã suy giảm ở mức đáng kinh ngạc 11,8% trong quý 3, các số liệu chính thức cho thấy – mức suy giảm tồi tệ nhất từ trước đến nay của nền kinh tế này vượt qua mức 16,4% được ghi nhận vào thời điểm cao điểm của đại dịch vào quý 2/2020. Trong khi đó, lĩnh vực công nghiệp giảm 21,2%.

Thilina Panduwawala, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu kinh tế tại công ty tư vấn Frontier Research có trụ sở tại Colombo, cho biết các ngành phụ thuộc vào nhập khẩu như xây dựng đã buộc phải giảm hoạt động, đồng thời lưu ý rằng tình trạng thiếu dự trữ ngoại hối của Sri Lanka buộc phải giảm nhập khẩu “làm cho mọi thứ khó khăn hơn ở cấp độ cơ bản”.

Tuy nhiên, việc đình chỉ thanh toán nợ nước ngoài đã có tác động tích cực đến cán cân thanh toán của đất nước, ông nói.

Một nhân viên cấp quản lý của một công ty sản xuất, người yêu cầu giấu tên, cho biết các công ty thường cạnh tranh với nhau để giành bất kỳ loại ngoại tệ nào họ có thể nhận được từ các ngân hàng lớn của đất nước trong bối cảnh khủng hoảng thanh khoản.

Ông nói: “Một số công ty đang phải vật lộn để tồn tại vì họ không thể nhập khẩu đủ lượng nguyên liệu thô cần thiết cho sản xuất”.

K.A. Shanika Nirmali và gia đình cô buộc phải thắt lưng buộc bụng sau khi các bếp ăn cộng đồng từ thiện gần nhà của họ ở ngoại ô Rajagiriya của Colombo đóng cửa cho đến tháng 1 trong bối cảnh khủng hoảng đang diễn ra.

“Bây giờ chúng tôi ăn một bữa mỗi ngày,” cô gái 20 tuổi nói, giống như chồng cô làm việc để được trả lương theo ngày.

Lạm phát cao, mất an ninh lương thực gia tăng

Theo một báo cáo về tình hình của Chương trình Lương thực Thế giới được công bố trong tháng này, hơn 1/3 các gia đình ở Sri Lanka – 36% – hiện đang trong tình trạng mất an ninh lương thực, điều này cũng cho thấy rằng 8 trong số 10 gia đình đã buộc phải bán tài sản của họ để đối phó.

Lạm phát tính đến cuối tháng 11 đang ở mức nóng đỏ 61%, mặc dù con số này so với cùng kỳ năm ngoái giảm nhẹ so với mức 69,8% được báo cáo vào tháng 9. Lạm phát thực phẩm còn tồi tệ hơn, đạt 94,9% vào đầu năm trước khi giảm xuống 73,7% vào tháng trước.

Thống đốc ngân hàng trung ương Nandalal Weerasinghe nói với truyền thông địa phương vào tuần trước rằng gói cứu trợ của IMF đã bị hoãn lại do các cuộc đàm phán về việc nhận được sự đảm bảo từ Bắc Kinh đã diễn ra chậm hơn dự kiến, chủ yếu là do các yếu tố nội tại của Trung Quốc, chẳng hạn như chính sách nới lỏng Covid-19 gần đây.

Ông nói: “Chúng tôi hy vọng sẽ nhận được sự đảm bảo tài chính từ Trung Quốc trong một thời gian ngắn, và sau đó sẽ tiến tới IMF từ ba đến bốn tuần sau đó”.

Ông nói với các phóng viên rằng tổn thất kinh tế ngắn hạn là cần thiết để đảm bảo sự ổn định lâu dài, đồng thời nói thêm rằng ngân hàng trung ương “không thể chỉ thực hiện các chính sách phổ biến” mà còn phải “thực hiện các chính sách đúng đắn [về mặt tài chính] một cách độc lập”.

Ngay cả khi khoản tài trợ 2,9 tỷ USD được IMF giải ngân, Sri Lanka sẽ không thoát khỏi khó khăn.

Kasun Thilina Kariyawasam, một nhà kinh tế vĩ mô độc lập có trụ sở tại Thụy Điển, cho biết số tiền đó sẽ hầu như không đủ để chi trả cho hóa đơn nhiên liệu của quốc đảo, dao động từ 230-500 triệu USD mỗi tháng – mặc dù sự chấp thuận của IMF đối với gói cứu trợ sẽ là tín hiệu cho các chủ nợ khác cung cấp thêm tài chính.

Ông nói rằng đó là “thông lệ tiêu chuẩn” đối với các quốc gia không được các chủ nợ đề nghị tái cấp vốn cho đến khi họ kết thúc đàm phán với IMF vì những tác động chưa biết của bất kỳ điều kiện nào mà người cho vay cuối cùng toàn cầu có thể áp đặt.

Ông nói những khó khăn sắp xảy ra bao gồm tìm ra nguồn tài chính cho nhiên liệu và tái cơ cấu khoản nợ do hệ thống ngân hàng của đất nước nắm giữ, được gọi là nợ nội bộ.

Khoảng 5 tỷ USD có thể đang trên đường đến Sri Lanka trong năm mới như một phần của chương trình hỗ trợ phối hợp do Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Á, Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng Châu Á, IMF và các tổ chức khác hỗ trợ.

Tuy nhiên, càng mất nhiều thời gian để Sri Lanka nhận được sự chấp thuận về gói cứu trợ ban đầu của IMF, thì quá trình phục hồi kinh tế sẽ càng kéo dài, ông Kariyawasam nói.