21:31 - 03/05/2023

Sẽ nới lỏng tiền tệ hơn nữa vào giữa năm?

Nhiều dữ liệu cho thấy kinh tế Việt Nam, đặc biệt là thương mại, trong tháng 4 vẫn khó khăn. Khả năng sẽ có động thái nới lỏng hơn nữa chính sách tiền tệ diễn ra vào giữa năm nay.

Thương mại xuất khẩu tiếp tục khó khăn khiến sản xuất công nghiệp thấp hơn 2 tháng liền kề; dệt may là một trong những lĩnh vực mất đơn hàng và giảm việc làm cao. Ảnh: Quốc Tuấn

Theo Tổng cục Thống kê (GSO), sản xuất công nghiệp (tại các khu công nghiệp) tháng 4 tăng khiêm tốn nhưng chưa tương xứng xuất khẩu. Nhu cầu giảm từ các đối tác thương mại lớn khiến giảm đơn hàng sản xuất và kim ngạch xuất khẩu. Trong quan điểm của chúng tôi, việc phục hồi sản xuất công nghiệp sẽ không bền vững trừ khi có nhu cầu từ bên ngoài được cải thiện, do sản xuất tại nhà máy ở Việt Nam chủ yếu là định hướng phục vụ xuất khẩu.

Sản xuất công nghiệp và việc làm: Giảm do cầu yếu

Sản xuất công nghiệp (IP) đã tăng +0,5% so với một năm trước vào tháng 4 (so với -1,6% trong tháng 3). Trong tháng này qua tháng khác kỳ, IP (+3,6%) tăng tháng thứ ba liên tiếp, nhưng thấp hơn vào tháng 2 (+5,1%) và tháng 3 (+9,6%).

Cùng kỳ năm trước, KCN là khu vực dẫn đầu là điện khí (+4,7%) và cấp nước & quản lý chất thải (+5,3%). Sản lượng sản xuất tăng +0,2%, được hỗ trợ chủ yếu bởi các sản phẩm hóa chất (+14,9%; vd: phân bón và nhựa), thiết bị điện (+4,3%), thực phẩm (+7,6%), đồ uống (+8,8%), sản phẩm thuốc lá (+9,8%) và dược phẩm (+5,3%). Một số phân khúc chính còn yếu như xe cơ giới (-12,2%), gỗ và sản phẩm gỗ (-9,6%), quần áo may mặc (-1,8%) và giày dép (- 0,8%).

Một điểm đáng chú ý là ngay cả lĩnh vực điện tử tiêu dùng, chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu của Việt Nam cũng đã suy giảm. Sản xuất điện thoại di động (-13%) và linh kiện điện thoại (-10,1%) đều giảm hai con số trong bốn tháng đầu năm.

Bên cạnh đó, các công ty sản xuất cắt giảm số lượng nhân viên, chủ yếu trong lĩnh vực xuất khẩu tại các công ty nước ngoài. Các nhà sản xuất đã sa thải hàng nghìn việc làm do nhu cầu yếu.

Dữ liệu ghi nhận đã có 149 nghìn công nhân mất việc làm trong quý đầu tiên, tăng hơn 30 nghìn so với trước đó, làm tập trung trong dệt may, điện tử tiêu dùng, giày dép và các ngành định hướng xuất khẩu khác. Người lao động tại các doanh nghiệp có vốn FDI (-4,1% YoY) phải gánh chịu gánh nặng mất việc làm, so với doanh nghiệp nhà nước (-1,3%) và doanh nghiệp tư nhân trong nước doanh nghiệp (-2,7%). Đây cũng là hệ quả của việc thương mại tiếp tục khó khăn, cầu từ các thị trường nhập khẩu yếu.

Xuất khẩu sang Trung Quốc lớn hơn

Xuất khẩu hàng hóa nối dài đà suy giảm trong tháng 4, giảm -17,1% từ một năm trước về mặt giá trị (so với -14,4% vào tháng 3) và -7,3% so với tháng trước. Xuất khẩu sang châu Á và các thị trường khác cũng giảm, bao gồm cả Hàn Quốc (-9,4%), Nhật Bản (-4,8%) và ASEAN (-4,2%).

Trong khi đó, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng +0,5% khi nền kinh tế này phục hồi. Lưu ý rằng Tổng cục Thống kê thống kê là dữ liệu là sơ bộ và có thể sửa đổi khi dữ liệu hải quan được phát hành trong tháng sắp tới.

Ở chiều nhập khẩu, lượng hàng hóa nhập khẩu giảm -15,4% trong tháng 4 so với tháng 4 -12,9% vào tháng 3) tiếp tục là thấp hơn đáng kể so với một năm trước, trong khi giảm -8,1% so với trước đó tháng. Nhập khẩu các yếu tố đầu vào sản xuất vẫn ở mức thấp, chẳng hạn như điện thoại & các thành phần (-64,4%), điện tử, máy tính & linh kiện (-19,6%), nhựa (-36,7%) và vải (-17,4%). Điều này cho thấy rằng các nhà sản xuất vẫn miễn cưỡng dự trữ đầu vào do triển vọng toàn cầu yếu. dầu thô và xăng dầu là lực cản chính khi các nhà máy cắt giảm sản xuất, với lượng nhập khẩu giảm lần lượt -32% và -17,6%.

Thặng dư thương mại hàng hóa tăng nhẹ lên 1,5 tỷ đô la trong tháng 4 (so với 1,4 tỷ đô la trong tháng 3), tháng thặng dư thứ 11 liên tiếp kể từ tháng 6 năm 2022, do nhập khẩu giảm nhiều hơn hơn xuất khẩu.

Doanh số bán lẻ: Chờ đợi du lịch

Doanh số bán lẻ tháng 4 ghi nhận được hỗ trợ bởi sự phục hồi du lịch ngay cả khi người tiêu dùng thắt chặt hầu bao. Cụ thể, doanh số bán lẻ (+11,5% trong tháng 4 so với +13,4% trong tháng 3) giảm bớt nhưng vẫn phục hồi trong tháng 4 mặc dù nền kinh tế đang chậm lại.

Dẫn đầu đóng góp cho sự phục hồi doanh số bán lẻ là doanh thu du lịch (+8,3%) và lưu trú & ăn uống dịch vụ (+5%), trong khi doanh thu hàng hóa tăng +3,2%.

Việc phục hồi lượng khách đến có thể hỗ trợ tăng trưởng doanh số bán lẻ. Lượng khách du lịch nước ngoài đã tăng lên 984 nghìn trong tháng 4 từ 895 nghìn trong tháng 3, tăng +9,9% (88,7 nghìn). Khách đến từ Trung Quốc cao hơn +42,6 nghìn so với tháng 3 sau khi Trung Quốc nối lại nhóm các tour du lịch đến Việt Nam, chiếm một nửa mức tăng trưởng chung.

Lượng khách du lịch nội địa tăng lên 10,5 triệu trong tháng 4 từ 7,5 triệu trong tháng 3 và có thể cải thiện hơn nữa với các ngày nghỉ dài cuối tháng.

Lạm phát giảm, kỳ vọng nới lỏng hơn nữa chính sách tiền tệ

Theo dữ liệu ghi nhận, lạm phát toàn phần giảm xuống +2,8% trong tháng 4 (so với +3,4% trong tháng 3), mức thấp nhất kể từ tháng 4 năm 2022 do chi phí tiện ích, thực phẩm và giáo dục nhẹ nhàng hơn. Chỉ số CPI giảm trong tháng thứ hai liên tiếp, -0,34% MoM.

Nhà ở & vật liệu xây dựng (+5,2% so với +6,7% trong tháng 3) giảm -0,8% MoM vào ngày giảm giá xăng thế giới. Thực phẩm & dịch vụ ăn uống (+3,6% so với +4% trong tháng 3) giảm -0,4% MoM, do giá rau, thịt lợn, thịt bò, thịt gia cầm, trứng và hải sản giảm do thời tiết thuận lợi và nhu cầu tiêu dùng thấp.

Giáo dục (+6% so với +8,4% trong tháng 3) đã giảm -1,3% so với tháng trước do việc điều chỉnh học phí ở một số địa phương theo Chính phủ chỉ thị ban hành vào tháng 12 năm 2022 để giữ ổn định chi phí học phí.

Lạm phát văn hóa, giải trí & du lịch (+3% so với +4,7% trong tháng 3) giảm -0,45% so với tháng trước. Điều này phần lớn là do giá giảm cho các dịch vụ du lịch trọn gói và khách sạn, như một số công ty du lịch đã giảm giá để tăng cầu.

Giao thông vận tải (-3,9%) vẫn giảm phát do cơ sở cao, mặc dù tăng +0,4% MoM do giá xăng cao hơn.

Lạm phát cơ bản (+4,6% so với +4,9% trong tháng 3) tăng +0,1% so với tháng trước, chủ yếu là do loại trừ vận chuyển và giá khí đốt đã hạn chế lạm phát.

Sau lạm phát thấp hơn dự đoán, chúng tôi hạ dự báo lạm phát toàn phần năm 2023 là +3,4% (từ +4,3% trước đó). Chúng tôi nghĩ rằng nền kinh tế chậm lại có thể hạ nhiệt lạm phát nhiều hơn dự kiến trước đây.

Dữ liệu CPI tháng này cho thấy các nhà bán lẻ như công ty du lịch, các trung tâm, siêu thị điện máy đồng loạt giảm giá để kích cầu. Trong khi đó, chính phủ cho phép giá bán lẻ điện cho được tăng tối đa 3% từ đầu tháng 4. Một kế hoạch giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 10% xuống 8% cũng sẽ làm giảm giá áp lực giá hàng hóa.

Chúng tôi duy trì dự báo GDP cả năm ở mức +5,5%. Nhu cầu bên ngoài sụt giảm tiếp tục tác động đến các ngành định hướng xuất khẩu và chưa có dấu hiệu cải thiện vào tháng Tư. Xác suất suy thoái của Mỹ vẫn tăng cao khi thắt chặt điều kiện tài chính trong bối cảnh Fed tăng lãi suất và tình trạng hỗn loạn ngân hàng.

Chi tiêu mạnh mẽ của Chính phủ (đầu tư công) và sự phục hồi của Trung Quốc sẽ hỗ trợ một phần sự phát triển.

Theo đó, kỳ vọng NHNN cắt giảm lãi suất tái cấp vốn và lãi suất huy động ngắn hạn giới hạn thêm 50 điểm cơ bản trong năm nay, có thể vào khoảng giữa năm để hỗ trợ
kinh tế.

Trước đó, lần cuối cùng cơ quan quản lý cắt giảm lãi suất chính sách 50 điểm cơ bản vào ngày 3 tháng 4, Vụ trưởng chính sách tiền tệ Phạm Chí Quang phát đi tín hiệu rằng NHNN sẽ xem xét nới lỏng chính sách tiền tệ nhiều hơn do tăng trưởng tín dụng chậm chạp và lạm phát sẽ đạt được mục tiêu 4,5% của năm nay. Chúng tôi kỳ vọng động thái này sẽ được thực hiện để hỗ trợ thúc đẩy kinh tế và đảm bảo mục tiêu tăng trưởng GDP.