Sầu riêng nhúng ‘hóa chất mau chín’, tranh mua hay thiếu kiến thức?

Sầu riêng nhúng vào ‘phân bón lá’ độc hay không độc. Ảnh minh họa.

Báo chí ngày 1/9/2016 cùng đưa tin bài về việc “Phát hiện 2 tấn sầu riêng bị nhúng hóa chất cho mau chín” xảy ra tại huyện Di Linh (Lâm Đồng).

Tin này khiến người tiêu dùng ngay lập tức hoang mang. Nhiều người bảo nhau thôi không ăn sầu riêng nữa. Cũng ngay lập tức, nhà vườn trồng sầu riêng khóc ròng.

Thế nhưng sự thực là gì?

Chuyện tưới nhớt hay nhúng hóa chất tạo tăng trưởng nhảy vọt hay thúc chin trái cây gần đây luôn khiến người tiêu dùng kinh sợ vì ngại…gây ung thư.

Nhưng tận cách đây tám tháng đã có một hội thảo khoa học làm rõ tính chất không độc của “Phân bón lá Ethephon” diễn ra ngày 28/12/2015, do Hiệp hội Doanh nghiệp Trang trại Nông nghiệp Nông thôn Việt Nam và Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao tổ chức tại TPHCM.

Qua thảo luận, có thể thấy: xem xét các nghiên cứu khoa học trên thế giới thì không có báo cáo nào về độc tính của Ethylen đối với con người hay động vật đối với các nguồn phơi nhiễm.

Cơ quan quốc tế về nghiên cứu ung thư (IARC) kết luận không có bằng chứng chứng về khả năng gây ung thư của Ethylen.

Kết luận từ báo cáo của OECD khuyến cáo không cần phải tiến hành các nghiên cứu về độc tính của Ethylen. Vì vậy, trên thế giới hiện không có một điều luật nào nghiêm cấm việc sử dụng Ethylen để giấm chín trái cây.

Tuy nhiên, cần phân biệt Ethylen với Acetylen (có trong đất đèn hay khí đá để “dú” trái cây) vì chất này sản sinh ra Phosphine là chất gây ung thư.

Do đó, GS.TS Nguyễn Quang Thạch, chủ tịch Hội đồng khoa học Viện sinh học khuyến cáo không nên sử dụng đất đèn để giấm chín trái cây, mà nên dùng Ethephon.

Cũng theo GS.TS Nguyễn Quang Thạch, khi giấm chín trái cây bằng Ethylen thì có thể dùng theo dạng xông, tức là làm buồng kín, để Ethephon trong đó rồi nhỏ vào vài giọt kiềm để giải phóng Ethylen hoặc cũng có thể nhúng trái cây vào dung dịch Ethephon.

TS Nguyễn Đăng Nghĩa, GĐ Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn Nông nghiệp nhiệt đới, cũng khẳng định hợp chất Ethephon không độc như mọi người nghĩ.

Chất này đã được thế giới sử dụng phổ biến trong trồng trọt, có tác dụng điều hòa sinh trưởng cây trồng, thúc hoa quả chín nhanh, chín đều, qua đó giảm mạnh được công và chi phí thu hoạch.

TS Trần Hạnh Phúc, Viện Sinh học Nhiệt đới, cho biết cách đây 20 năm, Nhà nước đã cho tiến hành dự án “Chuyển giao sản xuất thử nghiệm và ứng dụng chế phẩm Ethephon từ CHLB Nga vào Việt Nam”.

Kết quả nghiên cứu của Dự án được các Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao và cho phép triển khai ứng dụng chính là: Sử dụng Ethephon để điều khiển quá trình ra hoa kết trái của cây trồng theo ý muốn của nhà nông nhằm rải vụ và nghịch vụ các loại cây trái.

Ở nước ta, Ethephon đã được được phép sử dụng trong phân bón và điều này được ghi rõ trong Danh mục các chất điều tiết sinh trưởng được phép sử dụng trong phân bón ban hành kèm theo Thông tư số 36/2010/TT-BNNPTNT ngày 24/6/2010 của Bộ trưởng Bộ NN-PTNT…

Báo chí đã thông tin khá rộng rãi về nội dung hội thảo này. Không ngờ, chín tháng sau sự việc lặp lại y như cũ và cơ quan chức năng lại tiếp tục đi bắt bớ, tịch thu…và cung cấp tin cho hai tờ báo lớn nhất đăng.

Và ai thiệt hại với thông tin thất thiệt này?

Chúng tôi thử trao đổi với một doanh nhân, chủ tịch Công ty Vinamit, ông Nguyễn Lâm Viên, doanh nghiệp cũng đang mua sầu riêng để chế biến với công nghệ mới là sấy lạnh.

Ông Nguyễn Lâm Viên nói “Nhìn từ góc độ thị trường, tôi hơi ngờ là đang có “âm mưu” cạnh tranh không lành mạnh với mặt hàng này. Hiện nay giá sầu riêng cao gấp đôi năm 2014-2015 và vào lúc này, người dân cũng mua ăn nhiều.

Những người thu gom hàng xuất đi Trung Quốc đang phải “cắn răng” mua sầu riêng với giá cao thì không gì có lợi cho họ hơn là tung tin để người dân sợ độc, không mua ăn, giá rớt, họ mua rẻ, và càng tốt hơn nếu cơ quan chức năng “rất nhiệt tình” đi bắt bớ, tịch thu sầu riêng nhúng thuốc, rồi báo đăng, dân càng hoảng, ngó lơ luôn.

Bài báo còn nói, người nhúng còn dùng dung dịch bột nghệ. Bột nghệ thì tốt chứ đâu độc hại gì?

Ông Viên nói thêm: như hội thảo đã bàn rất kỹ , Ethephon khi hòa với nước thi tạo ra khí etylen, khí này là tác nhân làm chín quả tốt nhất vì không có dư lượng kim loại so với Acetylene (khí đá).

“Tôi đoán có thể có một điều khiến cơ quan chức năng ngộ nhận là bởi chiếc bình chứa Ethyphon bán trên thị trường lại được sản xuất (phải) ghi là Phân bón lá (lý do là bộ Nông nghiệp buộc ghi như vậy.

“Theo họ, Ethephon cứ đặt vào nhóm phân bón là không độc) nhưng chất dùng điều tiết sinh trưởng mà Bộ bảo ghi phân bón lá cũng dễ gây hiểu lầm, và người ác ý thì tận dụng kẻ hở này cũng như cơ quan thực thi nếu không hiểu thật sâu cũng dễ băn khoăn, ngộ nhận.

“Tôi cho rằng sau hai bài báo thì nông dân và người bán sầu riêng sẽ lãnh hậu quả, chỉ những người gom sầu riêng bán qua Trung Quốc là có lợi.

“Làm ăn thì ai cũng biết, các doanh nghiệp lớn như chuối Dole của Mỹ hay các Công ty Nhật xuất xoài Hòa Lộc… đều có phòng ủ có máy xông etylen và giục trái cây chín đều trong Phòng kín.

“Dân mình nghèo, nhúng Ethephon không hại gì nhưng lại bị bắt, tịch thu và các nhà báo, thay vì làm rõ với cơ quan chức năng giúp nông dân thì lại hồn nhiên đưa tin”- ông Viên chua chát.

Dù sao, bắt thì cũng bắt rồi và báo cũng đưa tin rồi. Nhà vườn đã và đang tê tái rồi. Theo ông Nguyễn Lâm Viên, ngay bây giờ cách làm đúng là hãy mời Sở hay Bộ Y Tế hay cơ quan kiểm định thực phẩm vào cuộc, mang sầu riêng sau khi nhúng thuốc đi xét nghiệm xem có dư lượng thuốc độc quá liều mà Bộ Nông nghiệp cho phép hay Bộ Y tế khuyến cáo không.

Nếu đúng, ghi công của công an và báo chí. Nếu sai, các đơn vị loan truyền thông tin sai phải xin lỗi trên báo chí, trả lại sản phẩm đã tịch thu và bồi thường thiệt hại.

Điều cần nhất là phải thông tin đúng để người tiêu dùng không phải sợ sầu riêng và tránh cạnh tranh bất chính, gây thiệt hại thị trường lớn cho nông dân và người kinh doanh trong tình hình không hề sáng sủa của nông nghiệp hiện nay.

Theo báo Tuổi Trẻ đoàn kiểm tra liên ngành chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả của huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng đã bắt quả tang và lập biên bản một cơ sở thu mua trái cây tại xã Hòa Nam nhúng sầu riêng vào hóa chất trước khi đem bán ra thị trường.

Cơ sở này là điểm thu mua của một công ty có trụ sở tại tỉnh Tiền Giang và hoạt động từ tháng 7/2016.

Tối 31/8, đoàn đã kiểm tra và bắt quả tang nhiều công nhân của cơ sở thu mua trái cây tại thôn 2 (xã Hòa Nam) do ông Hoàng Văn Trọng quản lý đang nhúng những trái sầu riêng chưa chín vào các thùng chứa dung dịch hóa chất màu vàng.

Cạnh đó hàng trăm trái sầu riêng đã được nhúng hóa chất, xếp vào thùng giấy để chuẩn bị đưa đi tiêu thụ.

Sau khi lập biên bản, cơ quan chức năng đã thu giữ trên 2.000kg sầu riêng đã bị nhúng hoá chất, 4 chai phân bón lá nhãn hiệu HPC-97HXN loại 500ml, 13 chai thuốc đặc trị nấm Phytophthora loại 1.000ml, một số bao chứa bột màu vàng, can đựng hóa chất cùng nhiều bao bì, nhãn mác có chữ Trung Quốc.

Làm việc với cơ quan chức năng, ông Hoàng Văn Trọng khai nhận, sầu riêng xanh khi thu mua về được công nhân nhúng vào dung dịch pha chế từ bột nghệ và hóa chất kích thích.

Sau khoảng 3 ngày, khi sầu riêng chín đều sẽ được cơ sở bán ra thị trường. Vụ việc đang được cơ quan chức năng tiến hành làm rõ.

Kim Hạnh
Theo Tri Thức Trẻ

Ý kiến của bạn về bài viết

Không có chức năng bình luận cho bài viết này