Sài Gòn nhớ ngược Anh Tám Sạc-Ne và bé Ngôn bé Luận

Anh Tám Sạc-Ne chỉ sống, chỉ vui những lúc nằm mơ. Còn ngoài ra, thức giờ nào là mệt thân và mệt óc giờ đó. Xưa nay có bao giờ những bác tài taxi, xe lô, xích lô máy và xích lô đạp được nghỉ!

Tuy nhiên, do tài liệu hiếm hoi, không nhiều người biết hoặc còn nhớ nhiều đến các họa sĩ và nhân vật truyện tranh thời thập niên 1960 ở Sài Gòn. Đó là thời kỳ nở rộ của báo chí miền Nam. Từ đó, các tờ báo đẻ ra những nhân vật biếm họa để mượn hình thức biếm họa chuyển tải những nội dung không thể nói thẳng, để có thể cười cợt chính quyền, châm biếm thói hư tật xấu trong xã hội hoặc tạo nên nhân vật gần gũi với các em thiếu nhi.

Có lần tôi đọc ý kiến trên mạng của một vị phải ở tuổi trên bảy mươi. Ông cho rằng ở thập niên 60, những nhân vật truyện tranh trên báo chí Sài Gòn như “Thằng Bờm” của tuần báo Thằng Bờm, “Tám Sạc Ne” của báo Dân Chúng, “Bé Ngôn, bé Luận” của báo Ngôn Luận là khá phổ biến và theo ông, hai nhân vật này sau có nhiều thuận lợi để trở thành nhân vật thân thương của trẻ em Việt, kể cả người lớn, vì họa sĩ Văn Hiếu có nét vẽ rất hoạt hình, và cốt chuyện rất hấp dẫn. Tuy nhiên, tất cả đều mai một mà ông cho là thật đáng tiếc.

Anh Tám Sạc Ne là ai? Đó là nhân vật biếm họa xuất hiện hàng ngày trên trang nhất nhật báo Sài Gòn Tân Văn. Theo nhà báo Chánh Trinh viết trong cuốn Hồi ký không tên, “Anh Tám Sạc ne” là mục đáng nhớ nhất của tờ báo này. Anh ta được xây dựng là một phu đạp xích lô, mang râu cá chốt, nhậu ba xi đế và bàn chuyện thế sự một cách thâm thúy! Tác giả tranh liên hoàn này là nhà báo Cát Hữu. Ông từ Hà Nội vào Sài Gòn năm 1954 và là một trong những nhà báo thế hệ cũ có bằng tú tài Pháp, vào thời đó nhà báo có bằng tú tài rất hiếm. Nghe đâu thời trẻ Cát Hữu đi kháng chiến chống Pháp. Nhà báo Chánh Trinh cho rằng kể từ sau hai nhân vật hí họa Lý Toét – Xã Xệ, nhân vật Tám Sạc Ne của Cát Hữu là thành công nhất. Dù tác giả là người Bắc nhưng nhân vật Tám Sạc Ne chính cống Nam bộ. Sạc Ne (Charner) là tên con đường chính ở trung tâm Sài Gòn (đường Nguyễn Huệ bây giờ), thời trước chưa cấm xe xích lô đạp.

Nhân vật Tám Sạc Ne thu hút lớp người lớn tuổi, bây giờ khoảng bảy mươi tuổi trở lên. Còn lứa độc giả ở tuổi thiếu nhi thời đó nay đã trên sáu mươi nhớ nhiều nhất là hai nhân vật bé Ngôn bé Luận do họa sĩ Văn Hiếu vẽ trong chuỗi truyện tranh trên báo Ngôn Luận, chính xác hơn là trên phụ trang hàng tuần của tờ báo này, xuất bản khoảng đầu thập niên 1960. Phụ san này mỗi tuần ra một tờ chuyên về văn nghệ, thơ cho người lớn còn truyện và tranh cho con nít. Đó là cách thức thu hút của nhật báo thời đó, vì đa số độc giả là đàn ông quan tâm đến tình hình chiến sự và xã hội.

Bộ tranh vui đăng trên báo Xuân Tiền Phong Nhâm Tý 1972 của họa sĩ Văn Hiếu.

Không có nhiều thông tin về họa sĩ Văn Hiếu còn để lại. Có người kể rằng ông là một thầy giáo dạy văn trường Lê Quý Đôn. Cái tên Văn Hiếu rất nhiều người biết không chỉ riêng cho thiếu nhi vì ông có nét vẽ rất sinh động, duyên dáng. Các họa sĩ nổi danh sau này như Vivi, Nguyễn Trọng Khôi lúc còn trẻ cũng là độc giả thích tranh của Văn Hiếu. Họa sĩ Vivi trong một bài phỏng vấn cho là Văn Hiếu xứng đáng là bậc thầy vẽ tranh truyện. Trên báo Ngôn Luận, Văn Hiếu vẽ hai loạt truyện tranh là “Chúa đảo Mai Sơn” là loại truyện Tarzan Việt Nam, chuyên chống kẻ xấu, nội dung rất ly kỳ. Truyện “bé Ngôn – bé Luận” có cả bé Sơn và anh Hiếu Kỳ bên trong theo chủ đề thám hiểm không gian. Người ta tìm mua phụ trang báo Ngôn Luận chỉ để xem một truyện tranh Mai Sơn Chúa Đảo do họa sĩ Văn Hiếu vẽ. Độc giả ngày xưa còn nhớ trong truyện Bé Ngôn bé Luận còn có thêm chị Huyền và chị Mai. Chị Huyền trong truyện là một nữ sinh dịu dàng, dễ thương, tóc dài, mắt đen láy… được xác định là một nữ sinh có thật trong “Nhóm Huyền” cộng tác với báo Ngôn Luận. Chị Huyền có bạn trai là anh Hiếu Kỳ có nhiều sáng kiến độc đáo, dẫn đến các trò quậy của các Bé trong truyện. Sau này, nhân vật Bích Huyền là nguyên mẫu cho “chị Huyền” kể lại trong một bài viết là truyện Bé Ngôn bé Luận có mô phỏng truyện tranh Tintin của Bỉ để sáng tác. Đó là lời xác định của một người trong ban biên tập tờ báo. Còn nhân vật “chị Mai” được cho là vẽ theo nguyên mẫu ca sĩ Khánh Ly, tên thật là Lệ Mai.

Sau này, còn thấy tranh của Văn Hiếu trên báo Văn Nghệ Tiền Phong.

Ngoài ra, còn có truyện “Giặc Cờ Đen” có lẽ phóng tác từ truyện Nhật Bản do họa sĩ Huy Tường vẽ… Thời đó, có một tờ lấy tên là Tuổi Trẻ có truyện tranh với các nhân vật Bờm, Bê, Bốp phiêu lưu, hành động, phỏng theo truyện tranh Spirou của Pháp.

Sau năm 1975, có người còn thấy tranh của họa sĩ Văn Hiếu cộng tác trên báo Khăn Quàng Đỏ dành cho thiếu nhi và sau đó là mất hẳn.

Phạm Công Luận (theo TGHN)

Ý kiến của bạn về bài viết

Không có chức năng bình luận cho bài viết này