10:01 - 02/07/2019

Quan hệ Mỹ-Trung có thể trở nên tốt hơn bất chấp căng thẳng thương mại

Mỹ và Trung Quốc đang hướng tới sự hợp tác lớn hơn, ngay cả khi tranh chấp thương mại đang diễn ra sẽ phải mất nhiều năm để có thể giải quyết triệt để, theo một số nhà phân tích.

Tổng thống Donald Trump (phải) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 6/4/2017. Ảnh: Reuters.

“Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ thực sự ở trong một tiến trình có thể kéo dài đến ba hoặc bốn năm,” Timothy Stratford, chủ tịch phòng Thương mại Mỹ ở Bắc Kinh, nói với CNBC hôm thứ hai, 1/7, tại diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Đại Liên, Trung Quốc.

“Nhưng tôi lạc quan hơn về trung hạn, chính phủ cả hai nước sẽ đi tới tình huống tốt hơn những gì đang diễn ra”, Stratford, người từng là trợ lý Đại diện Thương mại Mỹ cho biết.

Hôm thứ bảy, 29/6, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đồng ý nối lại đàm phán thương mại, sau khi các cuộc đàm phán bị gián đoạn vì những bất đồng gay gắt hồi đầu tháng 5. Trump cho biết Mỹ sẽ dừng áp thuế mới đối với hàng hóa Trung Quốc, đồng thời xem xét nới lỏng lệnh cấm vận thương mại với công ty viễn thông khổng lồ Huawei của Trung Quốc. Huawei hiện vẫn nằm trong danh sách đen của Bộ thương mại Mỹ.

Về phần mình, trong vài tuần qua, Bắc Kinh đã có lập trường cứng rắn hơn đối với Mỹ và đe dọa cũng sẽ đưa ra một phiên bản “danh sách đen” của riêng mình.

“Trong việc khởi động lại các cuộc đàm phán thương mại hai bên đã có điểm khởi đầu mới, có sự hiểu biết chung lớn hơn,” Wei Jianguo, cựu thứ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc nói với CNBC.

“Tôi nghĩ rằng nó sẽ được giải quyết rất nhanh chóng,” Wei nói, nhưng ông từ chối đưa ra một khung thời gian cụ thể. Ông hiện là phó Chủ tịch một think-tank có trụ sở ở Bắc Kinh.

Chưa rõ liệu thỏa thuận tạm thời có thể dẫn đến thỏa thuận chung cuối cùng hay không, vì các vấn đề chính sách quan trọng vẫn là điểm tranh chấp gay gắt giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nước Mỹ đang tập trung cho cuộc bầu cử tổng thống vào năm tới, trong khi lời kêu gọi gây áp lực lên Trung Quốc và sự phát triển công nghệ của nước này ngày càng lớn hơn từ cả hai đảng chính trị.

“Vấn đề là nếu Trung Quốc không tăng tốc và tiếp tục mở cửa – cải cách thì tất cả các phe phái ở Mỹ sẽ hợp nhất trong một mối lo ngại chung”, ông Charles Charles Li, giám đốc điều hành của Hong Kong Exchanges đưa nhận định tại một hội thảo của Diễn đàn kinh tế thế giới, ngày 1/7.

Các nhà phê bình cho rằng Bắc Kinh đã không tuân thủ những lời hứa khi Trung Quốc gia nhập WTO năm 2001, và những nỗ lực mở cửa nền kinh tế cho các công ty nước ngoài của Trung Quốc quá chậm chạp.

“Bạn không thể thực hiện những cải cách toàn cầu lớn bên ngoài WTO”, Yi Xiaozhun, phó Tổng giám đốc WTO nói. “Đó là lý do tại sao chúng tôi khuyến khích tất cả các thành viên, bao gồm cả những nước lớn, đối thoại, và có hành động cải cách nghiêm túc.”

Vào Chủ nhật, 30/6, chính phủ Trung Quốc tuyên bố sẽ gỡ bỏ một số hạn chế đối với đầu tư nước ngoài vào các ngành công nghiệp như khai thác dầu khí, khai thác mỏ và nông nghiệp. Tân Hoa Xã cũng công bố một danh sách mới về các lĩnh vực khuyến khích đầu tư nước ngoài, bao gồm cả phần cứng mạng dữ liệu và điện toán đám mây.

Các nhà chức trách Trung Quốc đã nhanh chóng thông qua luật đầu tư nước ngoài mới vào tháng 3, có hiệu lực vào đầu năm 2020 và tuyên bố cải thiện bảo vệ sở hữu trí tuệ và nghiêm cấm việc chuyển giao công nghệ cưỡng bức.

“Trong những đòi hỏi về cấu trúc, chúng ta đã thấy một số … phát triển ở Trung Quốc độc lập với các cuộc đàm phán thương mại, đây là dấu hiệu tích cực trong tương lai,” Nick Marro, chuyên gia phân tích tại Hong Kong của The Economist Intelligence Unit, cho biết. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng hiện tại đã có sự giám sát gia tăng từ cả Mỹ lẫn Bắc Kinh về việc tiếp cận công nghệ của nhau và các sự kiện trong vài tháng qua sẽ chỉ thúc đẩy sự phát triển của Trung Quốc trong khu vực đó.

Không rõ ràng hai nước sẽ làm gì để trở lại mối quan hệ thân thiện hơn, Marro nói và thêm rằng ông hy vọng căng thẳng thương mại sẽ sớm kết thúc.

Duy Khiêm (theo TGHN/CNBC)