16:12 - 08/04/2026

Phải đặt doanh nghiệp vào trung tâm đổi mới công nghệ và hội nhập

Đó là ý kiến của TS Nguyễn Quân – nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, hiện là Chủ tịch Hội đồng chuyên gia chương trình HVNCLC – Chuẩn hội nhập, tại Hội thảo “Hành trình 30 năm Hàng Việt Nam Chất lượng cao – Tự hào và tiếp nối & Triển khai Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – 2026”, diễn ra chiều 8/4 tại Hà Nội.

TS Nguyễn Quân phát biểu tại Hội thảo

Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, TS Nguyễn Quân cho rằng, điểm mấu chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt không nằm ở việc tăng cường đầu tư đơn lẻ, mà ở cách tiếp cận: phải đặt doanh nghiệp vào trung tâm của quá trình đổi mới công nghệ. Theo ông, mọi nghiên cứu khoa học, mọi chương trình hỗ trợ đổi mới cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường.

“Không dựa vào doanh nghiệp, không nghiên cứu theo đặt hàng của doanh nghiệp, không coi doanh nghiệp là địa chỉ ứng dụng kết quả nghiên cứu, thì các viện nghiên cứu và nhà khoa học khó có thể đưa công nghệ vào thực tiễn,” ông nhấn mạnh.

Từ góc nhìn chính sách, TS Nguyễn Quân nhắc lại một quá trình thay đổi kéo dài nhiều thập niên trong nhận thức về khu vực kinh tế tư nhân. Nếu như trước đây, vai trò của doanh nghiệp tư nhân còn chưa được xác lập rõ, thì đến nay, với các nghị quyết mới của Bộ Chính trị, khu vực này đã được xác định là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế.

Tuy vậy, theo ông, để những định hướng đó đi vào thực tế, cần một điều kiện tiên quyết: doanh nghiệp phải đủ năng lực hấp thụ công nghệ. “Trong thời đại hiện nay, không có doanh nghiệp nào có thể phát triển nếu không ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh,” ông nói, đồng thời nhấn mạnh công nghệ không còn là yếu tố bổ trợ, mà là nền tảng để tăng năng suất và tạo lợi thế cạnh tranh.

Hội thảo “Hành trình 30 năm HVNCLC – Tự hào và tiếp nối”
Chiều 8/4, tại Hà Nội, Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC phối hợp cùng Trung tâm BSA tổ chức Hội thảo “Hành trình 30 năm Hàng Việt Nam Chất lượng cao – Tự hào và tiếp nối & Triển khai Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 – 2026”. Sự kiện tiếp nối Lễ công bố HVNCLC 2026 tại TP.HCM, đồng thời mở đầu chuỗi hoạt động trong “Năm HVNCLC 2026” hướng đến kỷ niệm 30 năm hình thành chương trình. Tham dự hội thảo có ông Lê Minh Hoan – nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội; TS Nguyễn Quân; chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan; GS Trần Văn Thọ cùng đông đảo doanh nghiệp HVNCLC khu vực phía Bắc, các chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp Khởi nghiệp xanh và phóng viên các cơ quan báo, đài.

Từ kinh nghiệm triển khai các chương trình quốc gia, TS Nguyễn Quân cho biết, việc xác lập doanh nghiệp là trung tâm của đổi mới công nghệ đã được đặt ra từ sớm, nhưng quá trình thực hiện không đơn giản. Một trong những vướng mắc lớn là cơ chế, đặc biệt là quan điểm về việc sử dụng ngân sách nhà nước để hỗ trợ khu vực tư nhân.

“Đã có những tranh luận kéo dài về việc có nên dùng ngân sách nhà nước để hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân hay không,” ông chia sẻ. Theo ông, cần nhìn nhận đúng rằng nguồn lực ngân sách được hình thành từ đóng góp của toàn xã hội, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng, nên việc hỗ trợ trở lại cho khu vực này là hợp lý và cần thiết.

Ở góc độ chương trình HVNCLC, TS Nguyễn Quân đánh giá đây là một mô hình có ý nghĩa đặc biệt trong việc kết nối doanh nghiệp với thị trường và hệ thống khoa học công nghệ. Ông cho rằng, nếu như trước đây danh hiệu HVNCLC chủ yếu dựa trên sự ghi nhận của người tiêu dùng, thì trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra là phải nâng chuẩn theo hướng hội nhập.

“Các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cạnh tranh trong nước mà còn phải cạnh tranh trên thị trường quốc tế, nơi các tiêu chuẩn ngày càng cao và khắt khe hơn,” ông nói. Theo đó, việc xây dựng bộ tiêu chí HVNCLC – Chuẩn hội nhập là một bước đi cần thiết, giúp doanh nghiệp tiếp cận các chuẩn mực quốc tế, từ quản trị, sản xuất đến chất lượng sản phẩm.

Ông cũng nhấn mạnh khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng vẫn là một thách thức lớn. Nếu các đề tài khoa học không gắn với nhu cầu doanh nghiệp, không có địa chỉ ứng dụng cụ thể, thì kết quả nghiên cứu sẽ khó đi vào đời sống. Ngược lại, khi doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu, quá trình đổi mới sẽ có điểm đến rõ ràng và khả năng thương mại hóa cao hơn.

Từ thực tiễn tham gia các hoạt động của HVNCLC, TS Nguyễn Quân cho biết ông đặc biệt ấn tượng với những doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp – những đơn vị có thể bắt đầu từ sản phẩm còn đơn giản nhưng tiềm năng phát triển lớn. Theo ông, chính những lực lượng này cần được hỗ trợ nhiều hơn để hình thành một lớp doanh nghiệp mới, có khả năng đổi mới và hội nhập.

Khép lại phần phát biểu, TS Nguyễn Quân cho rằng, trong giai đoạn tới, việc nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển công nghệ, chuyển đổi số và mở rộng thị trường cần được triển khai đồng bộ. Khi doanh nghiệp được đặt đúng vị trí trung tâm, được hỗ trợ bằng chính sách phù hợp và kết nối với hệ sinh thái khoa học – thị trường, thì mục tiêu nâng tầm hàng Việt mới có thể đạt được một cách bền vững.