15:04 - 23/02/2026

Men đời, men Xuân

Ghi chép đầu Xuân là ba câu chuyện nhỏ liên quan đến chất… men.

1. Gò Công là quê chồng của tôi. Gần Tết tôi về thăm nhà một cô giáo cũ của anh ấy. Và tôi xúc động thấy mấy cây sơ ri, đặc sản quen thuộc của Gò Công thật sai trái, đến nỗi trái rung đầy vườn. Cô giáo kể, mấy công ty Nhật đi mua nguyên vườn. Sực nhớ “ông hữu cơ” Nguyễn Lâm Viên mới viết trên trang Facebook cá nhân, sơ ri là “siêu trái cây” vô cùng quí cho sức khỏe của hệ vi sinh đường ruột đây mà.

2. Mới hôm qua tôi đọc thấy câu chuyện về cô tiến sĩ thật trẻ và xinh, dưới 30 tuổi đang làm nghiên cứu ở hãng dược Novartis. Cô gái này quê ở miền Trung, đích thị là quê… chồng hụt của tôi. Cô gái lớn lên từ vùng đất “chó ăn đá gà ăn muối” đã theo học tại Đại học California và tốt nghiệp thủ khoa ngành Sinh học. Vốn đam mê nghiên cứu, cô đến với Đại học Y Johns Hopkins và cũng từng thực tập tại Novartis, tập đoàn dược phẩm và công nghệ sinh học lớn thứ hai thế giới. Hành trình này là đúng theo xu thế của thế giới đang tập trung mạnh mẽ vào nghiên cứu sinh học, tập trung vào phát triển thuốc tiên tiến (biologics), liệu pháp tế bào và gien, vắc xin, và thuốc điều trị cho nhiều lĩnh vực của y sinh.

3. Câu chuyện tôi quan tâm nhiều và mỗi năm đều chăm chú đi nghe báo cáo, thu thập thông tin ở… hội chợ thực phẩm và đồ uống Thaifex là nơi công bố kết quả nghiên cứu thị trường và dự báo xu hướng mới về thực phẩm do công ty Innova Market Insights cung cấp. Các kết quả thường khá sát với diễn biến sôi động thị trường thế giới. Lần đầu tiên ở đó, tôi ngạc nhiên khi năm 2022, cách đây bốn năm, nghiên cứu của công ty này bắt đầu đề cập đến “hệ vi sinh đường ruột (gut microbiome)“ tức là bắt đầu nói tới “một trục tư duy lớn”: Sức khỏe đường ruột đang trở thành nền tảng của sức khỏe toàn diện con người. Các tham luận từ năm đó đến nay thảo luận ngày càng sâu, chuyện hệ vi sinh đường ruột ảnh hưởng trực tiếp tới hệ miễn dịch, các sự chuyển hóa, lão hóa và cả ảnh hưởng trên não bộ & cảm xúc (gut–brain axis). Đáng lưu ý hơn, báo cáo còn đưa ra thông tin về nền y sinh chẩn đoán và chữa trị mới được diễn đạt đơn giản là: có thể chẩn đoán và chăm sóc sức khỏe con người bằng việc “điều chỉnh hệ vi sinh” qua phân tích hệ vi sinh từng người, nhận diện tình trạng mất cân bằng vi sinh từ đó, can thiệp bằng dinh dưỡng & thực phẩm lên men chuẩn hóa để chăm sóc sức khỏe dài hạn.

4. Cụm thực phẩm lên men xuất hiện ở đây.

Bạn tin không, cả ba câu chuyện trên đây đều liên quan tới một câu chuyện lớn lao hơn: con đường đi ra thế giới của một doanh nhân nổi tiếng trong nông nghiệp Việt Nam – “ông hữu cơ” Nguyễn Lâm Viên. Câu khẩu hiệu “Thực phẩm thay đổi sự sống” bây giờ ngày càng đi sâu vào mối quan tâm của đông đảo các đoàn khách lên thăm và nghiên cứu ở Lâm Viên Gia Trang. Họ gọi “ông hữu cơ” với cái tên mới, người sáng lập chương trình La Moi, “chăm sóc sức khỏe con người bằng thực phẩm” vì “thực phẩm thay đổi sự sống”.

Và sau nhiều lần lên thăm – như đi du lịch đến một nơi đẹp như… thiên đường – là Lâm Viên Gia Trang, tôi đã trải nghiệm một phương thức chữa lành chỉ bằng… ăn uống đúng cách, cải thiện sức khỏe, thay đổi sự sống bằng thực phẩm. Anh hay kể chuyện cho khách đến thăm Lâm Viên Gia Trang bằng một “hiện tượng” quen thuộc. Người Việt mình sợ “vi khuẩn”. Vì sợ nên ta “né”, né đất, né cây, né sinh vật sống, né tất cả những gì không “ vô trùng”. Rồi ta làm gì tiếp?

Ta bắt đầu nghĩ đến “diệt “ bằng mọi cách, diệt vi khuẩn, diệt nấm, diệt côn trùng, diệt mọi thứ đang sống chung quanh ta . Nhưng có một điều rất trớ trêu mà ít ai để ý. Con người cũng là một hệ vi sinh học sống. Khi con người diệt sinh học bên ngoài, họ không ngờ, cái giá phải trả lại lớn. Hệ vi sinh trở nên nghèo nàn, miễn dịch yếu, viêm mạn tính, rối loạn chuyển hoá, lão hoá sớm, và phụ thuộc thuốc suốt đời. Vậy nên khi ngừng “sợ” sự sống, ta bắt đầu nuôi dưỡng sự sống là hiểu cách chữa lành bằng hệ vi sinh

“Làm sao nuôi để hệ sinh học trong tôi khỏe hơn” là câu hỏi dẫn tới giải pháp: Khi bạn ăn thực vật toàn phần, dùng thực phẩm lên men sống, cho vi sinh ăn đúng thứ chúng cần, ngừng tấn công hệ sinh học của mình thi cơ thể của bạn sẽ tự biết cách hồi phục.

Anh Nguyễn Lâm Viên là người đặt ra cái tên gọi doanh nông cho các bạn trẻ khởi nghiệp trong nông nghiệp bằng tài nguyên bản địa cộng với công nghệ mới mà Trung tâm BSA theo đuổi khuyến khích hành trình này trong các doanh nghiệp trẻ từ hơn 10 năm rồi. Trong 10 năm đó, anh Lâm Viên tài trợ đều đặn, đảm trách giảng nhiều bài về đề tài quản lý thương hiệu, dòng tiền, đưa các bạn trẻ khởi nghiệp tham dự các hội chợ lớn để hướng dẫn các bài học thực tế hết sức thiết thực, sống động từ ứng dụng công nghệ sấy đến công nghệ lên men thực phẩm…

Anh mở tám nông trường trên cả nước và đào tạo các nhà quản lý trẻ qua thực chiến quản trị các nông trường này. Đưa các bạn đi đào tạo ở các trường chính qui, lấy bằng và thực hành nghề nghiệp y khoa. Anh đề xuất và được cấp nhiều patent về chế biến thực phẩm, sinh học, y sinh làm nền cho phát triển các sáng kiến y sinh, và thực hiện quan điểm “Thực phẩm thay đổi sự sống” trong thực tế với hiệu quả thật minh bạch và rõ rệt. Sau khi anh thành lập “Viện nghiên cứu ứng dụng Khoa học Sức khỏe”, cùng với các chuyên gia về “Sinh học phân tử”, anh thực hiện những cuộc nghiên cứu khoa học, công phu về Metagenomics mà kết quả dự kiến công bố trên các tạp chí chuyên sâu về sinh học, y sinh để tiến hành thành lập tổ chức tư vấn ở Hoa Kỳ về chăm sóc sức khỏe qua cân bằng hệ vi sinh trong cơ thể.

“Ông hữu cơ” Nguyễn Lâm Viên đang trò chuyện với khách ở Lâm Viên Gia Trang.

Con đường anh đi thực ra là dõi theo việc chăm sóc sức khỏe người Việt bằng thực phẩm lên men dựa trên kết quả nghiên cứu khoa học và thực nghiệm. Cuối cùng, sau nhiều cuộc thảo luận với các tổ chức nghiên cứu về dinh dưỡng gần đây, cả xem xét kết quả nghiên cứu hàng năm của Innova Market Insights, thì hầu như có sự đồng thuận đáng mừng là con đường chăm sóc sức khỏe bằng thực phẩm, bằng rèn luyện cơ thể, hòa mình vào thiên nhiên đều cùng đi đến… La Mã. Nghĩa là có một sự “đồng điệu” rất hài hòa từ nhiều nguồn nghiên cứu, thực hành cùng quan điểm cơ bản này.

Anh vui mừng khôn xiết khi phát hiện được tính chất tuyệt vời của cây sơ ri Việt Nam, sau khi theo dõi thấy rất nhiều doanh nhân người Nhật đang lùng sục mua sơ ri của Việt Nam. Gò Công quê tôi đang thành ra địa điểm cung cấp nguyên liệu rẻ tiền mà hiệu quả cao cho các công ty dược châu Á.

Anh cũng dành thời gian dạy cho các bạn khời nghiệp trẻ có tầm, có tâm. Đặc biệt với “gia tài” rất phong phú cây trái, thảo dược của một xứ nhiệt đới, chương trình La Moi đang hào hứng phát hiện được ngày càng nhiều loại “siêu trái cây” vốn là cây trái bình dị quê nhà nhưng lại đang được các công ty dược thế giới tìm kiếm như: mãng cầu, sơ ri, thơm (dứa), chuối, chùm ruộc… Duy trì đa dạng sinh học, đưa cây trái nhiệt đới vào hệ thống thiết bị, máy móc cao cấp, hiện đại đúng chuẩn y khoa thế giới là sự phối hợp hài hòa mà ngoạn mục của một ngành mới: chăm sóc sức khỏe bằng sinh học, y sinh, bằng hệ vi sinh của cơ thể.

Từ “canh tác hữu cơ” đến sấy thăng hoa, sấy đông khô đến lên men thực phẩm, con đường dài thênh thang mà doanh nông Nguyễn Lâm Viên và nhiều doanh nghiệp “khởi nghiệp Xanh” đang cùng nhau lên đường hầu như đều bắt đầu từ một chất men mạnh mẽ khiến họ mê say theo đuổi: men đời. Mọi thành quả, niềm vui đều từ hất men kích thích mãnh liệt là hạnh phúc và sức khỏe người Việt.

Đường mới bước ra thế giới của nông nghiệp Việt Nam thật là rộng mở và hấp dẫn đến không ngờ?