21:21 - 11/02/2026

Luật chơi mới, cuộc đua mới của ngành ngân hàng

Sự xuất hiện của các hành lang pháp lý mới, nhất là quy định về tỷ lệ an toàn vốn 8%, đã tạo ra không gian tăng trưởng mới cho ngành ngân hàng trong năm 2026.

Không phụ thuộc đơn thuần vào tiền lãi ròng, nhiều ngân hàng đẩy mạnh cuộc chơi ở các mảng chứng khoán, bảo hiểm và tài sản số. Ảnh: Vietnam+.

Song áp lực về chất lượng tài sản và biên lãi ròng (NIM) vẫn là bài toán không dễ dàng có lời giải thỏa đáng.

Bỏ room tín dụng, chuộng vốn thực chất

Hạn mức (room) tín dụng mang tính hành chính như nhiều năm qua biến mất. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang chuyển sang cơ chế quản lý dựa trên năng lực vốn và quản trị rủi ro của từng nhà băng. Các tổ chức tài chính đưa ra những dự báo lạc quan, nhưng khá thận trọng.

SSI Research dự báo tăng trưởng tín dụng năm 2026 đạt mức 17,6% và nhấn mạnh đây là “sự điều chỉnh lành mạnh”, phản ánh sự chuyển hướng từ mở rộng quy mô sang tăng trưởng chất lượng hơn, gắn liền với nhu cầu thực của nền kinh tế.

Còn Chứng khoán ABS đưa ra kịch bản tích cực hơn với mức tăng trưởng từ 18% – 20%, với các động lực từ đầu tư công, năng lượng tái tạo và trung tâm dữ liệu. Về lãi suất, áp lực huy động vốn dự kiến sẽ tăng nhẹ khoảng 40-60 điểm cơ bản để đáp ứng nhu cầu tín dụng cuối năm. Tuy nhiên, lãi suất cho vay sẽ được kiểm soát ở mức thấp để hỗ trợ doanh nghiệp, đồng nghĩa với việc các ngân hàng phải chấp nhận biên lợi nhuận mỏng hơn.

Áp lực NIM buộc ngân hàng tham gia các mảng mới

Biên lãi ròng (NIM) của toàn ngành đang chịu áp lực suy giảm mạnh, ngân hàng không thể sống khỏe nếu chỉ ăn chênh lệch lãi vay. Tính đến quý 3/2025, NIM toàn ngành giảm xuống mức 3,05% – quý giảm thứ 5 liên tiếp. Tại nhóm ngân hàng quốc doanh, NIM thậm chí giảm trung bình 35 điểm cơ bản trong 9 tháng đầu năm.

Khi “miếng bánh” thu nhập từ lãi ròng (NII) bị thu hẹp, các ngân hàng buộc phải tìm kiếm động lực từ thu nhập ngoài lãi thông qua việc mở rộng hệ sinh thái tài chính. Năm 2025, thu ngoài lãi toàn ngành đã tăng 24,4%, và xu hướng này sẽ bùng nổ trong năm 2026 với các thương vụ M&A và bơm vốn khủng.

Các ngân hàng đang ráo riết thâu tóm hoặc tăng vốn cho các công ty chứng khoán để khai thác chéo các tệp khách hàng.

Chẳng hạn, Vietcombank vừa phê duyệt rót thêm 10.000 tỷ đồng vào VCBS, nâng vốn điều lệ lên 12.500 tỷ đồng (tăng 400%). TPBank chi gần 3.600 tỷ đồng để sở hữu 51% vốn tại Chứng khoán Tiên Phong (TPS). MSB đang hoàn thiện kế hoạch mua công ty chứng khoán mới sau khi thoái vốn TNEX Finance.

Bên cạnh đó, ngân hàng mở rộng sang mảng bảo hiểm và tài sản số. Techcombank đã thành lập TCLife, trong khi đó ACB và VPBank cũng rục rịch kế hoạch tương tự. Đáng chú ý, lĩnh vực tài sản số bắt đầu được thăm dò khi MB hợp tác với Dunamu (chủ sở hữu sàn Upbit), mở ra kỳ vọng về nguồn thu mới trong dài hạn.

Chất lượng tài sản phân hóa mạnh

Dự kiến chất lượng tài sản sẽ không biến động quá lớn nhờ sự hỗ trợ của hành lang pháp lý (luật hóa Nghị quyết 42) và sự ấm lên của thị trường bất động sản. Tỷ lệ nợ xấu (NPL) toàn ngành đã hạ nhiệt về mức 2,04% vào cuối quý III/2025.

Tuy nhiên, rủi ro tiềm ẩn nằm ở “bộ đệm” dự phòng (LLR). Để làm đẹp lợi nhuận ngắn hạn, nhiều ngân hàng đã giảm trích lập dự phòng, khiến tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn ngành rơi xuống mức 84,3% – thấp nhất trong 6 năm qua. Sự phân hóa diễn ra cực kỳ gay gắt. Nhóm Big 4 ngân hàng quốc doanh vẫn duy trì độ an toàn cao với tỷ lệ bao phủ nợ xấu trung bình đạt 139,1%. Nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân chỉ đạt tỷ lệ 61,4%. Chuyên gia ABS cảnh báo áp lực trích lập dự phòng của các ngân hàng tư nhân là “hiện hữu và ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng lợi nhuận”.

Dẫu vậy, thị trường vẫn ghi nhận những điểm sáng từ các ngân hàng có khẩu vị rủi ro thận trọng và danh mục tài sản sạch như ACB, Techcombank và MBBank. Đây là nhóm được dự báo sẽ có khả năng chống chịu tốt nhất nếu nợ xấu gia tăng trở lại.

Cuộc đua vốn điều lệ

Động lực lớn nhất thay đổi cấu trúc tài chính ngân hàng năm 2026 là Thông tư 14/2025/TT-NHNN. Văn bản này yêu cầu các ngân hàng phải chuẩn bị cho việc tuân thủ hoàn toàn Basel III vào năm 2030, với tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu 8% cộng thêm các bộ đệm bảo toàn vốn tăng dần qua các năm (hướng tới CAR mục tiêu 10,5%).

Yêu cầu này, cộng với việc gỡ bỏ trần tín dụng, đã kích hoạt một cuộc đua tăng vốn chưa từng có.

Tháng 12/2025, ông Tô Huy Vũ – Chủ tịch HĐTV Agribank – đã trực tiếp đề nghị Chính phủ cấp thêm vốn điều lệ để ngân hàng đảm bảo năng lực cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Trong khi đó, khối tư nhân tăng tốc thấy rõ: NCB thông qua phương án phát hành riêng lẻ 1 tỷ cổ phiếu, dự kiến thu về 10.000 tỷ đồng. SHB lên kế hoạch tăng vốn lên 53.442 tỷ đồng (tăng 16,3%), tham vọng lọt Top 4 ngân hàng cổ phần về quy mô vốn. BVBank dự kiến tăng thêm hơn 3.500 tỷ đồng qua phát hành cổ phiếu và ESOP.

Việc tăng vốn cấp 1 không chỉ giúp các ngân hàng đáp ứng chuẩn mực an toàn mới mà còn là điều kiện tiên quyết để được cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng cao hơn trong cơ chế mới.

Như vậy, thời kỳ tăng trưởng dễ dàng dựa trên mở rộng tín dụng ồ ạt đã qua đi. Thay vào đó là cuộc cạnh tranh về chiều sâu chất lượng tài sản và độ rộng của hệ sinh thái.

Năm 2026 với những con số
Tăng trưởng tín dụng: 17,6% – 20%
Biên lãi ròng (NIM): tiếp tục chịu áp lực giảm.
Xu hướng chủ đạo: M&A công ty chứng khoán, tăng vốn điều lệ, siết chặt CAR theo Basel III.
Cổ phiếu tâm điểm: Nhóm có bộ đệm dự phòng dày và hệ sinh thái đa dạng (Big 4, ACB, TCB, MBB).