Lo ung thư do ô nhiễm không khí ngoài trời

Ô nhiễm không khí nghiêm trọng tại một địa phương của Trung Quốc.

Tháng 10/2013, cơ quan Nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) thuộc tổ chức Y tế thế giới (WHO) chính thức xếp hạng ô nhiễm không khí ngoài trời là tác nhân gây ung thư cho con người thuộc nhóm 1 (nhóm chắc chắn gây ung thư).

Thông cáo báo chí của IARC ghi: “Sau khi xem xét những nghiên cứu khoa học mới nhất sẵn có, các chuyên gia hàng đầu thế giới của IARC kết luận có đủ bằng chứng cho thấy việc tiếp xúc với ô nhiễm không khí ngoài trời gây ra ung thư phổi (nhóm 1). Ngoài ra, cũng có một sự liên hệ giữa ô nhiễm không khí và gia tăng nguy cơ ung thư bàng quang. Trong khi đó, các chất dạng hạt (particulate matter – PM), một thành phần chính của ô nhiễm không khí ngoài trời,  được đánh giá riêng rẽ, cũng được xếp loại như tác nhân gây ung thư cho người (nhóm 1).

Cập nhật sau cùng của WHO về ô nhiễm không khí vào tháng 5/2018, xác nhận ô nhiễm không khí ngoài trời ở cả thành phố và nông thôn gây ra khoảng 4,2 triệu ca tử vong sớm trên thế giới vào năm 2016. Đáng nói có đến 91% cái chết sớm này xảy ra ở những nước thu nhập thấp và trung bình, nhiều nhất ở các nước Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương. WHO ước tính trong năm 2016 có khoảng 58% ca tử vong sớm liên quan đến ô nhiễm không khí là do đột quỵ và nhồi máu cơ tim, 18% do bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và nhiễm trùng đường thở dưới cấp tính, và 6% do ung thư phổi.

Ô nhiễm không khí ngoài trời gây ra ung thư bởi hai tác nhân chính là bụi mịn PM 2.5 (hạt bụi lơ lửng có đường kính nhỏ hơn hoặc bằng 2.5µm, bằng 1/30 sợi tóc) và bụi PM 10 (nhỏ hơn hoặc bằng 10µm), và các loại khí (SO, NO, CO, benzen…). Các thành phần độc hại này hình thành từ sự đốt các nhiên liệu hoá thạch như than đá, dầu mỏ hay do phản ứng của oxy và các khói bụi đô thị.

Một nghiên cứu của đại học Birmingham và đại học Hong Kong, đăng trên tạp chí Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention năm 2016, cho thấy cứ tăng mỗi 10µg/m³ (microgam trên mét khối) bụi PM 2.5 thì nguy cơ tử vong do ung thư tăng 22%, trong đó 42% nguy cơ tử vong do ung thư đường tiêu hoá; 35% nguy cơ tử vong do ung thư gan, đường dẫn mật, túi mật và tuyến tuỵ; 80% nguy cơ tử vong do ung thư vú ở phụ nữ; và 36% nguy cơ tử vong do ung thư phổi ở nam giới.

Nghiên cứu này tuyển chọn hơn 66.000 người tình nguyện từ 65 tuổi trở lên từ năm 1998 – 2001 và theo dõi đến năm 2011. TS Thuan Quoc Thach của đại học Hong Kong, nói: “Việc tiếp xúc lâu dài với các chất dạng hạt có liên quan đến các ca tử vong do nguyên nhân tim phổi và ung thư phổi. Cũng có một số nghiên cứu cho thấy mối liên hệ với những cái chết vì ung thư khác. Chúng tôi nghi ngờ các hạt này có thể gây ra tác động tạo ung thư tương tự ở những bộ phận khác trong cơ thể”.

Vì sao bụi mịn PM 2.5 gây ra ung thư? Theo các nhà khoa học, có thể các hạt này tạo ra những khiếm khuyết trên chức năng sửa chữa DNA, làm xáo trộn đáp ứng miễn dịch của cơ thể, hoặc tạo ra hiện tượng viêm và kích hoạt sự tăng sinh máu, làm phát triển những mạch máu mới cho phép khối u lan đi. Trong trường hợp cơ quan tiêu hoá, ô nhiễm kim loại nặng có thể tác động hệ sinh thái ruột và ảnh hưởng lên sự phát triển ung thư.

Làm thế nào giảm thiểu những nguy cơ sức khoẻ gây ra do ô nhiễm không khí ngoài trời? Cuối tuần qua, bộ Y tế đã khuyến cáo người dân nên thường xuyên theo dõi tình hình chất lượng không khí. Hạn chế ra khỏi nhà, vận động tập thể dục, lao động ngoài trời khi chất lượng không khí ở mức xấu. Khi ra đường nên sử dụng khẩu trang đảm bảo chất lượng và đeo khẩu trang đúng quy cách (đảm bảo kín, khít mặt). Hạn chế mở cửa sổ, cửa ra vào thời điểm không khí bị ô nhiễm nặng, đặc biệt các gia đình gần đường giao thông, gần khu vực ô nhiễm. Với những người hút thuốc lá, nên bỏ hẳn hoặc hạn chế hút thuốc lá, còn với người không hút thuốc lá, nên tránh xa khói thuốc lá.

Dương Cầm (theo TGHN)

Ý kiến của bạn về bài viết

Không có chức năng bình luận cho bài viết này