09:17 - 03/08/2026

“Làm thuê cho AI” – con người trở thành mảnh ghép của thuật toán

Hai nhà sáng lập Alexander Liteplo và Patricia Tani hình thành nền tảng RentAHuman đầu tháng 2-2026, chỉ với 36 giờ viết code. Nền tảng này trả thù lao 5-10 đô la Mỹ mỗi công việc lặt vặt, dù về lý thuyết thù lao có thể lên đến 500 đô la.

Không còn là công cụ hỗ trợ, AI đang tạo ra những mô hình thương mại hoàn toàn mới, nơi con người có thể trực tiếp “làm thuê” hoặc cung cấp tài nguyên cho các hệ thống học máy (machine learning).

Xu hướng này đang phát triển song song dưới hai hình thái chính: thương mại hóa dữ liệu sinh trắc học cá nhân trên không gian số và trở thành “cánh tay vật lý” để thực hiện các tác vụ thực tế mà thuật toán chưa thể chạm tới.

“Bán” gương mặt cho AI

Phim siêu ngắn màn hình đứng do con người đóng là ngành công nghiệp giải trí khổng lồ ở Trung Quốc. Tuy vậy, phương thức sản xuất truyền thống phải thay đổi khi ngân sách bị cắt giảm, bên cạnh đó xu hướng chuyển sang nội dung do AI đã đảo lộn thị trường. Nghề cho AI thuê gương mặt đang ngày càng phổ biến hơn, và trở thành thị trường ngách mới.

Nhiều nền tảng trực tuyến sẵn sàng trả tiền để số hóa diện mạo của người dùng, sau đó đưa vào cơ sở dữ liệu chung. Từ kho dữ liệu này, các nhà sản xuất có thể tìm kiếm khuôn mặt phù hợp theo độ tuổi, giới tính hoặc phong cách đặc thù. Chẳng hạn như “cô gái thân thiện”, “siêu mẫu” hay “người đàn ông phong trần”. Người cung cấp hình ảnh có quyền giới hạn phạm vi cấp phép cho quảng cáo, trò chơi hay phim ảnh, và định giá dựa trên mức độ khai thác.

Ngành công nghiệp phim AI tại đại lục đạt giá trị 16,8 tỉ nhân dân tệ (2,5 tỉ đô la) trong năm 2025. Giá thuê một gương mặt thường bắt đầu từ 99-500 nhân dân tệ (khoảng 385.000 – 1,95 triệu đồng) cho mỗi giao dịch. Kỷ lục là một giao dịch gần 5.000 nhân dân tệ.

ActID là nền tảng trung gian đăng ký bản quyền, ký kết hợp đồng cấp phép, rà soát vi phạm trên Internet và hỗ trợ pháp lý. Kể từ tháng 3, ActID thu hút 800 người đăng ký, với khoảng 300 người là diễn viên quần chúng đến người bình thường, đồng ý cho thuê khuôn mặt. ActID giữ 10% tiền hoa hồng.

Long Lyu, người điều hành nền tảng bản quyền hình ảnh New Claw, cho rằng mô hình mới mở ra một mô thức kinh tế mới. Người dùng có thể kiếm thêm thu nhập từ vai trò mới trong vũ trụ số, trong khi vẫn tiếp tục làm công việc của mình ở thế giới thực.

Trong quí đầu năm 2026, hơn 95% trong số 128.000 phim ngắn định dạng đứng ở đại lục là có sự can thiệp của AI. Việc mô phỏng các gương mặt con người cho các nhân vật số giúp các nhà sản xuất tiết kiệm chi phí đáng kể so với việc thuê diễn viên thật. Bên cạnh đó, họ có thể giải quyết được tình trạng các nhân vật AI có ngoại hình quá giống nhau.

Tuy nhiên, xu hướng này cũng kéo theo hàng loạt tranh chấp về quyền sở hữu trí tuệ. Tại Mỹ, các vụ kiện tụng chủ yếu xoay quanh các nhân vật nổi tiếng. Còn tại đại lục đó là nạn đánh cắp hình ảnh của nhiều người dùng. Nền tảng Hongguo của ByteDance từng phải gỡ bỏ một bộ phim AI thu hút 40 triệu lượt xem do bị cáo buộc sử dụng trái phép gương mặt của các nhà sáng tạo nội dung con người. Từ đầu năm 2026 đến nay, nền tảng này đã xóa hơn 85.000 video vi phạm.

Còn Tòa án Internet Quảng Châu đã ghi nhận khoảng 700 vụ kiện liên quan trong ba năm qua. Tòa án Internet Bắc Kinh gần đây đã đưa ra phán quyết rằng “việc hoán đổi khuôn mặt bằng AI trái phép là vi phạm pháp luật”, bất kể hình ảnh đã qua chỉnh sửa hay chưa.

Dù vậy, theo luật sư Deng Yile, khoảng trống pháp lý vẫn còn rất lớn. Người dùng gần như mất quyền kiểm soát sinh trắc học một khi dữ liệu được đưa vào hệ thống, và các hợp đồng hiện tại vẫn còn rất mơ hồ về mục đích sử dụng cuối cùng. Điển hình như người mẫu 21 tuổi Xu Fang ở Thượng Hải kiên quyết từ chối. Anh lo ngại khuôn mặt có thể bị biến đổi hoặc sử dụng cho những mục đích xúc phạm.

Ngành công nghiệp phim ngắn do AI sản xuất của Trung Quốc đang bùng nổ ở Trung Quốc. Các startup chọn các gương mặt con người theo độ tuổi, ngoại hình và thích hợp thể loại phim cho các series phim do AI thực hiện.

Làm việc vặt cho AI

Trên bình diện quốc tế, các nền tảng như RentAHuman lại đang kết nối con người để thực hiện các công việc vật lý do các tác nhân AI (AI Agent) phân công. Với thông điệp “AI không thể chạm vào cỏ, nhưng bạn có thể”, nền tảng này đã thu hút hơn 777.000 người đăng ký tính đến cuối tháng 7, tức tăng gần 10 lần so với số lượng đăng ký đầu tháng 2 khi nền tảng này khai trương.

Hai kỹ sư trẻ người Canada Alexander Liteplo và Patricia Tani đã phát triển nền tảng RentAHuman chỉ trong 36 giờ với phương pháp Vibe Coding.

Quy trình hoạt động được tự động hóa thông qua 4 bước: tạo tài khoản > AI ghi nhận, đặt lịch, và sau đó giao việc > thanh toán sau nghiệm thu, thường qua ví tiền mã hóa. Các nhiệm vụ khá đa dạng, từ tham gia trò chuyện đến khuân vác, di chuyển đồ đạc, với mức thù lao được niêm yết từ 5-500 đô la/giờ. Tuy nhiên, thực tế ghi nhận nhiều công việc đòi hỏi chuyên môn cao rất khó hoàn thành, và phần lớn người dùng mới chỉ nhận được những khoản thanh toán nhỏ ở mức 5-10 đô la.

Nhà đồng sáng lập Liteplo nói, sau khi du lịch Nhật Bản, anh nảy ra ý tưởng “bắt chước các dịch vụ thuê người tại đây”. Tình trạng khan hiếm việc làm, làn sóng sa thải nhân sự hàng loạt của các big tech và các doanh nghiệp khác, tình trạng việc làm bấp bênh của giới trẻ trước làn sóng AI… đã khiến Liteplo và Tina thành lập dịch vụ “thuê con người làm việc cho AI”. Tức thay vì để AI cướp việc làm của con người, mô hình tận dụng AI để tạo ra phân khúc việc làm mới.

Ra mắt cùng thời điểm với Moltbook (một mạng xã hội dành riêng cho các tác nhân AI), RentAHuman đóng vai trò như một cầu nối, giúp các hệ thống AI hoàn thiện những mắt xích quy trình mà chúng bị giới hạn về mặt vật lý, tạo ra một sự giao thoa độc đáo giữa nền kinh tế việc làm tự do (gig economy) và thế giới tự động hóa.

Dù tốc độ phát triển vượt xa kỳ vọng, nhưng hai nhà sáng lập người Canada nói rằng cạnh tranh là rất lớn, ước tính có hơn 11.000 tác vụ được hoàn thành tính đến tháng 7. Hai nhà sáng lập vẫn phải can thiệp thủ công để kiểm duyệt các nội dung vi phạm.

Theo Yahoo Tech, Business Insider, Wired, Forbes

Ricky Hồ / BSA Media (trích Bản tin LBC tháng 7-2026)

Ngày đăng: 3/8/2026