10:57 - 23/01/2025

Kinh lý xứ người

Đà Nẵng tiếp cận Geneva và Zurich để tìm kiếm ý tưởng và sự trợ giúp của Thụy Sĩ cho ước vọng xây trung tâm tài chính. Thông qua cầu nối SVBG (Swiss – Vietnamese Business Gateway), hay Nhịp cầu Kinh doanh Việt Nam – Thụy Sĩ, nhiều tỉnh thành khác cũng bắt đầu tìm cách quảng bá, xúc tiến đầu tư ở Thụy Sĩ.

Hội thảo “Đà Nẵng – Trung tâm tài chính tương lai” tổ chức ở Geneva tháng 5/2023. Ảnh: Noah Rosa.

Chuyện sử dụng hiệu quả ngân sách cho những chuyến quảng bá, xúc tiến đầu tư cũng là điều đáng được đề cập. Câu chuyện của Nguyễn Thị Thục – nhà báo Thục Minh, Chủ tịch sáng lập SVBG – từ Geneva.

Khởi đầu của một chuyến đi

Tháng 8/2022, Đà Nẵng phối hợp với Ủy ban Nhà nước về Người Việt Nam ở nước ngoài và Ủy ban về Người Việt Nam ở nước ngoài TP.HCM tổ chức tọa đàm giới thiệu với kiều bào về môi trường đầu tư của Đà Nẵng. Phó Chủ tịch thường trực UBND Thành phố Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh tham gia chủ trì.

Đà Nẵng có lẽ là địa phương đầu tiên trong nước tổ chức hoạt động kiểu này mà tôi được biết kể từ khi lập SVBG.

Dự tọa đàm qua kết nối trực tuyến, tôi đã hỏi ông Minh về chủ trương xây dựng Đà Nẵng thành trung tâm tài chính, thương mại quốc tế vào năm 2045 mà Bộ Chính trị đề ra năm 2019. Ông nói Đà Nẵng rất mong muốn thực hiện chủ trương này, nhưng còn quá nhiều vấn đề phải bàn.

Sau đó, tôi liên hệ chị Lê Thị Thu Hạnh, Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ Đà Nẵng. Tôi vốn quen chị trong chuyến đi xuyên Hành lang Kinh tế Đông – Tây (EWEC) nối bốn quốc gia Việt Nam, Lào, Thái Lan và Myanmar khởi đầu từ Đà Năng năm 2007. SVBG gợi ý với chị Hạnh mời Đà Nẵng đến Thụy Sĩ để quảng bá về thành phố, đồng thời tìm kiếm kinh nghiệm và sự trợ giúp từ hai trung tâm chính Geneva và Zurich

Tháng 2/2023, chị Hạnh gọi điện báo ông Minh đồng ý kế hoạch đi thăm các trung tâm tài chính lớn ở Anh, Thụy Sĩ và Đức. Phía Đà Nẵng ngỏ lời nhờ SVBG hỗ trợ chương trình của đoàn tại Thụy Sĩ.

Lịch trình dày đặc của Đà Nẵng

SVBG lập chương trình làm việc đặc kín, không cỡi ngựa xem hoa, trong ba ngày tại ba thành phố Geneva, Zurich và Bern trong tháng 5/2023. Sau nhiều tính toán và xoay sở kinh phí, ông Minh đồng ý.

Quan trọng nhất trong chương trình là hai hội thảo giới thiệu Đà Nẵng với các doanh nghiệp Thụy Sĩ tại Geneva và Zurich, dự án xây dựng trung tâm tài chính, gặp gỡ chính quyền bang Geneva và làm việc với Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) tại Bern… Chính quyền và doanh nghiệp nói rằng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ, đồng thời tìm kiếm cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp của tiểu bang trong dự án trung tâm tài chính Đà Nẵng tương lai cũng như tại Việt Nam.

Sau các hội thảo, nhiều doanh nghiệp Thụy Sĩ đã liên hệ SVBG, đề nghị hỗ trợ cho việc họ đến Việt Nam và Đà Nẵng để tìm hiểu cơ hội kinh doanh và đầu tư. Còn có công ty ở Anh thông qua đối tác tại Geneva mà biết đến Đà Nẵng, nên nhờ SVBG kết nối để họ đến thăm và gặp gỡ chính quyền Đà Nẵng nhân chuyến đi công tác tại TP.HCM.

Về phía Đà Nẵng, ngay sau khi trở về từ chuyến công du châu Âu, ông Hồ Kỳ Minh đã ra Hà Nội, gặp Đại sứ Thụy Sĩ và Trưởng văn phòng hợp tác của SECO tại Việt Nam để “báo cáo” về chuyến thăm, đồng thời tiếp tục tìm kiếm sự hậu thuẫn của họ cho Đà Nẵng. Trước đó, SECO đã cung cấp 3 triệu franc Thụy Sĩ (3,3 triệu đô la Mỹ theo tỷ giá hiện nay) và phối hợp với Ngân hàng Thế giới triển khai dự án kéo dài 5 năm (2019-2024) hỗ trợ Đà Nẵng cải cách quản lý tài chính công.

Sau đó, cuối tháng 6, ông Minh còn nhờ SVBG sắp xếp cho ông cuộc gặp gỡ trực tuyến với các trí thức, chuyên gia ngành tài chính, IT và fintech người Việt ở Thụy Sĩ mà ông đã được gặp hoặc chưa được gặp tại các hội thảo ở Geneva và Zurich. Ông muốn nghe thêm ý kiến, gợi ý chuyên môn nhằm thúc đẩy Đà Nẵng trở thành trung công nghệ tài chính (fintech center) và các hoạt động tài chính hải ngoại (offshore financial center)…

Sau này, các đoàn từ khắp nơi, các tổ chức quốc tế đã đến Đà Nẵng để góp ý hình thành nên đề án trung tâm tài chính của thành phố.

Nhiều cơ quan xúc tiến đầu tư, tổ chức hỗ trợ xuất khẩu, doanh nghiệp và cá nhân trong và ngoài nước tìm đến SVBG. Một tập đoàn lớn của Việt Nam cũng liên hệ nhờ chúng tôi tìm kiếm đối tác tiềm năng tại Thụy Sĩ cho dự án xây dựng trung tâm tài chính và thương mại ở Đà Nẵng mà họ sẽ tham gia. Thậm chí, một doanh nhân Thụy Sĩ sống tại Singapore và có kế hoạch đầu tư tại Việt Nam cũng hay tin và liên hệ nhờ SVBG hỗ trợ kết nối với các doanh nghiệp, tổ chức trong nước.

Hội thảo trực tuyến “Tiêu điểm Thị trường: Việt Nam” do SVBG và Phòng Thương mại, Công nghiệp và Dịch vụ bang Geneva (CCIG) tổ chức ngày 2/3/2021. Ảnh: Thụy Miên.

Chuyện không của riêng ai

Sau Đà Nẵng, các tỉnh đang bứt phá mạnh như Bắc Ninh, Thái Bình đã liên hệ nhờ SVBG tổ chức hội thảo xúc tiến đầu tư tại Thụy Sĩ và các nước châu Âu lân cận. Một số địa phương khác như Cần Thơ, Vĩnh Long, Cao Bằng, Nam Định cũng học hỏi cách làm này khi đến thăm Thụy Sĩ.

Khi làm việc với các tỉnh/thành để chuẩn bị hội thảo hoặc các cuộc tiếp xúc với chính quyền, tổ chức, doanh nghiệp tại Thụy Sĩ và châu Âu, chúng tôi luôn yêu cầu địa phương phải chuẩn bị tài liệu theo các chuẩn mực quốc tế và người trình bày phải nói bằng tiếng Anh, chỉ lãnh đạo đoàn mới phát biểu và trả lời câu hỏi của cử tọa bằng tiếng Việt và có phiên dịch.

Thông thường, tỉnh thành nào cũng có sẵn một số tài liệu quảng bá về địa phương như video, file PowerPoint và các hình ảnh để giới thiệu tại các hội nghị, hội thảo và tiếp khách trong nước lẫn ở nước ngoài. Phần lớn trong số đó chưa đạt yêu cầu để trình diễn trước cử tọa quốc tế, như ngôn ngữ thể hiện là tiếng Việt hoặc song ngữ Việt – Anh đọc rất luộm thuộm, trình bày thiếu chuyên nghiệp, hình ảnh chất lượng kém, thông tin sơ sài… Trong trường hợp như vậy, chúng tôi yêu cầu địa phương làm lại, hoàn toàn bằng tiếng Anh. Chúng tôi làm khâu rà soát, chỉnh sửa, biên tập tất cả các tài liệu cũng như các bài phát biểu của lãnh đạo địa phương.

SVBG thuyết phục các địa phương phải cử chuyên viên nói tiếng Anh, không nhất thiết là lãnh đạo hay quản lý cấp cao, đi trong đoàn để trình bày các bài giới thiệu mà không phải qua phiên dịch. Lập luận của chúng tôi là địa phương ra nước ngoài xúc tiến đầu tư cần phải thể hiện khả năng giao tiếp, làm việc bằng ngôn ngữ quốc tế.

Thường thì các địa phương ban đầu tỏ ra khó chịu, nhưng sau một thời gian làm việc với SVBG, họ cũng nhận ra cái lý và lòng nhiệt thành của chúng tôi và vui vẻ chấp nhận.

Đại sứ Việt Nam tại Thụy Sĩ Phùng Thế Long ủng hộ những gì SVBG đang thực hiện. Là nhà ngoại giao chuyên nghiệp và sâu sát, ông hiểu rõ hạn chế của các địa phương khi ra nước ngoài. Vì vậy, ông luôn khuyến khích SVBG “khắt khe” bằng cách đặt ra yêu cầu cao, phù hợp với những chuẩn mực quốc tế và tập quán nước sở tại, đồng thời hỗ trợ tối đa cho địa phương trong việc đạt đến những chuẩn mực này. Mà mục tiêu cuối cùng là để thể hiện tốt nhất hình ảnh của Việt Nam và nhận được sự tôn trọng, tin cậy của đối tác nước ngoài.

Câu chuyện riêng của tôi và SVBG

Đầu năm 2021, tôi cùng ba người bạn thành lập SVBG (Swiss-Vietnamese Business Gateway), hay Nhịp cầu Kinh doanh Việt Nam – Thụy Sĩ tại Lausanne, thành phố mơ mộng bên bờ hồ Geneva, tiếng Pháp là Lac Léman.

SVBG như là cách hiện thực hóa mơ ước cá nhân của tôi hồi còn làm phóng viên thường trú ở Singapore trong giai đoạn 2007-2017.

Lúc đó, International Enterprise (IE) – Cơ quan hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài của Bộ Công thương Singapore – mỗi năm đều tổ chức hội thảo “Doing Business in Vietnam”, giới thiệu với doanh nghiệp tại Singapore về môi trường kinh doanh và cơ hội đầu tư ở Việt Nam. Diễn giả là chuyên gia từ các tập đoàn tư vấn, ngân hàng, nhân sự, kiểm toán, văn phòng luật nước ngoài và doanh nghiệp Singapore đang hoạt động tại Việt Nam.

Tôi dự các hội thảo của IE từ đầu đến cuối, từ 9 giờ sáng đến gần 6 giờ chiều, để nghe hết những gì người ta nói về Việt Nam, để trò chuyện với bất cứ ai có quan tâm đến kinh doanh ở Việt Nam. Sau mỗi hội thảo, tôi lại thầm cảm ơn IE và nghĩ: Lẽ ra việc này phải do người Việt Nam chủ động làm chứ!

Sự ra đời của SVBG được đánh dấu bằng hội thảo trực tuyến “Market Focus: Vietnam” (Tiêu điểm Thị trường: Việt Nam) mà tôi đã thuyết phục được Phòng Thương mại, Công nghiệp và Dịch vụ bang Geneva (CCIG) của Thụy Sĩ đồng tổ chức.

Đó là đầu tháng 3/2021, Covid-19 đang bủa vây thế giới. Hội thảo do SVBG “đạo diễn” phảng phất hương vị của những trải nghiệm của tôi ở Singapore. Tổng Giám đốc CCIG, Đại sứ và Tham tán Thương mại Việt Nam tại Thụy Sĩ, đại diện tập đoàn tư vấn Dezan Shira & Associates Vietnam, Nestlé Vietnam, liên doanh Khu Công nghiệp Việt Nam – Singapore VSIP, và start-up The Happy Turtle Straw của người Thụy Sĩ tại Việt Nam đã cùng tham gia phát biểu và trình bày.

CCIG sau đó nhận xét rằng hội thảo được đầu tư rất tốt về nội dung và diễn giả, thu hút đông cử tọa nhất trong số các hội thảo mà họ đồng tổ chức với các đối tác nước ngoài, phản hồi của cử tọa là hết sức tích cực.

Còn phía SVBG sau đó nhận được 5-6 yêu cầu từ các doanh nghiệp Thụy Sĩ nhờ hỗ trợ mở văn phòng đại diện, lập trung tâm dữ liệu, tìm kiếm nhân lực, kết nối với nhà phân phối… tại Việt Nam.

Bức tranh đầu tư nước ngoài trong năm 2024 có nhiều thay đổi, phản ánh nỗ lực và sự cạnh tranh mạnh mẽ của các tỉnh thành trong thu hút FDI.
Bắc Ninh đã vượt qua TP.HCM và Quảng Ninh, nổi lên như một điểm sáng trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Quảng Ninh tiếp tục đứng thứ hai trong năm 2024, với tổng vốn FDI hơn 2,29 tỷ USD, bao gồm 1,65 tỷ USD từ 29 dự án cấp mới và 217,41 triệu USD từ 20 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn.
Từ hạng nhất năm 2023 với 5,85 tỷ USD, TP.HCM bị tụt xuống hạng ba trong năm 2024, với tổng vốn đăng ký hơn 2,28 tỷ USD.
Các tỉnh thành còn lại xếp hạng trong top 10 về thu hút FDI còn lại gồm: Hải Phòng, Hà Nội, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, Đồng Nai, Nghệ An và Bắc Giang. Đáng chú ý, riêng 10 địa phương này đã chiếm tới 79,6% số dự án mới và 69,4% tổng vốn đầu tư của cả nước.