16:34 - 03/12/2025

Hồng Hạc bay lên, phiêu diêu một cõi

Ngày 25/12/2025 tới đây tại Sài Gòn- TP.HCM, Sân khấu Hồng Hạc sẽ đánh dấu chặng đường nghệ thuật mới của đạo diễn Việt Linh, người làm điện ảnh, văn chương bước sang hoạt động sân khấu. Đó là lý do các vở diễn của sân khấu Hồng Hạc luôn tiệm cận điện ảnh và văn học.

Một cảnh trong vở “Nếu anh còn được sống”…

Bài “Hoàng Hạc Lâu” của Thôi Hiệu có câu “Hạc vàng đã đi, nay lầu trống không còn lưu dấu. Mây trắng ngàn năm vẫn phiêu diêu trên không”. Chúng tôi xin mượn tứ này để nói về cõi bay bổng sáng tạo của Việt Linh.

– Thưa đạo diễn, trở lại với những ngày đầu của Hồng Hạc lúc “chào đời”. Bà có thể nhắc lại câu chuyện ngày đó về một kỷ niệm ấn tượng nhất của Hồng Hạc trong những đêm sáng đèn đầu tiên?

– Hồng Hạc ra đời từ một “cơ duyên” khác. Bình phục sau cơn đột quỵ năm 2005, tôi nghĩ mình nên làm hết những gì ấp ủ, yêu thích trong những năm tháng còn lại, mà khi đó tôi nghĩ không dài. Tôi thích làm phim, thích viết, thích dựng kịch nhưng chưa có dịp, dù có học bài bản. Đầu năm 2014, tôi rủ Phạm Hoàng Nam cùng dựng vở Thiên Thiên, diễn ba đêm ở nhà hát thành phố kết quả khá tích cực. Đó là bước đệm tâm lý, cộng thêm sức khỏe không cho phép làm phim nhưng còn nhiều chuyện rất muốn kể, tôi quyết định lập sân khấu riêng. Lặng lẽ, rồi … đột ngột ra mắt Hồng Hạc ngày 25/12/2015 với ba kịch mục: Thiên Thiên, Visa, Đảo lửa. Đã trải nghiệm kịch ở sàn diễn lớn, nhưng những đêm sáng đèn đầu tiên ở trường múa vẫn khiến tôi chấp chới cảnh “hiến thân” trọn vẹn. Tương tự cảm giác ngày đi ký hôn thú (cười).

– Và thế mạnh của sân khấu Hồng Hạc là gì, thưa bà?

– Dùng chữ “cái riêng” chính xác hơn thế mạnh. Do tôi là người hoạt động điện ảnh và văn học lâu năm, nên mục tiêu,tính chất của Hồng Hạc là tiệm cận văn học và điện ảnh. Tiệm cận văn học dễ hiểu – chuyển thể, phóng tác; còn tiệm cận điện ảnh dễ gây võ đoán chúng tôi sử dụng màn hình led, vision máy chiếu… Trên thực tế, hai yếu tố điện ảnh trong kịch Hồng Hạc là ánh sáng khối và diễn xuất tự nhiên. Với tôi thẩm mỹ là hằng số, nên ở mọi trình thức nghệ thuật đều có giá trị như nhau. Một “cái riêng” khác là sân khấu Hồng Hạc có phụ đề tiếng Anh để tiện đón tiếp người không rõ tiếng Việt, kiểu phim Việt có phụ đề tiếng Anh vậy.

– Ngoài những đề tài cho các kịch bản chuyển thể từ văn học và cho sân khấu trẻ em. Bà có dự định về những kịch bản khai thác đề tài về thân phận con người trong biến đổi môi trường hoặc đời sống của doanh nhân với những khủng hoảng mà họ gặp phải nhằm chia sẻ mối ưu tư này của các cộng đồng hay không?

– Tôi thường không bắt đầu sáng tác – dù điện ảnh, văn học hay sân khấu – từ đề tài duy lý, mà từ những rung động nhân bản, các yếu tố bạn nhắc thường bất ngờ xuất hiện sau trong quá trình khai phá chi tiết – những rẽ nhánh tự nhiên ngoài chủ đích. Tuy nhiên, cũng có những vở mà ngay từ đầu chúng tôi khẳng định thông điệp nhân văn, về lòng tham, tình cha con, hoặc khát vọng hòa bình như vở “Nếu anh còn được sống”.

– Vì sao bà chọn “Nếu anh còn được sống” làm vở kỷ niệm 10 năm Hồng Hạc mà không phải kịch khác?

– Đơn giản đó là câu chuyện tôi tha thiết muốn kể từ suốt 20 năm, từ khi nó còn là kịch bản điện ảnh được giải A toàn quốc. Vở kịch lớn nhất của Hồng Hạc về dàn dựng và sâu sắc nhất về nội dung. Vở kịch khiến chúng ta thấy quý yêu hơn cuộc sống, con người.

Đạo diễn Việt Linh nhận hoa từ khán giả hâm mộ.

– Và đã 10 năm trôi qua, Hồng Hạc vẫn kiên định để tồn tại, nỗ lực để tìm kiếm kịch bản hay?

– Khi sân khấu mới thành lập, nhiều ý kiến –tích cực lẫn tiêu cực, tiên đoán nó tồn tại cao lắm là 3 năm. Tôi thì dặn lòng cố gắng 5 năm. Vậy rồi, như con rùa nhỏ, nó lặng lẽ bò đi, bò đi… Bạn có tin không là suốt 10 năm hoạt động, Hồng Hạc chưa từng được Tạp chí Sân khấu Điện ảnh TP.HCM nhắc tên. Hồng Hạc giống như một thực thể hợp pháp, nhưng bên lề (cười).

Bạn hỏi bí quyết gì ư? Lòng đam mê, sức khỏe và ân nhân. Đúng vậy, trong 10 năm tồn tại chúng tôi có biết bao mạnh thường quân cách này hay cách khác nâng đỡ. Cái ơn đó quá lớn, chúng tôi chỉ chỉ có thể trả bằng cách nâng cao chất lượng sản phẩm để không phụ lòng tin cậy. Với quá nhiều khó khăn và một tuổi tác như tôi thì thành quả này quá đẹp, năm ngoái chúng tôi đã trù tính ăn mừng, nhưng rồi thôi, đất nước gặp thiên tai, đồng bào đang khổ sở, mình vui chậm lại cũng được.

– Bà có nhắc đến những ân nhân của Hồng Hạc? Họ là ai?

– Rất đông. Nếu chia 10 năm hoạt động của chúng tôi thành ba giai đoạn, thì Hồng Hạc phải tri ân nhất những người đã chống lưng chúng tôi giai đoạn 1 và 2 bởi họ đã tin chúng tôi khi chúng tôi hầu như “chẳng là gì”. Có thể kể ra đây vài trường hợp như Gốm sứ Minh Long, tập đoàn xây dựng Hòa Bình, doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên, Võ Sông Hương… Và nhiều cá nhân không muốn nêu tên… Ở giai đoạn thứ ba khi thương hiệu định hình nhưng vẫn có nguy cơ đình trệ, thì chúng tôi nhận được sự hỗ trợ của Hùng Võ Foundation, nhà văn hóa Thanh niên, cà phê RuNam, nhà sách Cá Chép, doanh nhân M.Thanh, PPNT, LBT, Gốm sứ Đông Gia … Hoặc suốt nhiều năm ê kíp chúng tôi được Aquafina cho nước uống… Nhiều lắm những tin yêu thầm lặng. Chúng tôi biết ơn và nhắc nhau có trách nhiệm với lòng tin được gửi gắm.

– Cuối cùng, xin hỏi bà một câu rất riêng. Liệu sau Hồng Hạc, bà có ý định trở về với điện ảnh, có “hoài thai” thêm đứa con điện ảnh nào không?

– Điện ảnh là tim gan của tôi. Nhiều năm qua tôi vẫn thầm lặng “dây dưa” với nó qua các công việc biên tập/viết kịch bản, mở các khóa học ngắn, tư vấn học thuật… Nếu không có gì thay đổi, hai năm nữa tôi sẽ có bộ phim sau cuối…

Vở diễn “Nếu anh còn được sống”, kịch bản của Việt Linh, đạo diễn Việt Linh và Lê Chi Na của Sân khấu Hồng Hạc sẽ tái diễn vào lúc 7g30 ngày 29/11/2025 tại nhà hát Bông Sen- 15 Nguyễn Thái Bình, P. Sài Gòn, TPHCM .
Năm 1995, nhân làm phim Chung cư, đạo diễn Việt Linh được đạo diễn Vinh Sơn giới thiệu tiểu thuyết “Nếu anh còn được sống” của nhà văn Văn Lê với nhận xét “hay nhưng khó chuyển thể”. Bị nội dung nhân văn, bối cảnh độc đáo của tiểu thuyết ám ảnh và trải nghiệm kháng chiến riêng, Việt Linh bắt tay viết kịch bản phim “Nếu anh còn được sống”, được giải A cuộc thi kịch bản phim toàn quốc năm 2007, nhưng vì nhiều lý do, dự án không thành. Tiếc một tác phẩm hay (giải thưởng văn học Bộ Quốc phòng, được Hàn Quốc xuất bản) bị chìm khuất, Việt Linh chuyển kịch bản phim sang kịch – tác phẩm chiến tranh đầu tiên của Hồng Hạc.
Trình thức nghệ thuật khác nhưng kịch “Nếu anh còn được sống” vẫn giữ nguyên tính thi ca và thông điệp sâu sắc của văn học: Sau nhiều mất mát, rốt cuộc dân tộc ta – một dân tộc yêu nước, biết trọng nhân nghĩa đã chiến thắng.