11:10 - 31/12/2025

Hộ kinh doanh chạy nước rút trước ‘giờ G’

Từ 1/1/2026, hàng triệu hộ kinh doanh sẽ có bước chuyển mình lịch sử – từ thuế khoán sang kê khai. Dù vậy, trước giờ “G”, nhiều hộ kinh doanh vẫn còn băn khoăn, lúng túng.

Một hộ kinh doanh nhà thuốc ở TP.HCM được cán bộ thuế hướng dẫn cài đặt eTax Mobile và đăng ký chuyển đổi sang thuế kê khai Ảnh: Mai Hoa.

Tháng 12 là thời gian cao điểm để ngành thuế và các địa phương, đơn vị liên quan cấp tập tổ chức các hoạt động thông tin, tuyên truyền, giải đáp thắc mắc cho hộ kinh doanh liên quan đến việc chuyển đổi thuế khoán sang kê khai.

Hàng loạt thắc mắc của hộ kinh doanh về cách thức chuyển đổi, cách thức tính thuế mới… vẫn được nêu ra. Cùng với đó, các diễn đàn lớn về thuế cũng dồn dập những câu hỏi.

“Em ở nhóm 3 (doanh thu trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng/năm – PV), kiểm kê hàng tồn kho rồi tiếp theo cần làm gì nữa ạ? Em rối quá”, một hộ kinh doanh đặt câu hỏi. Liên quan đến việc kiểm kê hàng tồn kho, nhiều hộ kinh doanh vẫn còn rất lo lắng, đặc biệt là khi hàng tồn kho không có hóa đơn đầu vào.

Chị Linh, một người kinh doanh quần áo ở phường Thủ Đức, TP.HCM có doanh thu khoảng 2 tỷ đồng/năm, giá trị hàng trong kho hiện khoảng 1 tỷ đồng. “Tôi mất ngủ, sụt mấy ký lô”, chị Linh nói.

Ông Nguyễn Văn Lành, hộ kinh doanh mặt hàng điện nước ở phường Vườn Lài, TP.HCM thì cho biết, 3-4 ngày nay bên nhà cung cấp phần mềm đã túc trực ở cửa hàng ông để giúp kê khai hàng tồn, lên tới cả ngàn mặt hàng. “Rất là cực. Nếu không có trợ giúp, thực sự là tôi làm không nổi”, ông Lành chia sẻ.

Một vấn đề khác là việc khấu trừ chi phí khi tính thuế. Anh Hoàng Tuấn, một hộ kinh doanh thời trang tại phường Bến Thành (TP.HCM), cho biết, doanh thu hàng năm hơn 3 tỷ đồng, nhưng nhân viên đều làm việc bán thời gian, không có hợp đồng lao động, không đóng bảo hiểm xã hội nên không biết cách nào để lương nhân viên được tính là chi phí hợp lý. Ngay cả chi phí thuê mặt bằng, người chủ cũng không muốn xuất hóa đơn cho anh để trừ chi phí.

Đây cũng là quy định đang được nhiều hộ kinh doanh quan tâm, bởi cách tính thuế theo lợi nhuận (doanh thu trừ chi phí) trong nhiều trường hợp sẽ có lợi hơn so với việc tính theo doanh thu.

Tuy nhiên, việc chứng minh chi phí không đơn giản. Bên cạnh đó, những thông tin như “truy” tài sản của người nhà, người thân nếu hộ kinh doanh không đủ điều kiện nộp phạt hành chính, khiến cho nhiều người thêm hoang mang.

Chờ các quy định chính thức

Trong khi nhiều hộ kinh doanh vừa làm vừa lo, có không ít hộ đã chủ động chuyển đổi. “Trước sau cũng phải làm. Thời điểm 1/1/2026 cũng là lúc cao điểm buôn bán cuối năm, thôi thì khổ trước sướng sau, tôi ráng làm trước để còn tập trung buôn bán”, ông Thân, một hộ kinh doanh thực phẩm mới chuyển sang thuế kê khai ở TP.HCM, nói.

Ông cho biết, ban đầu cũng rất lo ngại, nhưng khi lên cơ quan thuế thì được cán bộ hướng dẫn nhiệt tình, nên ông đã làm được.

Cũng mang tâm lý lo lắng, anh Minh Sơn, một hộ kinh doanh ở TP.HCM, lên thuế cơ sở tại thành phố để hỏi thì được hướng dẫn ký cam kết là sẽ chuyển đổi lên kê khai từ 1/1/2025.

“Cán bộ thuế cũng nói là cứ an tâm làm ăn, đừng lo lắng gì. Khi hoàn thiện chính sách thì cơ quan thuế sẽ thông báo đến từng hộ kinh doanh để thực hiện. Nghe vậy tôi nhẹ cả người, tưởng đâu nếu không làm liền thì phải dẹp tiệm đến nơi”, anh Sơn nói.

Theo báo cáo của Thuế TP.HCM, 100% hộ kinh doanh khoán trên địa bàn đã được khảo sát, vận động chuyển đổi từ ngày 15/12, sớm hơn 15 ngày so với kế hoạch.

Cụ thể hơn 35.000 hộ khoán đã thực hiện chuyển sang kê khai, 666 hộ kinh doanh đã thực hiện chuyển lên doanh nghiệp. 98% hộ có tài khoản thuế điện tử, trong đó 92% sử dụng eTax Mobile; 22.646 hộ sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, đạt 86%, cao hơn mức bình quân cả nước.

Theo ông Đoàn Minh Dũng, Trưởng Thuế TP.HCM, đây là kết quả rất đáng khích lệ, bởi TP.HCM có tới gần 346.000 hộ kinh doanh, chiếm khoảng 13% tổng số hộ kinh doanh cả nước. Hiện một công chức thuế của TP.HCM đang quản lý hơn 700 hộ kinh doanh.

Mục tiêu của việc chuyển đổi không phải là tăng thu, mà là tạo không gian phát triển mới cho hộ kinh doanh lớn mạnh, chuyên nghiệp và tự tin hơn. Với tinh thần đó, Thuế TP.HCM sẽ luôn đồng hành, hỗ trợ và cải cách để thực hiện tốt mô hình quản lý thuế mới.

Hiện nay, nghị định về kê khai, tính, nộp thuế và sử dụng hóa đơn điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh đang được Bộ Tài chính dự thảo và lấy ý kiến.

Các chuyên gia về thuế cho biết, bên cạnh việc đăng ký chuyển sang kê khai, lập bảng kê hàng tồn, sử dụng hóa đơn điện tử… thì các hộ kinh doanh cũng cần bình tĩnh, chờ các quy định chính thức, không nên quá hoang mang ảnh hưởng đến công việc làm ăn kinh doanh.

Trong một chương trình mới đây, một hộ kinh doanh bày tỏ lo lắng liệu có bị truy thu thuế hay không, khi mà doanh thu khoán lâu nay chỉ vài trăm triệu đồng, nhưng khi kê khai thì doanh thu năm 2026 có thể lên tới vài tỷ đồng.

Ông Nguyễn Tiến Minh, Phó trưởng Thuế TP Hà Nội, cho rằng nên đặt việc tăng doanh thu này “vào bối cảnh hết sức đời thường”. Cụ thể, những năm trước có thể là kinh doanh chưa tốt, năm nay điều kiện kinh doanh tốt hơn, doanh thu tăng lên thì cơ quan thuế không có lý do gì truy thu, hộ kinh doanh có thể hoàn toàn yên tâm việc này.

Theo Ban Nghiệp vụ Thuế, Cục Thuế – Bộ Tài chính, tính đến tháng 11, tổng số hộ kinh doanh đang được quản lý là 4,1 triệu hộ, tăng gần 400.000 hộ (khoảng 10,6%) so với năm 2024.

Thực hiện chiến dịch 60 ngày cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi, đã có trên 2,5 triệu hộ kinh doanh tham gia khảo sát, đạt 112% mục tiêu ban đầu.

Đã có hơn 1 triệu hộ sử dụng e tax Mobile, đạt 88,9% tổng số hộ thuộc diện nộp thuế. Các tỉnh Nghệ An, Quảng Ninh, TP Hà Nội là 3 địa phương đạt tỷ lệ này cao nhất (từ 95-99%).