22:25 - 10/10/2018

Điện mặt trời đủ sức giải quyết sức ép về nhu cầu năng lượng cho Việt Nam?

Việt Nam đang hướng tới xây dựng cơ cấu năng lượng cân bằng thông qua phát triển năng lượng tái tạo, dù hiện nay đang sử dụng các nguồn tài nguyên truyền thống như than, thủy điện và khí để sản xuất điện.

Trong 15 năm trở lại đây, năng lượng mặt trời được xem là lĩnh vực phát triển nhanh, tốc độ trung bình 25%/năm. Thị trường điện mặt trời trên thế giới thể hiện 3 xu hướng chính, gồm: điện mặt trời áp mái cho nhà dân (Roof-top resident), điện mặt trời áp mái cho cơ sở sản xuất (Roof-top factory) và nhà máy điện năng lượng mặt trời (Solar Plant).

Cụ thể, để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia về lâu dài, chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030, tỷ lệ năng lượng tái tạo sẽ đạt khoảng 32,3% và tăng lên đạt khoảng 44% vào năm 2050.

Cường độ sử dụng năng lượng cao

Theo thống kê, Việt Nam là một trong những quốc gia có cường độ sử dụng năng lượng cao so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Trong đó, ngành công nghiệp chiếm tỷ trọng tiêu thụ năng lượng cao nhất, với mức khoảng 47,3% tổng năng lượng sử dụng cuối cùng.

Cụ thể, năm 2017, sản lượng điện truyền tải từ miền Bắc, miền Trung vào miền Nam đạt trên 21,6 tỷ kWh, tương đương 23% nhu cầu điện miền Nam (tăng tới 46% so với năm 2016). Công suất truyền tải lớn nhất trên hệ thống đường dây Trung – Nam trên 4.600 MW.

Với thực trạng hiện nay, các chuyên gia cho rằng, giải pháp đầu tiên là phải cơ cấu lại các nguồn trong từng khu vực phù hợp với nhu cầu phụ tải của khu vực hoặc phải có hệ thống truyền tải kết nối. Tuy nhiên, hệ thống đường dây truyền tải điện từ Bắc – Trung vào Nam đã cạn, nếu tăng công suất truyền tải sẽ không đảm bảo an toàn.

Ông Nguyễn Tấn Lộc – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Công nghiệp Kỹ thuật Điện Việt Nam đánh giá, ngành điện lực Việt Nam sau quá trình xây dựng và phát triển thì đến 2014 hệ thống điện Việt Nam đã có nguồn dự phòng. Mặc dù vậy, Việt Nam vẫn bị áp lực lớn về nguồn điện nên phát triển nguồn năng lượng mới như điện mặt trời tại các nhà máy điện tập trung, khu dân cư, áp mái… sẽ phát huy hiệu quả, giải quyết nhiều vấn đề liên quan đến điện năng.

Mục tiêu đến năm 2030, sản lượng năng lượng phải đáp ứng đủ nhu cầu điện cho hoạt động phát triển kinh tế – xã hội với mức tăng trưởng GDP bình quân khoảng 7%/năm. Tại Việt Nam, nguồn năng lượng này chủ yếu được khai thác mạnh từ các nhiên liệu không tái tạo được như than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên… nhưng hiện nay nguồn năng lượng này đang cạn kiệt, các nguồn thủy điện quy mô lớn và trung bình hầu như đã được khai thác hết. Đồng thời, việc lạm dụng những nguyên liệu trên cũng kéo theo những hình ảnh tiêu cực đến môi trường và cuộc sống.

Song song đó, trước các ảnh hưởng do biến đổi khí hậu đồng thời tại các quốc gia phát triển, trong đó có Việt Nam, cuộc tìm kiếm nguồn năng lượng mới thay thế cho năng lượng hóa thạch đã và đang diễn ra mạnh mẽ, các nguồn năng lượng tái tạo dần trở nên phổ biến, đang là xu hướng phát triển chung trên toàn cầu.

Tiềm năng điện mặt trời rất lớn

Vấn đề áp dụng năng lượng tái tạo nói chung, điện mặt trời nói riêng, trong sản xuất kinh doanh và sinh hoạt sẽ là khoảng đầu tư có lợi về mặt kinh tế, đảm bảo an ninh năng lượng, giảm thiểu tối đa ảnh hưởng xấu của hiệu ứng nhà kính và giảm ô nhiễm môi trường.

Năng lượng tái tạo cũng đang là xu hướng phát triển mới với những nguồn năng lượng xanh và bền vững như năng lượng mặt trời, gió, mưa, thủy triều, sóng và địa nhiệt. Để thúc đẩy định hướng trên, ngành năng lượng cần có những bước cải tiến mạnh mẽ về công nghệ và kỹ thuật, cập nhật thêm nhiều kiến thức chuyên ngành mới, cũng như các giải pháp đặc thù nhằm phát triển nguồn năng lượng xanh.

Ông Nguyễn Phước Đức – Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền Nam (EVN SPC) cho biết, hiện nay các nhà máy điện ở khu vực miền Nam không đáp ứng được nhu cầu phụ tải. Ngoài ra, dự báo từ năm 2021 – 2022 xảy ra tình trạng thiếu hụt khoảng 1,2 – 1,6 tỷ kWh/năm và còn có thể cao hơn trong trường hợp các dự án nhiệt điện than không đáp ứng tiến độ hoàn thành.

Việt Nam được đánh giá là nước có tiềm năng điện mặt trời rất lớn, tương đương với các nước trong khu vực có thị trường năng lượng mặt trời phát triển như Trung Quốc, Thái Lan, Philippines… Cụ thể, tổng số giờ nắng của Việt Nam khoảng 1.600 – 2.700 giờ/năm và bức xạ mặt trời bình quân hàng năm đạt khoảng 4 – 5 kWh/m2/ngày.

Theo quy hoạch phát triển điện lực Quốc gia giai đoạn 2011 – 2020, có xét đến năm 2030 (Quy hoạch điện VII) cũng xác định việc ưu tiên phát triển nguồn điện từ năng lượng mặt trời, sẽ nâng công suất đặt từ 6 – 7 MW năm 2017 lên khoảng 850 MW vào năm 2020 và khoảng 12.000 MW vào năm 2030, tương đương với 1,6% và 3,3% tổng công suất nguồn điện.

Để đạt được mục tiêu này, Chính phủ Việt Nam đã ban hành một số chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực năng lượng mặt trời. Trong đó, tháng 4/2017, Chính phủ ban hành Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg về phát triển điện mặt trời tại Việt Nam, trong đó quy định, giá mua điện là 9.35 UScent/kWh. Đến tháng 9/2017, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 16/2017/TT-BCT hướng dẫn chi tiết các quy định về phát triển dự án và Hợp đồng mua bán điện mẫu áp dụng cho các dự án điện mặt trời tại Việt Nam.

Nhìn lại sau một năm thực hiện Quyết định 11 và Thông tư 16 về phát triển điện mặt trời ở Việt Nam, đại diện Bộ Công Thương cho hay, đến nay các trang trại điện mặt trời đã có 100 dự án được bổ sung vào quy hoạch điện cấp tỉnh/quốc gia. Tổng công suất đăng ký là 4,7GW vào năm 2020; có 58 dự án đã được phê duyệt bởi Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo về thiết kế cơ sở; 9 dự án đã ký được Hợp đồng mua bán điện. Đối với các dự án điện mặt trời áp mái tính đến cuối tháng 7/2018, đã có 748 dự án với tổng công suất là 11,55 MWp.

Nhân Phương (theo TTXVN)