16:16 - 25/02/2026

Đi thi khởi nghiệp không nệ tuổi

Năm ngoái, lần đầu tiên ông Lê Văn Nam đến cuộc thi Khởi nghiệp xanh do BSA tổ chức, hừng hực khí thế cùng lớp trẻ, khi mà chỉ một năm nữa ông đã “lục thập nhĩ thuận”. Ông Nam là thành viên HĐQT HTX Dịch vụ Nông nghiệp Mỹ Long (nay thuộc xã Mỹ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp).

Nước cốt chanh mật ong cô đặc trưng bày tại cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2025. Ảnh: Ngọc Bích.

Dự án Sản xuất khép kín chanh không hạt Mỹ Long của ông Nam đạt giải khuyến khích Bảng B – Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2025 do BSA tổ chức và giải nhất cuộc thi Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo tỉnh Đồng Tháp năm 2025.

Dự án cũng như dự tính của ông là để tìm con đường mới cho bà con trong xóm. Bụng bảo dạ, cứ nói điều mình nghĩ, việc mình làm và nghe góp ý, biết đâu Ban giám khảo thấy mình làm thiệt, chỉ vẽ để về Mỹ Long hoàn thiện quy trình chuyển đổi – rủ chòm xóm cùng làm.

Thực ra, chanh không hạt (còn gọi là chanh Vonka) có nguồn gốc từ Nam Mỹ được trồng tại xã Mỹ Hiệp từ năm 2007, mọng nước, hương thơm và đặc biệt không bị đắng khi pha nước. Vòng đời trên 10 năm, trồng chanh không sử dụng phân hóa học, thuốc BVTV đã trở thành sinh kế bền vững của người dân xã Mỹ Hiệp khi chọn làm hàng xuất khẩu. Đại dịch COVID-19 bùng phát, đứt gãy chuỗi cung ứng, trái chanh tươi bơ vơ. Trong cái khó lại ló cách làm nước cốt chanh và mật ong cô đặc – bài thuốc dân gian lâu đời, có ích cho việc thải độc tố, giảm mỡ, làm sạch đường ruột, trị ho hiệu nghiệm… kết hợp giữa chanh với mật ong làm nước giải khát thông cổ, ổn cho đường hô hấp, lẽ nào không có người dùng?

Để có mật ong thiệt mới là vấn đề, mật ong rừng tràm tại vùng đệm Vườn quốc gia Tràm Chim được chọn làm nguyên liệu phối hợp. Ông Nam kể anh em HTX bàn hồi xưa ông bà gọi tràm là “Bách bì”, mùa bông tràm nở rộ, ong mật ở đây bán đi khắp các tỉnh. Tại sao mình không xài?

Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Tháp kết nối ông Nam và HTX với Trường Đại học Bách khoa TP.HCM để sản phẩm Nước cốt chanh mật ong cô đặc hoàn thiện – chứng minh bài thuốc dân gian thành sản phẩm bản địa hóa ứng dụng công nghệ chế biến mới – bước vào thị trường.

Sở KHCN tỉnh Đồng Tháp hỗ trợ kinh phí 50% (tổng chi phí 350 triệu), Trường Đại học Bách khoa TP.HCM chuyển giao công nghệ để chuẩn hóa chất lượng, ông Nam cùng các thành viên HTX liên kết đầu tư thêm 700 triệu làm nhà xưởng 160m² trên đất nhà – đạt chứng nhận như ISO, HACCP. Năm 2025, HTX có thêm chứng nhận Halal. Ông Nam khoe Vina T&T vừa lấy mẫu để chào hàng sang thị trường Trung Đông.

Áp dụng kiến thức kinh tế tuần hoàn để tận dụng tối đa giá trị trái chanh, ông Nam giải thích, chanh được lấy nước cốt, vỏ chanh chế biến thành mứt muối sấy dẻo, cuối cùng thì bã làm xà phòng tự nhiên từ dầu thực vật thay vì phôi hóa chất. Đối với bã vỏ chanh, HTX phối hợp với Công ty ABTECH sử dụng dịch đạm cá và vi sinh để ủ trong 9 tháng, tạo ra giá thể hữu cơ phục vụ ngược lại cho trồng trọt.

Năm 2025, tổng doanh thu của HTX gần 4 tỷ đồng. Trong đó doanh thu sản phẩm chế biến từ nước cốt chanh mật ong tràm “bách bì” hơn 1,3 tỷ đồng.

Ông Nam chăm sóc vườn chanh không hạt tại xã Mỹ Hiệp, tỉnh Đồng Tháp. Ảnh: TL.

Ông Nam đi thi, thực ra có tới 210 thành viên dõi theo ông. Ai nấy muốn thử xem có cách đánh giá nào khác hơn cách mà HTX bán chanh tươi đạt chuẩn sang thị trường Hà Lan (180 – 200 tấn/năm) và cách sử dụng chanh loại 2 và loại 3 (từ 35-40 tấn) để làm nước cốt có đi đúng hướng không. Vùng trồng 60 ha đang sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, đang nâng cấp để đạt chuẩn hữu cơ. Nếu được khích lệ HTX sẽ mở rộng thêm 100 ha nữa tại xã Mỹ Hiệp để đảm bảo nguyên liệu xuất khẩu trái tươi và chế biến.

Cuộc thi khá căng thẳng, lớp trẻ trình bày, trình chiếu, chiết tính hạch toán, mô tả mô hình sinh động. TS Phan Văn Minh, Nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu Công nghệ Sinh học Môi trường, Viện Nghiên cứu Sinh học và Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM – người ông Nam chú ý với những câu hỏi cực gắt, cách chứng minh cụ thể, không lòng vòng… cuối cùng thầy Minh góp ý HTX nên tận dụng vị ngọt tự nhiên của mật ong, bảo vệ giá trị tối đa của loại nguyên liệu trời cho này. Bà Trần Nguyễn An Ninh, cựu Giám đốc Marketing Oreo Đông Nam Á Mondelez góp ý và ông Nam cũng tự đối chiếu với nhãn mác chung quanh và hứa sẽ nâng cấp bao bì hiện đại hơn, định vị thương hiệu riêng thay vì cứ khoe “Chanh Cao Lãnh”. Còn ông Nguyễn Khắc Minh Trí, CEO MimosaTek khuyên HTX nên thay dầu ô liu bằng dầu thực vật khác khi làm xà phòng để tiết giảm chi phí và tập trung sản phẩm cốt lõi.

“Người lớn tuổi như tôi có thể không nhạy bén như lớp trẻ, nhưng nhận giải khuyến khích là món quà để tôi có thể bền bỉ thuyết phục thành viên HTX cùng hội cùng thuyền – tiến thêm những bước nữa, bước ngoặt theo hữu cơ và tuần hoàn”, ông Nam nói. Sắp tới, HTX Mỹ Long sẽ biến bột vỏ chanh muối lên men thành mứt. Tài nguyên bản địa bây giờ – đối với anh em ở HTX – là nhiều thứ để làm ra sản phẩm mới, nhưng vì lời khuyên HTX nên tập trung vào giá trị cốt lõi, sản phẩm khác biệt nên ông Nam sẽ không vội chào hàng mới mà sẽ từ từ… chào hàng mới.