18:17 - 03/12/2025

Đi cho đến cùng

Nghe doanh nhân Lê Bá Thông kể về một đôi vợ chồng trẻ tuổi đang chuẩn bị làm một bộ phim điện ảnh về một nhân vật lịch sử Việt Nam với kinh phí lên đến hàng trăm tỷ dự tính thực hiện trong hai năm khiến tôi rất tò mò.

Bộ sách “Bão táp triều Trần” chuẩn bị lên phim.

Bởi vì với tập tính nghề nghiệp, dù tôi tin tưởng vào thế hệ trẻ, nhưng vẫn có gì đó không chắc chắn lắm khi nhớ đến các bạn trẻ hiện nay không phải vượt khó nữa mà có một khái niệm mới dành cho thế hệ “ngậm thìa vàng” là “vượt sướng”.

Từ sách đến phim

Chúng tôi cùng đến tư gia của nhà văn Hoàng Quốc Hải như đã hẹn. Mới có hơn 2 giờ chiều, Hà Nội cuối tháng 10 đã có gió mùa đông bắc nên trời hơi âm u. Trò chuyện với nhà văn một lúc về hai bộ sách “gây bão” của ông cách đây 10 năm (và ông cũng được Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2017 nhờ 2 bộ sách này) là “Tám triều vua Lý” và “Bão táp triều Trần”. Phải nói là đọc tiểu thuyết lịch sử của ông rất cuốn hút như đang xem một bộ phim trong đầu vậy. Từ tình tiết cho đến mô tả, bút pháp nhuần nhuyễn, nhân vật uyển chuyển, câu chuyện sinh động được ông kể trong tâm thế thoải mái và thong dong mà ít ai biết được khi ông viết bộ “Bão táp triều Trần” ông đã chảy cả máu mắt suýt bị mù. Bàn tay viết trên giấy mỗi ngày cả vài chục trang khiến các ngón bị đơ phải đi bệnh viện nhiều lần. Cuối cùng thì như có tổ tiên “độ”, hai bộ tiểu thuyết về hai giai đoạn lịch sử giữ nước và xây dựng đất nước hào hùng nhất từ thế kỷ X đến thế kỷ XIII đã giúp cho bạn đọc có thể «nhìn thấy» được gần như toàn cảnh triều đình và nhân dân Việt Nam trong ba thế kỷ ấy, trải qua những cuộc chiến tranh vô cùng khốc liệt và đẫm máu nhưng vẫn cương quyết bảo vệ lãnh thổ và đã phải hy sinh như thế nào. Đặc biệt bộ sách «Bão táp triều Trần» kể về cuộc chiến ba lần chống quân Nguyên Mông, không chỉ là những trận Đông Bộ Đầu (1258), Trần Hàm Tử và trận Chương Dương (1258), trận Bạch Đằng (1288)… với những chiến thắng vang dội của quân ta mà còn là câu chuyện của sự hy sinh cao cả của hai công chúa nhà Trần: Công chúa An Tư và công chúa Huyền Trân.

Tôi sẽ nhắc lại huyền sử về hai công chúa này ở một bài viết khác, nhưng có thể nói nếu như Huyền Trân công chúa lấy vua Champa giúp cho nước Việt mở cõi thì công chúa An Tư đã hy sinh cuộc đời mình, tính mạng mình để đổi lấy độc lập, tự do cho Đại Việt. Đó là những “chiến công” thầm lặng mà vô cùng anh dũng của đàn bà nước Nam.

Từ câu chuyện này, chúng tôi nhắc đến đôi vợ chồng Ý Linh và Nhât Duy. Vừa lúc đó Ý Linh bước vào, khi cô ngồi xuống, tự dưng tôi thấy xúc động chỉ vì cô ấy có vẻ đẹp thanh thoát và thuần khiết một cách kỳ lạ. Tôi bỗng liên tưởng đến vẻ đẹp của công chúa An Tư đã được mô tả trong tiểu thuyết. Và trước đó, anh Thông cũng cho tôi biết Ý Linh vốn có họ với công chúa An Tư, nếu xét theo hệ phả, cô ấy cũng là một công chúa nhà Trần.

Tác giả hai bộ tiểu thuyết lịch sử đồ sộ được giải thưởng Nhà nước Hoàng Quốc Hải. Ảnh: Đỗ Kha.

Nhân duyên với lịch sử triều đại nhà Trần

Tuy nhiên, đấy không phải lý do chính mà Ý Linh và chồng cô, đạo diễn Nguyễn Nhật Duy quyết định bán nhà để đầu tư vào bộ phim lịch sử về đức Vua và cũng là sơ tổ thiền tông Trúc Lâm Trần Nhân Tông. “Điều quan trọng là chúng tôi nhận thấy mình có nhân duyên với lịch sử, mong muốn được làm phim về một trong những triều đại oanh liệt nhất của lịch sử Việt Nam với ba lần chiến thắng quân Nguyên Mông mạnh nhất thế giới lúc bấy giờ. Nhưng không dừng ở đó, sự nghiệp xây dựng và mở cõi của vua Trần Nhân Tông và cả hành trạng tu tập của Ngài cũng làm cho chúng tôi vô cùng ngưỡng mộ. Chúng tôi biết làm phim lịch sử không hề dễ, nhưng khi đọc bộ sách của bác Hoàng Hải, chúng tôi vô cùng mừng rỡ, bộ tiểu thuyết đã là kịch bản chi tiết, chỉ còn lại việc làm sao cho bộ phim được ra đời và dù thế nào, chúng tôi cũng sẽ làm với quyết tâm đến cùng. Như chúng tôi đã tâm niệm: Hãy đi đến tận cùng của dân tộc, ta sẽ chạm tới văn minh của nhân loại”, Ý Linh nói.

Nhà sản xuất, biên kịch Ý Linh. Ảnh : Vtv.vn

Ý Linh tốt nghiệp ngành Tâm Lý Học xã hội ở Ấn Độ năm 2011. Sau khi về Việt Nam, cô đã làm việc ở Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc, Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc tại VN. Sau đó cô vào làm biên tập viên cho kênh truyền hình An Viên và vào nhóm Phim tài liệu do đạo diễn Nhật Duy phụ trách. Hai năm sau Ý Linh tiếp tục đi học thạc sĩ ở Ý và sau khi bảo vệ thành công luận án, cô trở về tiếp tục cộng tác với nhóm của Nhật Duy lúc này đã sang làm việc tại VTV7 với vai trò nhà sản xuất, biên kịch cho bộ phim “Không lùi bước”. Bộ phim này được bình chọn phim hay nhất tại ABU Doc và hàng loạt phim tiếp theo của nhóm sản xuất từ năm 2016- 2020 liên tiếp đoạt giải. Anh Lê Bá Thông nói vui : “Đây là đôi vợ chồng ăn giải”.

Vợ chồng đạo diễn Nguyễn Nhật Duy – Ý Linh. Ảnh do nhân vật cung cấp.

Bài toán khó: có thể làm phim nghệ thuật ăn khách được không?

Ý Linh rất quyết tâm với bộ phim, cô nói rằng nếu bộ phim mà chăm chăm vào lợi nhuận thì cô không làm. Vợ chồng cô muốn làm bộ phim kết hợp cả nghệ thuật và thương mại. “Đó mới là thách thức chính của dự án này. Bởi lâu này nhiều người vẫn quan niệm đã làm phim thương mại thì khó mà có nghệ thuật, đã làm phim nghệ thuật thì đừng mong ăn khách. Bây giờ chúng tôi muốn thử sức với một bộ phim nghệ thuật nhưng có tính thương mại. Đó cũng là bài toán của các nhà đầu tư đặt ra cho chúng tôi”, cô nói.

Một bài toán vô cùng khó, ngay cả với Hollywood mới đây, bộ phim “One the Battle after Another” trình chiếu trong ba tuần, kinh phí đầu tư 150 triệu đô la, thêm khoảng 70 triệu đô cho truyền thông, tiếp thị và quảng cáo trên các kênh nhưng hiện mới thu về khoảng 200 triệu đô. Ma nhà sản xuất nói phải «lụm» 300 triệu đô mới đủ vốn. Đây cũng là bộ phim được chấm điểm cao nhất về nghệ thuật và được thực hiện với dàn diễn viên ăn khách nhất hiện nay, tuy nhiên, tính thương mại của bộ phim, cho đến giờ, vẫn phải dựa vào doanh thu bán vé.

Để thấy, chuyện làm phim của các nhà sản xuất và đạo diễn trẻ tuổi ở Việt Nam hiện nay không khác biệt mấy với thế giới, nhưng quyết tâm của các bạn mới thật đáng nể, như Y Linh và Nhật Duy, vẫn “tin vào hoa hồng”.

Ra về, tôi không nói câu hẹn gặp lại như thường lệ (có thể vì tôi biết chắc rằng nếu có duyên chúng tôi cũng sẽ “chạm” vào nhau thôi), chỉ chúc sức khỏe cho mẹ tròn con vuông (Ý Linh mang bầu lần thứ ba và sắp chào đón thành viên thứ tư, lần trước cô sinh đôi) và cho gia đình Ý Linh được an lành. Tôi nhớ mãi bức hình Ý Linh đưa cho tôi coi chụp cô con gái đầu của Ý Linh ngồi giữa hai đứa em trai nhỏ sinh đôi. Nó không chỉ là một hình ảnh thật ấn tượng về những đứa trẻ, mà nó còn gây cho tôi một cảm nhận về một thế hệ mới dần dần thành hình, không chỉ được sinh ra và lớn lên trong cái nôi của văn hóa, nghệ thuật, mà còn trong sự thuần khiết của những tâm hồn yêu quê hương đất nước sáng trong.