09:23 - 15/08/2019

Để làm ăn chính ngạch với thị trường Trung Quốc

Tại hội thảo “Đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch nông – thuỷ sản sang thị trường Trung Quốc” tổ chức tại Đồng Tháp tuần qua, nhiều nhà kinh doanh nông sản và nông dân đều bày tỏ lo ngại tình hình nông sản bán chậm hẳn lại, vì nhiều lý do.

Nông sản của Đồng Tháp từ lâu vẫn được thị trường Trung Quốc ưa chuộng vì đa dạng và an toàn.

Có lý do gián tiếp, như giá hàng của Việt Nam bị đẩy lên cao do giá đồng NDT thấp xuống; nhưng cũng có lý do trực tiếp là phía Trung Quốc càng muốn nâng cao rào cản kỹ thuật, để hạn chế nhập khẩu, hòng củng cố và tăng xuất khẩu (đang bị khó khăn vì Hoa Kỳ tăng thuế).

Hiện nay, nông sản Việt đang gặp khó khi vẫn theo nếp cũ, xuất tiểu ngạch vì các cửa khẩu đường bộ đều thắt chặt việc buôn bán biên mậu với Việt Nam, theo chính sách mà Trung Quốc đã thông báo cho ta từ giữa năm 2018. Không thể đồng loạt chuyển qua xuất chính ngạch, nên có thể nói hiện nay, nông dân đang loay hoay, tìm thị trường khác, tìm cách bán nội địa hay tiếp tục tìm thương lái Trung Quốc bán trong thế bị động.

Trình bày tại hội thảo, một doanh nhân có 20 năm kinh nghiệm làm ăn với Trung Quốc nhấn mạnh: thâm nhập thị trường Trung Quốc, ngoài khác biệt về văn hoá, về quan niệm thương hiệu, còn có nhiều vấn đề về nhu cầu hiểu tình hình và nắm thông tin thị trường, cũng như hiểu về pháp lý và thủ tục của Trung Quốc. Đây là vấn đề cần được phân tích và nghiên cứu kỹ, vì liên hệ trực tiếp đến chiến lược bán hàng, quản lý việc kinh doanh tại thị trường này.

Hai vấn đề cũng rất quan trọng chắc chắn sẽ làm đau đầu nông dân và thương nhân Việt, khi làm ăn chính ngạch với thị trường Trung Quốc là: truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các quy định kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm xuất khẩu.

Ông Nguyễn Quang Hiếu, trưởng phòng quốc tế cục Bảo vệ thực vật, cho biết: hồ sơ mở cửa thị trường cho sản phẩm bắt đầu đăng ký xuất chính ngạch khá chi tiết và phức tạp. Riêng thông tin về sản phẩm đã có năm mục, mà quan trọng nhất là địa chí đóng gói, quy trình đóng gói và xử lý sau thu hoạch. Bên cạnh đó là thông tin về dịch hại và quy trình quản lý.Còn thông tin về truy xuất nguồn gốc thì phải khai chi tiết tên nhà vườn, số đăng ký (mã hồ sơ mà cơ quan kiểm dịch cấp khi làm thủ tục xuất khẩu), tên xưởng đóng gói hoặc số đăng ký.

Giao dịch với các cơ quan làm thủ tục cho hàng nhập khẩu chính ngạch, thì thủ tục của Trung Quốc cũng rất khác các quốc gia khác. Khi hàng của thương nhân hay doanh nghiệp Việt, đặc biệt là mặt hàng gạo không đạt yêu cầu nhập khẩu, thay vì thông báo cho chủ hàng xử lý, thì cơ quan chức năng Trung Quốc chỉ thông báo cho phía nhập hàng (Trung Quốc) biết là hàng không đủ điều kiện nhập. Thương nhân Việt Nam không biết gì để khắc phục, có khi đến hàng chục lần trục trặc sau đó, sau một quá trình dò dẫm tìm hiểu rất dài mới biết lý do, mà có khi cũng không phải khó khắc phục, ví dụ, số bông cỏ (dị vật) trong gạo quá mức cho phép!

Trong tình hình này, thật đáng lo ngại nếu các địa phương và cả bộ Nông nghiệp không lập ra các nhóm công tác tập trung, giúp nông dân hiểu và đáp ứng thủ tục phía Trung Quốc. Có nông dân yêu cầu: Vinamit đứng ra bao tiêu sản phẩm của họ, để họ an tâm chỉ lo sản xuất. Ông chủ Vinamit phân tích độ phức tạp của yêu cầu này, mà thực tế đã nhiều lần chứng minh là phải rất tuỳ theo biến chuyển của thị trường.

Điều căn cơ nhất vẫn là: nông dân cần hiểu rõ và thực hành việc sản xuất đảm bảo an toàn, chỉ sử dụng các loại vật tư nông nghiệp trong danh mục được phép, tuân thủ các quy định về truy xuất nguồn gốc…

Việc đa dạng hoá thị trường là điều cần thiết, song cũng không dễ, bởi mỗi thị trường có những yêu cầu khác nhau.

Đa dạng hoá thị trường, mở cửa được thêm nhiều thị trường mới, thay vì chỉ xuất sang Trung Quốc; thì trên thực tế, nhiều loại nông sản của chúng ta đã làm được rồi. Như quả thanh long trước kia chỉ xuất sang Trung Quốc, xuất một lượng cực kỳ lớn, nhưng đến bây giờ thì loại trái cây này có thể xuất sang Úc, Mỹ…

Tuy nhiên, muốn đa dạng hoá thị trường xuất khẩu thì chúng ta cần phải từ bỏ cách làm ăn manh mún nhỏ lẻ, phải đảm bảo an toàn cho sản phẩm, phải ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Đặc biệt, phải tìm hiểu và theo sát từng thị trường để sản xuất đáp ứng đúng theo các yêu cầu về tiêu chuẩn, điều kiện thâm nhập.

Kim Hạnh (theo TGHN)