15:23 - 24/09/2025

Đầu tư vào ĐBSCL: Doanh nghiệp ngoại ‘ngại hạ tầng’, doanh nghiệp nội ‘lo thủ tục’

Hạ tầng giao thông là một trong những điểm nghẽn thu hút đầu tư vào ĐBSCL.

Tại hội thảo “Đồng bằng sông Cửu Long – Khởi nguồn mới của tăng trưởng đột phá” do Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) TP.HCM phối hợp với Công ty Cổ phần VSIP Cần Thơ tổ chức ngày 23/9/2025 tại TP Cần Thơ, ông Phạm Ngọc Thạch, Phó trưởng ban Pháp chế VCCI, cho biết Liên đoàn đã thực hiện nhiều cuộc khảo sát và điều tra doanh nghiệp trong nhiều năm qua để nắm bắt những vướng mắc mà DN gặp phải.

Có điểm đáng chú ý: dù cả doanh nghiệp tư nhân trong nước và nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đều đối mặt với những khó khăn tương tự nhưng thứ tự ưu tiên các thách thức của họ lại hoàn toàn khác nhau.

Từ đó, ông Thạch đã phân tích sự khác biệt giữa hai nhóm nhà đầu tư: Đầu tư tư nhân trong nước vẫn là động lực chính của vùng, với tổng số vốn đạt 153.000 tỷ đồng vào năm 2023, chiếm khoảng 61% tổng đầu tư toàn xã hội. Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này lại đang gặp phải hai nút thắt lớn nhất theo thứ tự ưu tiên, gồm: thứ nhất thủ tục hành chính. Đây là vấn đề hàng đầu được nhiều doanh nghiệp trong nước phản ánh. Các thủ tục phức tạp, rườm rà gây tốn kém thời gian và chi phí, làm giảm hiệu quả kinh doanh.

Thứ hai, chất lượng lao động thấp khiến các doanh nghiệp phải dành nhiều chi phí và thời gian để tuyển dụng và đào tạo lại .

Ngược lại, với Doanh nghiệp FDI, ba điểm nghẽn lớn nhất theo thứ tự mà các nhà đầu tư nước ngoài tại ĐBSCL đang gặp phải, gồm thứ nhất, chất lượng cơ sở hạ tầng: Đây là trở ngại lớn nhất được các doanh nghiệp FDI phản ánh. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực cải thiện trong thời gian gần đây, hệ thống hạ tầng giao thông của vùng vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng của các nhà đầu tư, đặc biệt là với những dự án quy mô lớn.

Thứ hai, chất lượng nguồn nhân lực. Tương tự như doanh nghiệp trong nước, các nhà đầu tư FDI cũng rất quan tâm đến chất lượng lao động của vùng. Tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp gây khó khăn cho việc tuyển dụng và yêu cầu đào tạo lại, làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.

Thứ ba, thủ tục hành chính. Vấn đề mà các nhà đầu tư nước ngoài phải đối mặt thường liên quan đến các thủ tục về đất đai, thuế…

Ông Thạch nhấn mạnh rằng dù đã có nhiều nỗ lực cải cách từ trung ương, các cơ quan chức năng ở địa phương cần đồng thời nắm bắt và phản ánh kịp thời, thậm chí có những sáng kiến để giải quyết sớm các vướng mắc, từ đó nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

“Sự khác biệt trong thứ tự ưu tiên các điểm nghẽn cho thấy rằng để thu hút hiệu quả cả đầu tư tư nhân trong nước và FDI, chính quyền địa phương cần có những chiến lược riêng biệt nhưng đồng bộ”, ông Thạch nói.

Việc cải thiện hạ tầng sẽ trực tiếp tác động mạnh mẽ đến các nhà đầu tư nước ngoài, trong khi việc đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong nước. Ngoài ra, các địa phương cần sớm hoàn thiện và công bố các quy hoạch mới, đặc biệt sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, để cung cấp thông tin rõ ràng cho các nhà đầu tư. Cuối cùng, cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thu hút chuyên gia giỏi về làm việc tại khu vực, nhằm đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.

Bối cảnh FDI toàn cầu năm 2024 chứng kiến sự sụt giảm 11% so với năm 2023, với các nước phát triển giảm mạnh tới 22%. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn là một điểm đến hấp dẫn nhờ sự ổn định chính trị và chi phí sản xuất cạnh tranh. Bằng chứng là Việt Nam thu hút được trên 26 tỷ USD vốn FDI đăng ký trong 8 tháng đầu năm 2025, tăng 27,3% so với cùng kỳ năm trước, với vốn thực hiện đạt 15,4 tỷ USD – mức cao nhất trong 5 năm qua.

Tuy nhiên, ông Thạch dẫn chứng, mặc dù có tiềm năng lớn về quy mô dân số và diện tích, khu vực ĐBSCL mới chỉ thu hút được khoảng 2.100 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khiêm tốn là 36-37 tỷ USD, do thiếu hạ tầng KCN trọng điểm.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, sau khi sáp nhập với Hậu Giang và Sóc Trăng, TP cần Thơ mới trở thành một siêu đô thị ở ĐBSCL, có diện tích 6.360 km² và dân số hơn 4,2 triệu người. Cần Thơ đang định hướng phát triển công nghiệp xanh, hiện đại và bền vững, cùng với việc đẩy mạnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Một trong những điểm nhấn quan trọng cho sự phát triển này là Khu công nghiệp VSIP Cần Thơ – khu VSIP đầu tiên tại ĐBSCL, được quy hoạch theo mô hình xanh, thông minh và đạt chuẩn quốc tế.

Dự án VSIP Cần Thơ có quy mô 900 ha, với giai đoạn 1 là gần 300 ha và tổng vốn đầu tư 152 triệu USD. Ông Leaw Wee Ming, Tổng Giám đốc VSIP Cần Thơ cho biết, ngay từ khi khởi động, dự án đã thu hút được sự tin tưởng của các nhà đầu tư toàn cầu. VSIP Cần Thơ sẽ kịp bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư thứ cấp vào quý 4 năm nay. Hiện đang có nhiều doanh nghiệp từ Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore… muốn đăng ký hoạt động tại đây. Có 4 doanh nghiệp chờ mặt bằng để xây dựng nhà xưởng, điển hình là tập đoàn Bestway đã chọn VSIP Cần Thơ làm trụ sở chính tại Việt Nam với khoản đầu tư gần 200 triệu USD.