09:43 - 20/06/2018

Chăn nuôi cần người hay công nghệ?

Giữa tuần trước, tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội thảo luận luật Chăn nuôi, trong đó, nội dung môi trường được đem ra mổ xẻ, do tình trạng ô nhiễm nguồn nước thải từ hàng trăm ngàn trang trại đã đến mức báo động.

Theo số liệu từ bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn (NN-PTNT), cách đây 20 năm, cả nước có 15 triệu hộ chăn nuôi, nay chỉ còn hơn 3 triệu hộ, nhưng không vì thế mà vấn đề môi trường được kiểm soát. Ngược lại, do đầu tư chưa đạt hệ thống xử lý nước thải, khá nhiều trang trại vẫn xả thẳng nguồn nước thải ra môi trường.

Trả lời trước Quốc hội, bộ trưởng bộ NN-PTNT Nguyễn Xuân Cường đưa ra giải pháp tiếp tục thắt chặt hơn nữa các điều kiện trong chăn nuôi, đồng thời, trong năm năm tới, sẽ cố gắng giảm tỷ lệ hộ nông dân tham gia chăn nuôi xuống còn khoảng 1 triệu. “Chúng ta mong muốn rằng càng ít người, càng nhanh không nuôi lợn nữa càng tốt, đấy là chủ đích của việc bảo vệ môi trường.Và quy định này cũng phù hợp với chủ trương tái cơ cấu kinh tế hiện nay”, ông Cường nói.

Tái cơ cấu ngành chăn nuôi là cần thiết, cấp bách. Tái cơ cấu theo hướng tăng quy mô, sản lượng số trại nuôi công nghiệp, áp dụng công nghệ giống, kỹ thuật, quản lý hiện đại nhằm hạ giá thành, mới có thể cạnh tranh. Ở các nước có ngành chăn nuôi tiên tiến như Mỹ, hiện giá thành chăn nuôi heo còn khoảng 23.000 đồng/kg, châu Âu khoảng 22.000 – 24.000 đồng, ngay Thái Lan cũng cỡ 27.000 đồng… Việt Nam vẫn còn 31.000 – 35.000 đồng. Ngoài các giải pháp về công nghệ, chăn nuôi ở các nước nói trên, theo bộ Nông nghiệp, đã giảm tỷ lệ các trang trại quy mô nhỏ từ khá lâu. TS Kiều Minh Lực, chuyên gia về công nghệ giống heo, cũng cho rằng chỉ có chăn nuôi quy mô lớn mới có thể áp dụng công nghệ hiệu quả.

Năm 2014, có dịp thăm các trang trại heo ở Đan Mạch. Quy mô một trại ở đây trung bình 2.500 nái (tương đương 10.000 heo thương phẩm), nhưng chỉ có ba kỹ sư quản lý. Ông Nguyễn Thanh Phong, chủ trại heo ở Khánh Hoà (đi cùng) nói trại heo của ông có 1.500 nái, nhưng gần 100 công nhân. Sự khác biệt không chỉ là số lượng công nhân, trại heo ở Đan Mạch sử dụng công nghệ cho ăn tự động (nhiều trại chăn nuôi lớn ở Việt Nam cũng đã áp dụng công nghệ này), tỷ lệ dinh dưỡng thức ăn được tính toán, cân đong đo đếm hoàn toàn dựa trên các thông số cập nhật trên phần mềm máy tính. Chủ trại hoặc các kỹ sư rất ít khi “ăn ngủ” cùng con heo như ở Việt Nam. Một ngày, họ chỉ thăm trại tối đa một lần, phân và nước thải cũng được lấy tự động từ trại ra hệ thống xử lý.

Bên cạnh giải pháp công nghệ, ngành chăn nuôi heo ở các nước phát triển cũng đang áp dụng cách quản lý đăng ký sản lượng khá hiệu quả. Đan Mạch cũng có hiệp hội những người chăn nuôi heo, quy tụ các chủ trại, nhà máy thức ăn, nhà máy giết mổ, các công ty kinh doanh thịt như ở Việt Nam. Nhưng họ quản lý được sản lượng đầu heo, chứ không nuôi vô tội vạ. Ngay như Thái Lan, trên cơ sở tính toán nhu cầu thị trường của bộ Nông nghiệp Thái đưa ra, các chủ trại phải đăng ký sản lượng đầu heo nuôi trong năm, chứ không phải muốn nuôi bao nhiêu cũng được. Đại diện một doanh nghiệp chăn nuôi Thái Lan tại Việt Nam cho biết, ở Thái Lan, các chủ trại đều ký liên kết bao tiêu với hệ thống nhà máy giết mổ, nếu chủ trại heo nào tự động tăng đàn mà không thông báo, sẽ bị nhà nước phạt tiền môi trường. Ngoài ra, các nhà máy giết mổ cũng không chịu trách nhiệm số heo tăng thêm này.

Hiện nay, Thái Lan đang áp dụng cách quản lý sản lượng với con heo, con gà khá hiệu quả. Họ chia sản lượng làm ba loại: nhóm A được tiêu thụ nội địa; nhóm B được phép xuất chính ngạch; và ai sản xuất vượt số lượng sẽ quy về nhóm C, chỉ được xuất tiểu ngạch và chính phủ không chịu trách nhiệm.

Bảo Anh (theo TGTT)