10:15 - 04/05/2022

Cần Thơ – ‘dấu nhấn’ trong hợp tác Mỹ – Việt 25 năm tới

Tân đại sứ Mỹ Marc Knapper hôm 7/4 cùng những nhà nghiên cứu sinh thái và môi trường Việt Nam đi thuyền trên sông Hậu để tìm hiểu các ảnh hưởng của biến đổi khí hậu với môi trường, cộng đồng, y tế công cộng và kinh tế.

Đại sứ Marc Knapper (áo xanh) cùng các chuyên viên sinh thái môi trường đi thuyền trên sông Hậu. Ảnh: Tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP.HCM.

Hôm sau, ông Knapper dự buổi lễ khai trương hệ thống làm sạch sông ngòi “The Interceptor 003”, trong chương trình phối hợp giữa Mỹ và Hà Lan nhằm giải quyết các thách thức mà khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang gặp phải.

“Sự phát triển nào cũng có những thách thức, đặc biệt là thách thức do biến đổi khí hậu và thách thức do con người gây ra. Đó là vì sao Mỹ cam kết hỗ trợ Việt Nam đạt được những mục tiêu về giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính, sử dụng năng lượng tái tạo nhiều hơn”, đại sứ Knapper nói.

Viện Rồng

Chuyến đi của ông Knapper diễn ra trong bối cảnh mùa mưa sớm hơn thường lệ ở đồng bằng, nhưng người dân vẫn còn lo lắng về hạn, mặn và dòng nước kém phù sa. ĐBSCL giờ có điều kiện nghiên cứu, nhìn ra các thách thức của chính mình. Một phần nhờ vào Viện nghiên cứu biến đổi khí hậu ra đời năm 2009 từ sáng kiến của Mỹ. Mọi người gọi đó Viện Rồng (Dragon Institute).

Trong chuyến thăm của Phó tổng thống Kamala Harris năm 2021, ngân khoản hỗ trợ ĐBSCL tăng cường khả năng chống chịu trước các thách thức của biến đổi khí hậu trị giá 2,9 triệu USD đã được thống nhất. Cơ quan phát triển quốc tế Mỹ (USAID) sẽ triển khai cùng các đối tác.

Tại Việt Nam, USAID đã tài trợ nhiều chương trình về quản lý rừng, đa dạng sinh học và bảo tồn khắp đất nước, để giúp Việt Nam giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với các ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Mới đây, thông qua chương trình Thách thức đổi mới sáng tạo (ICF), dự án an ninh năng lượng đô thị Việt Nam do USAID tài trợ đã phát động vòng 3 của chương trình Thách thức đổi mới sáng tạo “Người kiến tạo năng lượng tương lai”. Các tổ chức tham gia sẽ có cơ hội nhận tài trợ lên đến 100.000 USD mỗi đề án để thí điểm/trình diễn giải pháp, tiến đến nhân rộng hoặc ứng dụng thương mại.

“Tương lai của Việt Nam và mối quan hệ Việt – Mỹ không chỉ được định hình bởi các thành phố lớn. Những nơi như Cần Thơ sẽ đóng vai trò quan trọng đối với quan hệ hợp tác giữa hai nước chúng ta trong 25 năm tới”, đại sứ Marc Knapper nói.

Đại sứ Knapper đã làm việc với ban giám hiệu và gặp gỡ sinh viên Đại học Cần Thơ để tái khẳng định cam kết của Mỹ với một mối quan hệ đối tác tập trung vào giáo dục thông qua giao lưu nhân dân, và tiếp nối hợp tác trong lĩnh vực môi trường bền vững. Đại học Cần Thơ có một không gian “Điểm hẹn Hoa Kỳ”, ông kêu gọi các sinh viên hành động để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và khôi phục hệ sinh thái.

Mỗi ngày tại TP Cần Thơ có khoảng 650 tấn rác thải gồm chai nhựa, túi nylon được Interceptor 003 thu gom. Ảnh: Hải Âu.

Hướng đến tương lai

Trở lại Cần Thơ sau 16 năm, tân đại sứ Mỹ Marc Knapper cảm nhận những sợi dây gắn bó.Ông có thể hiểu tiếng Việt và lịch sử không thể nào quên của một gia đình bốn thế hệ cảm nhận được hỉ nộ ái ố khi sống ở Việt Nam. “Bà tôi từng sống ở Sài Gòn vào những năm 1960”, đại sứ Knapper chia sẻ với báo giới. Ông cũng nói thêm rằng cha ông từng là cựu binh trong chiến tranh Việt Nam và hiện vợ con ông đang sống ở Việt Nam.

Năm 2004, gia đình đưa ông Rogue Knapper – cựu chiến binh từng tham chiến ở Việt nam – lần đầu tiên trở lại Việt Nam. Sau đó, ông đã quay lại ba lần, có cơ hội gặp gỡ một số cựu chiến binh Việt Nam.Những cuộc chuyện trò giữa những người ở hai bên chiến tuyến diễn ra thật bình thường.Mọi người cũng nói rằng cha của bà Marie Damour – Tổng lãnh sự Mỹ tại TP.HCM – cũng từng là cựu binh tại Việt Nam.

Những cựu binh Mỹ hay con cháu họ khi quay lại “chiến trường xưa” đều mang lại những ý tưởng, những đóng góp mới. Phải có hiểu biết và từ tình cảm, họ mới dành thời gian cho những chuyến đi về đồng bằng, nhiều người dân ở châu thổ nói như vậy.

Cựu ngoại trưởng John Kerry – đặc phái viên về biến đổi khí hậu của Tổng thống Joe Biden – cũng từng là sĩ quan trên tàu tuần tra ở Việt Nam (1968 -1969). Ông gia nhập lực lượng phản chiến sau khi trở về Mỹ. Hoặc như câu chuyện người cựu binh trở thành nhà nghiên cứu về lúa.

Trong chiến tranh Việt Nam, trung úy Thomas Hargrove là sĩ quan cố vấn bên cạnh chương trình bình định tại Chương Thiện (nay là tỉnh Hậu Giang). Sau khi giải ngũ, Thomas đã theo học hai văn bằng khoa học nông nghiệp và báo chí tại Đại học Texas A&M và làm việc tại Viện nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI) tại Philippines. Ám ảnh về những chết chóc và đổ nát, Thomas đã quay lại chiến trường xưa. Nhưng lần này đó là tiến sĩ Thomas Hargrove mang theo giống lúa IR 50404 để giúp người trồng lúa ở Hậu Giang và ĐBSCL tăng sản lượng lúa gạo 25%. “Chính ông đã tạo giai thoại về giống lúa thần kỳ 50404 trong giai đoạn khó cân đối lương thực ở Việt Nam”, GSTS Võ Tòng Xuân kể lại.