16:01 - 03/12/2019

Các tỷ phú Trung Quốc đau đầu với ô tô điện

Những tỷ phú giàu nhất Trung Quốc đã đổ hàng tỷ đô la vào các công ty sản xuất ô tô điện đang phải đau đầu khi doanh số bán xe chậm lại trong khi chính phủ giảm trợ cấp cho ngành công nghiệp non trẻ này.

Hui Ka Yan (trái) Pony Ma (giữa) và Jack Ma. Ảnh: Bloomberg.

Các công ty hàng đầu của Jack Ma, Pony Ma, Hui Ka Yan và Robin Li đang phải đối mặt với thực tế là lợi nhuận ngày càng tụt dốc khi đặt cược vào xe điện. 18 tỷ đô la đổ vào các startup EV đã thổi phồng một bong bóng xe điện ở Trung Quốc, và giờ đây dường như nguy cơ đã xuất hiện.

Thị trường xe hơi Trung Quốc đang trải qua sự sụt giảm doanh số kéo dài, khiến các nhà sản xuất EV giảm triển vọng thu nhập. Với việc chính phủ Trung Quốc đang cân nhắc cắt giảm thêm các khoản trợ cấp người mua xe để buộc các nhà sản xuất ô tô phải tự mình cạnh tranh, một sự rung chuyển đang xuất hiện, Rachel Miu, nhà phân tích của DBS Group Holdings Ltd nói. “Đối với những tay chơi non trẻ trong ngành EV, đó là con dốc cao”, bà nói.

Jack Ma đã từ chức chủ tịch Tập đoàn Alibaba vào tháng 9 sau khi tích lũy khối tài sản trị giá 40 tỷ USD, nhưng người giàu nhất Trung Quốc vẫn giữ ghế hội đồng quản trị – và vẫn có ảnh hưởng lớn. Alibaba đã tham gia một số vòng tài trợ cho Xpeng Motors, trong đó có vòng gọi vốn năm 2018 huy động được 2,2 tỷ nhân dân tệ (tương đương 313 triệu đô la) cho nhà sản xuất ô tô do cựu giám đốc điều hành của Alibaba, He Xiaopeng, đồng sáng lập.

Xpeng đã ra mắt chiếc xe đầu tiên của mình, chiếc SUV G3 năm chỗ, vào năm ngoái và đã bán được 11.940 xe trong năm nay, theo dữ liệu của Bloomberg. Công ty, được thành lập vào năm 2014, đang có kế hoạch nâng cao năng lực sản xuất, một nhà máy được xây dựng với Haima Cars Co. có thể sản xuất 150.000 EV mỗi năm.

Tuy nhiên, công ty cũng gặp không ít rắc rối. Một số kỹ sư của Xpeng bị buộc tội ăn cắp từ công ty cũ của Mỹ. Hồi tháng 3, Tesla đã kiện một cựu kỹ sư, cho rằng anh ta đã tải lên các tệp, thư mục và bản sao của mã nguồn tài khoản lưu trữ đám mây cá nhân của mình trước khi rời công ty. Ngoài ra, một cựu kỹ sư của Apple Inc. đã bị truy tố vào năm ngoái vì cáo buộc ăn cắp bí mật xe tự lái trước khi nhận việc ở Xpeng.

Xpeng phủ nhận mọi cáo buộc. “Chúng tôi rất kiên định theo đuổi R&D của riêng mình”, chủ tịch Xpeng, Brian Gu nói. “Bản quyền là rất quan trọng đối với chúng tôi.”

Alibaba có trụ sở tại Hàng Châu, cổ đông lớn thứ hai tại Xpeng, đã không trả lời các câu hỏi cụ thể về nhà sản xuất ô tô.

Xiaomi Corp, công ty điện tử tiêu dùng, đã tham gia vào một vòng gây quỹ trị giá 400 triệu USD khác, nhà sản xuất ô tô cho biết ngày 13-11.

Tencent Holdings Ltd. của Pony Ma dẫn đầu vòng đầu tư 1 tỷ USD vào NIO Inc. vào năm 2017. Với hơn 26.000 xe được bán, NIO là một trong số ít các công ty khởi nghiệp Trung Quốc có nhiều mẫu xe nhất.

Nhưng NIO – còn được gọi là “Tesla của Trung Quốc”, cũng đang đối mặt khó khăn vì tổng doanh thu sụt giảm và những khoản tiền khổng lồ đổ vào tiếp thị và bất động sản. NIO đã tài trợ cho một buổi hòa nhạc Bruno Mars và mở các câu lạc bộ sang trọng có phòng trưng bày, quán cà phê và không gian biểu diễn. Tính đến tháng 8, công ty đã mở 19 NIO House chỉ trong hơn 22 tháng và chi phí mặt bằng tương đương với 6,3% doanh thu trong 12 tháng.

“NIO chọn chế độ bán hàng trực tiếp và rất chú trọng đến trải nghiệm người dùng”, công ty cho biết. Công ty không có kế hoạch đóng cửa câu lạc bộ hiện có, nhưng cũng không mở thêm mới.

NIO đã mất 2,8 tỷ đô la trong 12 tháng và cổ phiếu của hãng cũng đã sụt giảm trong năm nay. Công ty có trụ sở tại Thượng Hải đã phải cắt giảm khoảng 20% lực lượng lao động của mình cho đến tháng 9, khi Tencent bơm thêm 100 triệu đô la.

“Doanh số bán hàng của chúng tôi đã chịu nhiều áp lực khi các khoản trợ cấp bị cắt giảm,” CEO NIO William Li nói. “Chúng ta đã đi đến kỷ nguyên mới, chỉ có thể giành khách hàng với các sản phẩm và dịch vụ chất lượng.”

NIO EP9 bên trong phòng trưng bày NIO House ở Thượng Hải. Ảnh: Bloomberg.

Một tay chơi khác trong ngành EV, nhà phát triển bất động sản China Evergrande Group, đã tuyên bố muốn trở thành nhà sản xuất lớn nhất thế giới trong vòng ba đến năm năm. Điều đó có nghĩa là họ sẽ vượt qua Tesla, công ty vừa mở một nhà máy ở Thượng Hải. Từ tháng 9-2018 đến tháng 6-2019, Evergrande đã đầu tư hơn 3,8 tỷ đô la vào các công ty liên quan đến EV, theo Bloomberg Intelligence, và sẽ bắt đầu sản xuất thương hiệu Hengchi vào năm tới.

Evergrande, muốn mở 10 cơ sở sản xuất, có kế hoạch chi 45 tỷ nhân dân tệ cho các phương tiện năng lượng mới trong giai đoạn 2019 đến 2021. Vào ngày 10/11, hãng tuyên bố sẽ chi gần 3 tỷ đô la để tăng tỷ lệ sở hữu tại National Electric Vehicle Sweeden AB lên 82% từ mức 68%.

Chủ tịch và người sáng lập Evergrande, tỷ phú Hui Ka Yan, thừa nhận có rất nhiều sự chồng chéo giữa kinh doanh bất động sản và tham vọng EV.

“Chúng tôi không có bất kỳ thứ gì: tài năng, công nghệ, kinh nghiệm, hay cơ sở sản xuất trong việc sản xuất xe hơi,” Hui nói. “Vậy làm thế nào chúng tôi có thể cạnh tranh với các sản xuất ô tô có tuổi đời hàng thế kỷ trên thế giới?”

Câu trả lời của Hui: bằng cách mở ví của Evergrande.

“Bất cứ công nghệ và công ty cốt lõi nào chúng tôi có thể mua, chúng tôi sẽ mua”, ông nói.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, cuộc chơi EV không hề đơn giản. Ví của Evergrande hay sức mạnh khổng lồ của Alibaba, Tencent không phải là câu trả lời cho tất cả, nhất là trong cuộc chơi EV.

Duy Khiêm (theo TGHN/Bloomberg)