13:53 - 28/07/2026

Các startup đại học Nhật Bản phát triển cánh tay robot AI

Cánh tay robot của Real Touch có thể khéo léo cầm nắm mà không làm vỡ nát sushi hoặc fillet cá. Ảnh: Anna Sato

Từ sushi đến bánh kem, cánh tay robot của các startup đại học Nhật Bản khéo léo bắt chước các cử động của con người, xử lý những loại thực phẩm dễ vỡ nát. Các startup tách ra từ trường đại học hay viện nghiên cứu (spin-off) đang nỗ lực thương mại hóa trí AI vật lý (physical AI), thu hút sự chú ý của các công ty lớn của Nhật Bản trong bối cảnh dân số lão hóa, thiếu hụt lao động trầm trọng hơn.

Công nghệ mô phỏng chuyển động của con người

Tháng 8 năm ngoái, Real Touch, startup tách ra từ Đại học Hokkaido, đã đưa cánh tay robot do họ chế tạo đến Rinsho. Cánh tay robot của Real Teach có thể cầm nắm các fillet cá với lực vừa đủ để không làm nát cá và đặt lên cân. Giám đốc Rinsho ngạc nhiên trước sự khéo léo củ robot, có thể gắp chính xác mọi miếng fillet với đủ loại kích thước và hình dáng khác nhau. Tuy vậy, ông tin rằng Real Touch có thể cho ra đời phiên bản hoàn thiện hơn.

Rinsho là công ty nhỏ chế biến cá ở tỉnh Miyagi, khu vực Đông Bắc Nhật Bản. Hiện doanh nghiệp đang sử dụng 12 công nhân tại nhà máy để phân loại và chế biến cá.

Real Touch đang phát triển công nghệ AI vật lý. Theo đó, một người đeo găng tay chuyên dụng sẽ thực hiện mẫu một chuyển động, và cánh tay robot sau đó có thể bắt chước thực hiện chính xác chuyển động này.

Công ty đang nghiên cứu và xây dựng hệ thống AI của riêng mình dựa trên các nghiên cứu về kỹ thuật sinh học (bioengineering) và phân tích chuyển động của CEO Shun Maki cùng các cộng sự. Hệ thống này cũng tích hợp công nghệ do Đại học Keio phát triển nhằm chuyển đổi lực và chuyển động của bàn tay người thành dữ liệu kỹ thuật số.

Vào tháng 5, Real Touch đã tiến hành một cuộc thử nghiệm tại Keihin Saeki – đơn vị vận hành các chuỗi siêu thị ở Tokyo và Kanagawa – để gắp và đóng gói khoảng 10 loại thực phẩm, bao gồm nấm hương và bánh kem. Robot đã gắp thành công những loại thực phẩm có hình dáng không đều, dễ dập nát và đòi hỏi sự khéo léo cao.

“Việc mô phỏng lại các chuyển động của con người là rất khó nếu không kết hợp dữ liệu xúc giác với kỹ thuật sinh học”, Maki nhận định.

Hiện tại, Real Touch dự định tung ra thị trường mẫu robot tích hợp AI vật lý sớm nhất vào năm 2027.

Trong phòng lab của startup Real Touch tách ra từ Đại học Hokkaido, Nhật Bản. Ảnh: Anna Sato

Giải bài toán sai số trong công nghiệp xe hơi

Trong khi đó, KiQ Robotics, startup tách ra từ Viện Công nghệ Kyushu, đang hợp tác với Trung tâm nghiên cứu phần cứng AI mô phỏng thần kinh (Neuromorphic AI Hardware) của viện và hãng phụ tùng xe hơi Matsumoto Industry để phát triển các loại robot trang bị AI vật lý.

“Chúng tôi muốn robot có khả năng suy nghĩ và tự thực hiện những thao tác mà con người kỳ vọng mà không cần phải lập trình sẵn đầu vào”, CEO Takashi Takimotocủa KiQ Robotics nói.

Trong giai đoạn đầu, startup hướng tới việc thiết kế một robot có khả năng phân loại và cất giữ bộ phận tựa đầu trong xe hơi của Matsumoto Industry theo từng dòng xe.

Để tạo ra một robot có thể suy nghĩ và hành động độc lập, việc huấn luyện AI bằng các dữ liệu làm cơ sở cho quyết định chuyển động là điều bắt buộc. Các giáo sư tại Viện Công nghệ Kyushu đã thu thập 10.000 giờ dữ liệu chuyển động thông qua Lattice Finger – hệ thống ngón tay robot mềm mang tính biểu tượng của KiQ Robotics – cùng một số công cụ khác.

Với đặc tính vừa khỏe vừa linh hoạt, Lattice Finger có thể bám chặt vào các vật thể mang hình dáng và kích cỡ khác nhau. Công nghệ này đã được Toyota áp dụng để vận chuyển linh kiện tại một trong những nhà máy của hãng. Các thử nghiệm cùng Toyota xác nhận rằng những “ngón tay” này có thể gắp 70 loại linh kiện, hộp chứa khác nhau và chịu được 4 triệu chu kỳ thao tác.

“Điểm mạnh của Lattice Finger là khả năng bù đắp các lỗi nhận diện của AI”, ông Takimoto nhấn mạnh. Ngay cả khi robot tính toán sai vị trí của vật thể vài milimet, các ngón tay vẫn có thể bám giữ chắc chắn, đảm bảo quá trình vận chuyển không bị gián đoạn.

Startup KiQRobotics đang phát triển AI vật lý có thể dùng các ngón tay linh hoạt, khỏe và khéo léo như tay con người. Ảnh: KiQ Robotics

Nhu cầu của tương lai

Theo hãng nghiên cứu thị trường Mordor Intelligence của Ấn Độ, quy mô thị trường toàn cầu dành cho AI vật lý dự kiến sẽ đạt 34,8 tỉ đô la vào năm 2031, gấp gần 7 lần so với quy mô ước tính của năm 2025.

Các nhà sản xuất robot công nghiệp lớn như Fanuc và Yaskawa Electric đang bắt tay tập đoàn Nvidia của Mỹ để phát triển các thế hệ robot tích hợp AI, nhằm đón đầu nhu cầu gia tăng trong các lĩnh vực như sản xuất, công nghệ thông tin, logistics, y tế và bán lẻ.

Để các startup có thể cạnh tranh với những tập đoàn lớn, “điều cốt lõi là phải tập trung giải quyết các bài toán cụ thể của từng ngành, tích lũy dữ liệu và mài giũa thế mạnh riêng”, người đứng đầu bộ phận hỗ trợ startup và doanh nghiệp mới tại Tập đoàn Tài chính Nhật Bản (Japan Finance Corp) nhận định.

Bên cạnh các tác vụ đòi hỏi sự khéo léo trong nhà máy, các startup AI cũng đang ứng dụng chiến lược tìm kiếm thị trường ngách (niche market) để sinh tồn, chẳng hạn như trong ngành dịch vụỞ lĩnh vực dịch vụ thực phẩm, New Innovations – công ty chuyên phát triển robot nấu ăn ứng dụng AI – đang đề xuất các giải pháp kết hợp từ khoảng 30 dòng sản phẩm của mình và đã trở thành nhà cung cấp cho các doanh nghiệp như chuỗi thức ăn nhanh Mos Burger.

Ông Tsutomu Yamada, đồng CEO của New Innovations, khẳng định: “Chúng tôi luôn ý thức sâu sắc việc phải thấu hiểu quy trình vận hành của khách hàng, từ đó cung cấp những giải pháp thực sự đáp ứng đúng nhu cầu của họ.”

Hồi tháng 6, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (Meti) đã công bố mục tiêu đưa 10 triệu robot tự hành tích hợp AI vào hoạt động từ nay cho đến năm 2040.

Theo Nikkei Asia, Japan Times

Ricky Hồ / BSA Media

Ngày đăng: 28/7/2026