09:21 - 07/04/2026

AI Digital Twin: Công cụ mới để doanh nghiệp “đọc” thị trường qua người tiêu dùng ảo

Nếu trước đây nghiên cứu thị trường chủ yếu dựa trên các “chân dung khách hàng” (persona) mang tính tĩnh – được xây dựng từ dữ liệu khảo sát trong một thời điểm nhất định – thì AI Digital Twin đi xa hơn.

Bên cạnh những con số về hành vi tiêu dùng và xu hướng thị trường, một nội dung mới được ông Nguyễn Văn Phượng – Trưởng ban Điều tra Người tiêu dùng của Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) – đặc biệt nhấn mạnh nhân Lễ công bố HVNCLC 2026 – là việc triển khai mô hình AI Digital Twin, hay còn gọi là “bản sao kỹ thuật số của người tiêu dùng”.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng phân mảnh, hành vi tiêu dùng thay đổi nhanh và khó dự đoán, việc tìm kiếm một công cụ có thể “đọc” và “mô phỏng” người tiêu dùng theo thời gian thực đang trở thành nhu cầu cấp thiết của doanh nghiệp. AI Digital Twin được giới thiệu như một hướng tiếp cận mới, có khả năng thay đổi cách doanh nghiệp nghiên cứu thị trường và phát triển sản phẩm.

Từ chân dung tĩnh đến “người tiêu dùng ảo” biết học hỏi

Theo ông Nguyễn Văn Phượng, nếu trước đây nghiên cứu thị trường chủ yếu dựa trên các “chân dung khách hàng” (persona) mang tính tĩnh – được xây dựng từ dữ liệu khảo sát trong một thời điểm nhất định – thì AI Digital Twin đi xa hơn.

“Đây là một bản sao ảo của người tiêu dùng thật, được xây dựng từ dữ liệu khảo sát và có khả năng học hỏi, phản ứng giống như người thật,” ông nói.

Mô hình này được hình thành từ ba bước. Trước hết, dữ liệu được thu thập từ khảo sát người tiêu dùng, bao gồm thông tin nhân khẩu học, thói quen, hành vi và lựa chọn sản phẩm. Sau đó, hệ thống AI sử dụng dữ liệu này để “huấn luyện”, từ đó có thể mô phỏng cách người tiêu dùng suy nghĩ và phản ứng trước các tình huống cụ thể. Cuối cùng, kết quả mô phỏng được đối chiếu lại với dữ liệu thực tế để hiệu chỉnh và nâng cao độ chính xác .

Điểm khác biệt nằm ở chỗ: nếu khảo sát truyền thống chỉ phản ánh “người tiêu dùng đã làm gì”, thì Digital Twin có thể trả lời câu hỏi “người tiêu dùng sẽ làm gì”.

Từ nghiên cứu thị trường sang công cụ ra quyết định

Trong phần trình bày, ông Phượng cho biết AI Digital Twin không chỉ là một công cụ nghiên cứu, mà có thể trở thành nền tảng hỗ trợ ra quyết định cho doanh nghiệp.

Một trong những ứng dụng trực tiếp là kiểm thử thông điệp tiếp thị. Thay vì tung một chiến dịch quảng cáo ra thị trường và chờ phản hồi, doanh nghiệp có thể đưa nội dung vào hệ thống và nhận phản ứng mô phỏng từ đúng nhóm khách hàng mục tiêu.

“Doanh nghiệp có thể biết trước thông điệp này có phù hợp không, có tạo được ý định mua hàng hay không, trước khi triển khai thực tế,” ông nói.

Tương tự, trong phát triển sản phẩm, mô hình cho phép sàng lọc ý tưởng nhanh chóng. Các phương án sản phẩm, bao bì hoặc định vị có thể được “thử nghiệm” trên bản sao số của người tiêu dùng, giúp giảm chi phí và thời gian so với thử nghiệm truyền thống.

Theo tài liệu khảo sát, hệ thống còn có khả năng mô phỏng hành vi tiêu dùng theo từng phân khúc, khu vực và ngành hàng, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược phân phối, định giá và quản trị tồn kho hiệu quả hơn .

Một dữ liệu động trong một thị trường đang thay đổi nhanh

Việc Hiệp hội DN HVNCLC triển khai AI Digital Twin không tách rời bối cảnh chung của thị trường tiêu dùng Việt Nam.

Kết quả khảo sát 2026 cho thấy người tiêu dùng ngày càng thận trọng, ưu tiên an toàn, minh bạch và giá trị thực. Họ cũng chuyển sang hành vi mua sắm đa kênh, kết hợp giữa online và offline, đồng thời chịu ảnh hưởng lớn từ niềm tin cá nhân và các mối quan hệ xã hội.

Trong bối cảnh đó, dữ liệu tĩnh nhanh chóng trở nên lỗi thời. Một mô hình có khả năng cập nhật liên tục và phản ánh hành vi theo thời gian thực trở nên cần thiết.

“Chúng tôi muốn xây dựng một hệ thống theo dõi liên tục dữ liệu thị trường, chứ không chỉ là khảo sát theo từng đợt,” ông Phượng cho biết.

AI Digital Twin, theo đó, được kỳ vọng sẽ trở thành “lớp dữ liệu thứ hai”, bổ sung cho khảo sát truyền thống, giúp doanh nghiệp không chỉ nhìn thấy hiện tại mà còn dự báo xu hướng.

Độ chính xác và giới hạn của mô hình

Hiện tại, theo ông Phượng, mô hình AI Digital Twin đang đạt độ chính xác khoảng 70% và đang được tiếp tục tối ưu để đạt mức 80-90% trước khi triển khai rộng rãi.

Con số này cho thấy công nghệ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, nhưng đã đủ để hỗ trợ doanh nghiệp trong nhiều quyết định mang tính thử nghiệm và định hướng.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng mô hình không thay thế hoàn toàn nghiên cứu thực tế. Nó đóng vai trò như một công cụ bổ trợ, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian thử nghiệm và giảm chi phí.

“Đây không phải là một ‘quả cầu pha lê’ dự đoán tương lai, mà là một công cụ giúp doanh nghiệp hiểu thị trường nhanh hơn và chính xác hơn,” ông nói.

Từ dữ liệu đến năng lực cạnh tranh

Việc đưa AI vào nghiên cứu thị trường cũng phản ánh một xu hướng rộng hơn: cạnh tranh giữa doanh nghiệp không còn chỉ dựa vào sản phẩm hay giá cả, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng hiểu và phản ứng với người tiêu dùng.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng phân hóa thành nhiều nhóm với hành vi khác nhau, việc “đọc đúng” thị trường trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng.

AI Digital Twin, nếu được triển khai hiệu quả, có thể giúp doanh nghiệp Việt rút ngắn khoảng cách với các mô hình nghiên cứu thị trường tiên tiến trên thế giới.

“Chúng tôi kỳ vọng đây sẽ là một công cụ để doanh nghiệp Việt tiếp cận cách làm thị trường hiện đại, dựa trên dữ liệu và phân tích,” ông Phượng cho biết.

Một bước thử nghiệm cho giai đoạn mới

Việc giới thiệu AI Digital Twin tại họp báo HVNCLC 2026 không chỉ là một nội dung kỹ thuật. Nó cho thấy một hướng đi mới của chương trình HVNCLC sau 30 năm: từ việc ghi nhận lựa chọn của người tiêu dùng, tiến tới việc phân tích sâu hơn hành vi và hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với thị trường.

Trong một thị trường mà “niềm tin” đang trở thành yếu tố cạnh tranh cốt lõi, dữ liệu không chỉ để đo lường, mà còn để dự báo và định hướng.

AI Digital Twin, vì vậy, không chỉ là một công nghệ mới, mà có thể là một bước thử nghiệm cho cách doanh nghiệp Việt tiếp cận thị trường trong giai đoạn tiếp theo.