11:24 - 01/07/2021

2 điểm nghẽn của ngành công nghiệp ôtô Việt Nam

Dung lượng thị trường và chênh lệch giá thành giữa ôtô sản xuất trong nước và ôtô nhập khẩu đang là hai điểm nghẽn, thách thức lớn nhất hiện nay của ngành công nghiệp ôtô Việt Nam.

Nhà máy sản xuất xe hơi VinFast tại Hải Phòng.

Đây là khẳng định của Bộ Công Thương trong báo cáo về ngành công nghiệp ôtô Việt Nam và đề xuất các giải pháp trong thời gian tới để giải quyết hai điểm nghẽn này của ngành công nghiệp ôtô.

Theo Bộ Công Thương, hiện tại, quy mô thị trường ôtô Việt Nam mới chỉ bằng 1/3 của Thái Lan và 1/4 của Indonesia. Thị trường nhỏ, bị phân tán bởi nhiều nhà lắp ráp cũng như model khác nhau khiến cho các công ty (cả sản xuất, lắp ráp và sản xuất linh kiện phụ tùng) rất khó đầu tư, phát triển sản xuất hàng loạt.

Mặt khác, GDP bình quân đầu người trong giai đoạn vừa qua chưa đủ để đa số người dân có thể sở hữu ôtô cũng như thúc đẩy ngành công nghiệp ôtô trong nước phát triển, tạo ra lợi nhuận. Hệ thống giao thông yếu kém, nhất là do tổ chức giao thông cũng khiến nhu cầu về sử dụng ô tô chưa cao.

Bên cạnh điểm nghẽn về thị trường, hiện nay chi phí sản xuất ôtô trong nước cao hơn các quốc gia trong khu vực từ 10-20% cũng khiến giá thành xe sản xuất trong nước chịu nhiều bất lợi so với xe nhập khẩu nguyên chiếc từ ASEAN, đặc biệt trong bối cảnh hàng rào thuế quan được gỡ bỏ.

Nguyên nhân chính là dung lượng thị trường hiện nay của ngành công nghiệp ôtô Việt Nam còn nhỏ nên không tận dụng được lợi thế kinh tế theo quy mô của ngành. Qua đó, đẩy các chi phí cao hơn so với các nước ASEAN vốn đã có thị trường và ngành công nghiệp ôtô đi trước rất lâu.

Ngoài ra, các linh kiện, phụ tùng để sản xuất, lắp ráp ôtô hầu hết phải nhập khẩu từ nước ngoài, chịu thêm các chi phí đóng gói, vận chuyển, lưu kho, bảo hiểm…, ảnh hưởng đến giá thành của xe sản xuất, lắp ráp trong nước.

Để khắc phục các điểm nghẽn nêu trên, Bộ Công Thương đang phối hợp với các Bộ, ngành và cơ quan liên quan đề xuất triển khai một số giải pháp. Theo đó, về giải pháp tạo dựng thị trường, Bộ Công Thương đề xuất quy hoạch và phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng xe ôtô của người dân, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM.

Bên cạnh đó, thực hiện các biện pháp hợp lý bảo đảm sự phát triển minh bạch, lành mạnh của thị trường ôtô trong nước thông qua các hàng rào kỹ thuật, chống gian lận thương mại. Đồng thời, đảm bảo sự cạnh tranh bình đẳng giữa xe nhập khẩu và xe sản xuất trong nước trong vấn đề kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Ngoài ra, có thể xem xét, cân nhắc một số giải pháp khác để phát triển thị trường như chính sách cho vay ưu đãi mua ôtô trong nước; rà soát các loại thuế, phí liên quan đến ôtô trên toàn chuỗi giá trị để điều chỉnh theo hướng thuận lợi hóa sản xuất và tiêu dùng ôtô, phát triển lành mạnh thị trường ôtô trong nước.

Về giải pháp tháo gỡ vướng mắc về chênh lệch chi phí sản xuất giữa ô tô trong nước và ôtô nhập khẩu, Bộ Công Thương đề xuất tiếp tục duy trì và triển khai có hiệu quả Chương trình ưu đãi thuế suất thuế nhập khẩu linh kiện, phụ tùng cho hoạt động sản xuất, lắp ráp ôtô và Chương trình ưu đãi thuế suất thuế nhập khẩu đối với nguyên vật liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ngành sản xuất, lắp ráp ôtô quy định tại Nghị định số 57/2020/NĐ-CP để hỗ trợ các doanh nghiệp giảm chi phí lắp ráp ôtô trong nước.

Cùng với đó, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định về thuế tiêu thụ đặc biệt theo hướng áp dụng chính sách ưu đãi về thuế tiêu thụ đặc biệt cho ôtô kèm theo điều kiện khuyến khích các doanh nghiệp nâng cao sản lượng, giá trị gia tăng tạo ra trong nước.